ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, ദ്വിജൻമാരേ! ഈ പ്രപഞ്ചത്തിലെ ബന്ധങ്ങൾ, അവയുടെ സ്വഭാവവും, അവ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതിനെ കുറിച്ച് പണ്ഡിതർ വിശദമായി വിവരിക്കുന്നു. ആദ്യം, അശുദ്ധി രണ്ടുതരം ഉള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു—ഒരു ഭദ്രമായ അശുദ്ധിയും, മറ്റൊന്ന് സൂക്ഷ്മമായ അശുദ്ധിയും. അതുപോലെ, രണ്ടാം അശുദ്ധിയും രണ്ടുതരം—പാകവുമുള്ളതും അപാകവുമുള്ളതും. ‘കല’ എന്ന tattva-യുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു, ഈ ‘സകല’ എന്ന ജീവിഭവം പ്രപഞ്ചത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അഞ്ചു ബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയിൽ ആദ്യ രണ്ട് അശുദ്ധിയും, ക്രിയയും മൂലമാണ്. ഒറ്റതായിട്ടും, അതിൽ അനേകം ശക്തികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; അതും സൂക്ഷ്മമായതും, അന്ധമായതും, ജ്ഞാനവും ക്രിയയും മറയ്ക്കുന്നതുമാണ്. കാർമ്മികമായ പ്രവർത്തികൾ—പുണ്യവും പാപവും—വിവിധ ഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ കാരണമാകുന്നു. ഈ രണ്ട് ബന്ധങ്ങൾ ആദ്യത്തേത്; ഇനി മായയും മറ്റും മൂലം ഉയർന്നു വരുന്നവയെ കേൾക്കൂ. സർവവ്യാപിയായ, പരമമായ, ജയിച്ച, യജമാനൻ—അവനാണ് വിത്ത്; അവൻ തന്നെയാണ് സർവം. അവൻ ജ്ഞാനവും പ്രവർത്തിയും ആയി നിലകൊള്ളുന്നു; ഈ പരമശക്തി ശംഭുവിന്റെതാണ്. ആ പ്രാഥമിക, ഏകശക്തിയെ ‘വിദ്രൂപാ’ എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു. അവൾ സർവവ്യാപിയായ, അശരീരമായ, എല്ലാ tattva-കളുടെയും കാരണമാണ്. അവളുടെ മുഖേന, സകല പ്രവർത്തനങ്ങളും നടക്കുന്നു; അവൾ സർവാനുഗ്രഹദായിനിയാണ്. ആ ശക്തിയുടെ ആദ്യ ഉത്പത്തി ശബ്ദമാണ്; അതിന്റെ സാരമാണ് ശാന്താദി ലോകങ്ങൾ. ജ്ഞാന-ക്രിയാ ശക്തികൾക്കിടയിൽ ഉന്നതതയും താഴ്മയും നിലനിൽക്കുന്നു. ജ്ഞാനശക്തി ദുർബലമായിടത്ത്, ക്രിയാശക്തി ആധിപത്യം നേടുന്നു. ക്രിയാശക്തി ദുർബലമായിടത്ത്, ജ്ഞാനശക്തിയുടെ ഉല്ലാസം ലഭിക്കുന്നു. ശബ്ദവും ബിന്ദുവും, പ്രകടമായ tattva-കളുമായി ചേർന്ന്, ‘സദാഖ്യ’ എന്ന tattva-യിൽ സ്ഥാപിതമാണ്. ഈ tattva-കളാണ് ശുദ്ധമാർഗം എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നത്. ഈ അഞ്ചു tattva-കൾക്കു കാലക്രമം ഇല്ല; അവയ്ക്ക് കാലത്തിന്റെ അനുസരണം ഇല്ല. വാസ്തവത്തിൽ tattva ഒറ്റതാണ്—‘ശിവ’ എന്ന പേരിൽ, അനേകം ശക്തികൾ ഉള്ളത്. ചൈതന്യത്തിനും പദാർത്ഥത്തിനും അനുഗ്രഹം നൽകാൻ, ഈ ഭഗവാൻ വിവിധ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു. അവൻ തന്റെ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ സകല ജീവികൾക്കും മോക്ഷം നൽകാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്. മോക്ഷം എന്നത് ശിവന്റെ സർവരൂപമാണ്, അതാണ് ചൈതന്യത്തിന്റെ അനുഗ്രഹം. അതിനാൽ ശംഭു അനുഗ്രഹദായകനാണ്; ആ ഭഗവാൻ അശരീരമായതും, അനുഭവത്തിനായി നിലനിൽക്കുന്നവനുമാണ്. ഉപാദാനവും, ഉപകരണവും, കർതാവും ഇല്ലാതെ, ഫലം കാണാൻ കഴിയില്ല. ശിവന്റെ ശക്തി നിത്യവും ഏകതയും, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്തതുമാണ്.