ചന്ദ്രഗ്രഹണത്തിന്റെ കാലക്രമവും ഗണിതശാസ്ത്രവും സംബന്ധിച്ച് മഹർഷികൾ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ, പൂർണ്ണാന്ത്യം ഇടക്കാലമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അമാവാസ്യയുടെ അവസാനം, അതിന്റെ അളവ് മൂന്നു ഇരട്ടി ആയി കണക്കാക്കണം. ആ അളവിനെ അതിന്റെ ദിശയുമായി ഗുണിച്ച്, രണ്ടെണ്ണം കുറച്ച്, സൂര്യന്റെ അർദ്ധം ചേർത്താൽ ഹരിയുടെ ഫലമായി വരുന്നു. ഹരിയുടെ ആധാരം പൊന്നാണ്; മൂന്നു ഇരട്ടി അളവ് ചേർത്ത് ഒരു അളവ് കൂടി ചേർക്കണം. അമ്പിന്റെ ആധാരം ആറ് ഇരട്ടി കുറവാണ്; അളവ് കൂട്ടി, പിന്നെ മൂന്നു ഇരട്ടി അളവ് ചേർക്കണം. ശബ്ദം, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ ആറ് അളവുകളിൽ, ഭക്തിപൂർവ്വം വന്ദനം, അവന്ദനം, ദിശയുടെ അളവ് എന്നിവ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ, ഇലയുടെ സ്ഥാനം അർദ്ധദൈർഘ്യവും മൂന്നു ഇരട്ടി അളവും ചേർത്ത് നിർണ്ണയിക്കുന്നു. ഈ രണ്ടു കണക്കുകളിൽ നിന്ന് അർദ്ധദൈർഘ്യം വ്യക്തമായി അറിയാം. ലോകവും പ്രഭുവും സൂര്യനേക്കാൾ കുറവാണ്, ഒൻപതും പതിനഞ്ചും എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഭാഗങ്ങളാണ് അവയ്ക്ക്. ആദ്യം ഗ്രഹത്തിന്റെ ചക്രം കണ്ടു, അതിന്റെ ആധാരം കണ്ണുകൊണ്ട് നിരീക്ഷിച്ച്, അസ്തമിക്കുന്നപ്പോൾ അതു സംയുക്തമാണെന്ന് അറിയാം; ബുദ്ധിമാൻമാർ വരവ്, പോക്ക് എന്നിവയുടെ സമയങ്ങൾ കണക്കാക്കുന്നു. കണക്കിന്റെ ആധാരം വിരൽകൊണ്ടുതന്നെ ആരംഭിച്ച് നിർമിക്കപ്പെടുന്നു. മറ്റിടങ്ങളിൽ, ശക്തിയുടെ അടയാളവും വിരലിന്റെ ഗതിയും അനുസരിച്ച് പർവ്വതം വിവരണചെയ്യപ്പെടുന്നു. വളഞ്ഞ അവയവം, അഗ്നി, ഭക്തി എന്നിവ കൊണ്ട് നിലനിൽക്കുന്നവർ, ലഭിച്ച ആധാരവുമായി ഐക്യമില്ലാത്തവർ, അവരിൽ ഗ്രഹണരഹിതവും ഗ്രഹണയുക്തവുമായ ഇടവേള ദിശകളുടെ വ്യത്യാസത്താൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. ഖനനം തയ്യാറാക്കാതെ വരുമ്പോൾ, ദക്ഷിണാദി ദിശകൾ ചേരുന്ന സ്ഥലത്താണ് ഐക്യം ഉണ്ടാകുന്നത്. വേർപാട് പിന്തുണയ്ക്കുമ്പോൾ അർത്ഥം സൂര്യന്റെ സംയുക്തങ്ങളെപ്പോലെ വ്യക്തമാകും. രണ്ടു ഭ്രമണങ്ങൾ വൃത്തത്തിൽ തുല്യമായിരിക്കുമ്പോൾ അതിനെ 'സമതുല്യത്തിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്നു വിളിക്കുന്നു. അപ്പോൾ രണ്ടും തുല്യമായപ്പോൾ, അർദ്ധവൃത്തത്തിൽ ചേരൽ സൂര്യനോടൊപ്പം സംഭവിക്കുന്നു. ഇരുവരുടെയും മുന്നേറ്റം, പിന്മാറ്റം എന്നിവ കണക്കാക്കിയ സമയത്തിൽ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു. സൂര്യന്റെ ഭ്രമണം കൂടുതലാണെങ്കിൽ, ചേരൽ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ ഭ്രമണം വ്യത്യസ്തമായാൽ, വ്യതിയാനം