നാരായണീയ പураാണത്തിലെ ഈ ഭാഗങ്ങളിൽ, വ്യാകരണവും ജ്യോതിശാസ്ത്രവും സംബന്ധിച്ച ഗൗരവമായ വിവരണം നാരായണൻ നാരായണിയോട് പറയുന്നു. ആദ്യമായി, 'ക്യ' മുതൽ തുടങ്ങുന്ന ഏഴു ധാതുക്കൾ, 'സൗത്ര' തുടങ്ങി 'സ്തംഭ്വാദിക' വരെ ഉള്ളവ, ഇരുപക്ഷമായ രൂപങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു. 'കുധാ' എന്നതിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ഇരുപത്തിരണ്ട് ധാതുക്കൾ ഉദാത്ത സ്വരത്തിൽ വരും. അതുപോലെ, പരസ്മൈപദ ധാതുക്കൾ സ്വരിത സ്വരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കേണ്ടതാണെന്നും പറയുന്നു. 'ചുര്' ആരംഭിച്ച് 'ഞ്യ' അവസാനിക്കുന്ന ധാതുക്കളുടെ എണ്ണം നൂറ് മുപ്പത്താറാണ്. 'ചർചാ' തുടങ്ങി 'ആധൃഷിയ' വരെ, 'പി'യിൽ അവസാനിക്കുന്നവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. 'പദ' ആരംഭിക്കുന്ന പത്തു ധാതുക്കൾ ആത്മനേപദ രൂപത്തിൽ വരും എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ധാതുവിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ, വേരിൽ നിന്ന് വിവിധ ഉപയോക്താവുകൾ ഉണ്ടാവും. 'ചിത്ര' ആരംഭിക്കുന്ന ധാതുക്കൾ, കര്ത്താവിനെയും ഉപകരണത്തെയും സംബന്ധിച്ചവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. 'സ്തോമ' ആരംഭിക്കുന്ന പതിനാറു ധാതുക്കൾ 'അന്ദതസ്യ' എന്ന ഉദാഹരണമായി നൽകുന്നു. ഈ എല്ലാ ധാതുക്കളും വിവിധ ഗ്രൂപ്പുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു, പല അർത്ഥങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ സംഗ്രഹം പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; വിശദീകരണം ഇടതിടയിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു. 'വൃങ്'യും 'വൃഞ്'യും ഒഴികെ, 'അ'യിൽ അവസാനിക്കുന്ന എല്ലാ ധാതുക്കുകളും ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നു. 'ഭഞ്ജ്', 'ഭുജ്', 'ഭ്രസ്ജ്', 'മത്', 'ജി', 'യജ്', 'യുജ്', 'രുജ്', 'രഞ്ജ്', 'അവി', 'ജിര', 'സ്വഞ്ജ്', 'ഇസഞ്ജ്', 'സൃജ' എന്നിവയും, 'ശദ്', 'സദീ', 'സ്വിദ്യതി', 'സ്കന്ദിർ', 'ഹദീ', 'ക്രുധ്', 'ക്ഷുധി', 'ബുധ്യതി', 'മന്യഹ്', 'അന്നാ', 'പ്ക്ഷിപ്', 'ചുപിത', 'പ്ടിപ', 'സ്തൃപ്യതി', 'ദൃപ്യതി', 'ക്രുശി', 'ദംശി', 'ദിശീ', 'ദൃശ്', 'മൃശി', 'രുശ്', 'ലിശ്', 'വിശ്', 'സ്പൃശ', 'കൃഷി', 'വസതി', 'ദഹതി', 'ഹിദുഹോ', 'നഹ്മിഹ്', 'രുഹ്ലി', 'ഹ്വഹി' എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. 'ചാദ്യ' എന്നത് അവ്യയമാണ്; 'ഗവയ' എന്നും പറയുന്നു. 'പ്രാദ്യ' എന്നത് ദിശ, സ്ഥലം, കാലം എന്നിവയിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. ഗ്രൂപ്പുകളുടെ, സൂത്രങ്ങളുടെ, ധാതുക്കളുടെ പാഠനം വിശദീകരിക്കുന്നു. നാരായണാ, വേദത്തിൽ പ്രയോഗിക്കുന്നതും ലോകത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതുമായ പദങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സംക്ഷിപ്തമായ രീതിയിൽ ശരിയായ പദങ്ങൾ നിർണ്ണയിക്കേണ്ടതാണെന്നും, വേരും, പ്രത്യയവും, സ്ഥാനഭേദവും, ലോപവും, ചേർത്തതും ഉപയോഗിച്ചാണ് നിർമാണം നടത്തേണ്ടത്. പദങ്ങളുടെ ആകൃതിയും അനന്തതയും കാരണം, നാരായണാ, അവയെ മുഴുവൻ പറയാൻ ആരും കഴിയില്ല. പിന്നീട്, ഒരാളുടെ അറിവ് കൊണ്ട് തന്നെ, ധർമ്മം സാധ്യമാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. കണക്കുകൂട്ടലും, ജാതകവും, 'സ്കന്ധ' എന്നുള്ള സമാഹാരങ്ങളും വിശദീകരിക്കുന്നു. അന്വേഷണവും, ചന്ദ്ര-സൂര്യഗ്രഹണവും, 'ഉദാസ്യ'യും ഉൾപ്പെടുന്നു. ജാതകത്തിൽ, രാശികളുടെ വിഭജനവും, ഗ്രഹങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും, ജനനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളും വിശദീകരിക്കുന്നു. ക്രിയ, ആയുസ്, എട്ട് ഗ്രൂപ്പുകൾ, രാജയോഗങ്ങൾ, ദൈവിക യോഗങ്ങൾ എന്നിവയും, ഗ്രഹസ്ഥിതിയുടെ ഫലവും, സഹായം നൽകുന്ന മിശ്രയോഗങ്ങളും, നഷ്ടമായ ജനനത്തിന്റെ നിർണ്ണയം, 'ദ്രെഷ്കാണ'യുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവയും പറയുന്നു. ചന്ദ്രദിനം, ദിവസം, നക്ഷത്രം, 'അർദ്ധതിഥി' എന്നറിയപ്പെടുന്ന സംഗമങ്ങൾ, ചന്ദ്രന്റെ വർദ്ധനവും കുറയലും, എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളുടെ കാലഘട്ടങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു. മുടി ആദ്യമായി മുറിയൽ, കാത് കുത്തൽ, ചുരുള് മുറിയൽ, കത്തിരി കെട്ടൽ തുടങ്ങിയവയും, യാത്ര ആരംഭിക്കൽ, സ്ഥലത്ത് പ്രവേശിക്കൽ, അപ്രതീക്ഷിത മഴ, പ്രത്യേക പ്രവർത്തികൾ എന്നിവയും വിശദീകരിക്കുന്നു. ഒരു, പത്ത്, നൂറ്, ആയിരം, പത്ത് ആയിരം, ഒരു ലക്ഷം എന്നിങ്ങനെ എണ്ണങ്ങൾ പറയുന്നു. 'നിരവര', 'മഹാപദ്മ', 'ശങ്കു', സമുദ്രം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. ക്രമത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ ക്രമമില്ലാതെ, ആവശ്യമായ ഫലത്തിന് അനുസരിച്ച് സംയോജനം നടത്തേണ്ടതാണെന്നും, വിഭജനം ശുദ്ധമായിരിക്കുമ്പോൾ, ഫലം അവസാന ശേഷിയുമായി ഗുണിച്ചാൽ ഫലം ലഭിക്കും. അവസാന സംഖ്യOdd ആയിരിക്കുമ്പോൾ, Odd ഒഴിവാക്കി, വേരിനെ വേറിട്ട് വേണം. ആ ഗുണിതം ഉപേക്ഷിച്ച്, വീണ്ടും വേരിൽ വിഭജിക്കണം. ഈ രീതിയിൽ, നാരായണൻ നാരായണിയോട് വ്യാകരണത്തെയും ജ്യോതിശാസ്ത്രത്തെയും സംബന്ധിച്ച ഗൗരവമായ അറിവുകൾ വിശദമായി നൽകുന്നു.