ശരിയായാൽ, അത് ശുദ്ധമാകും. അത് വൃത്തത്തിനുള്ളിൽ, വായുവിന്റെ പ്രദേശത്ത്, ഗ്രഹിക്കപ്പെടേണ്ട ചന്ദ്രനിൽ സംഭവിക്കുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ ഉപഭോഗം മൂലം, സൂര്യൻ ഫലത്തിൽനിന്ന്, അംശങ്ങളും ദിശകളും പോലുള്ളവയിൽനിന്ന്, അകറ്റപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രവർത്തി ആവർത്തിച്ചുതന്നെ നടക്കുന്നു, രണ്ട് ഭ്രമണങ്ങളും തുല്യമായിരിക്കുമ്പോൾ. കുറവ് ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഫലം രാത്രിയിൽ; അധികം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതേ സമയത്ത് തന്നെ സംഭവിക്കുന്നു. ചന്ദ്രന്റെ ഉപഭോഗത്തിൽ നിന്നുള്ള അറുപത് നാളികകൾ ചേർച്ചയുടെ സമയമാകുന്നു. അവയുടെ ഉപഭോഗങ്ങൾക്കിടയിലെ അർദ്ധദൈർഘ്യം ഒരു നാളികയോടും എന്നിവയോടും സമാനമാണ്. അതിന്റെ സംഭവസമയം ആ രണ്ടു ഗ്രഹങ്ങളുടെ യോഗം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. അതിന് തീപോലെ കത്തുന്ന രൂപം ഉണ്ട്; എല്ലാ കര്മങ്ങളിലും അതിന് നിന്ദനീയതയുണ്ട്. ഇനി ജാതകം സംബന്ധിച്ച്, രാശികളുടെ നിർദ്ദേശവും യുക്തമായ സമയവും ആരംഭിച്ച് ഞാൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. കാലത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾ ആയി കാൽമുട്ട്, കാൽപാടുകൾ, കാൽതണ്ടുകൾ, പ്രവർത്തികൾ തുടങ്ങിയവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. മേടം മുതലായ രാശികളുടെ അദ്ധിപതികൾ സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, മറ്റ് ഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവരാണ്. ഒന്നാം, അഞ്ചാം, ഒൻപതാം ഭവങ്ങളുടെ അദ്ധിപതികളെ ത്രികോണാധിപതികൾ എന്ന് പറയുന്നു. ദ്വിദ്വാരാശികളിൽ, മൂന്നാം ദ്രോക്കണത്തിന്റെ അദ്ധിപതികളെ വിരുദ്ധക്രമത്തിൽ പറയുന്നു. തങ്ങളുടെ രാശിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, ദ്വാദശാംശങ്ങളുടെ അദ്ധിപതികളെ രാശിയോടൊപ്പം അറിയണം. ശേഷിച്ചവരെ ദിനാധിപതികൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഇരുവരെയും പരിഗണിക്കണം—തിമി ക്രൂരനും സൌമ്യനും പുരുഷനും ആണ്. മേടം മുതലായ രാശികൾ കിഴക്കോട്ട് തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഉച്ചസ്ഥാനം രണ്ടു മൂന്നു അംശങ്ങളിലും, തിഥികളിലും, അമ്പിലും, നഖത്തിലും, വിഭാഗങ്ങളിലും ബന്ധപ്പെട്ടു കാണുന്നു. ചലരാശികളിൽ, ദ്വാദശഭവത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉത്തമം രൂപംകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. നാലാം ഭവം ചതുരശ്രം, എട്ടാം ഭവം മരണമൂലകോണവും, ഒൻപതും അഞ്ചും ത്രികോണങ്ങളുമാണ്.