മഹർഷേ, ശബ്ദശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഗഹനമായ രഹസ്യങ്ങൾ അർത്ഥവത്തായ രീതിയിൽ വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ജഡവസ്തുക്കളുടെ കാര്യത്തിൽ, മനസ്സിലാക്കലോ അവഗണനയോ സൂചിപ്പിക്കാൻ രണ്ട് വ്യാകരണവിബക്തികൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. നാലാം വിവക്തി, ഒരു ലക്ഷ്യത്തിനായി, അല്ലെങ്കിൽ 'തും' എന്ന പ്രത്യയത്താൽ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന അർത്ഥത്തിനായും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഏഴാം വിവക്തി, കാലത്തെയും അവസ്ഥയെയും സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു; ഈ സാഹചര്യത്തിൽ ആറാം വിവക്തിയും പ്രയോഗിക്കാം. നിർദ്ദേശം നൽകുമ്പോൾ രണ്ട് വിവക്തികൾ ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു; കാരണം സൂചിപ്പിക്കാൻ ആറാം വിവക്തി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഉപദ്രവം സൂചിപ്പിക്കുന്ന ക്രിയകളിൽ, ഉപാധിയിലൂടെയോ കർത്താവിലൂടെയോ പ്രവർത്തനം നടത്തുമ്പോൾ ഈ വിവക്തികൾ പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. 'ഭൂ' മുതലായ ക്രിയാപദങ്ങളിൽ പത്ത് ലകാരങ്ങൾ അഥവാ കാലങ്ങളും ഭാവങ്ങളും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 'മി', 'വസ്', 'മസ്', 'സഃ' എന്നിവ ആത്മനേപദത്തിന്റേതാണ്; 'പാ', 'നാ', 'മ്', 'പ', 'നെ', 'ദം' എന്നിങ്ങനെയുള്ളവ പരസ്മൈപദത്തിന്റേതാണ്. 'എ', 'വഹേ', 'മഹ' എന്ന പ്രത്യയങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് വിധിലിംഗാദികളിൽ പരസ്മൈപദത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. മധ്യപുരുഷം 'യുഷ്മദ്' എന്നതാൽ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ആദ്യപുരുഷം 'അസ്മദ്' എന്നതാൽ. 'ലട്' എന്ന ലകാരം വർത്തമാനകാലത്തെയും ഇന്നത്തെ ദിവസം അല്ലാത്ത ഭൂതകാലത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വിധിലിംഗം, ആശീർവാദലിംഗം തുടങ്ങിയ ഭാവങ്ങൾ രണ്ടുതരത്തിലാണ്, മഹർഷേ. ഭാവികാലം സൂചിപ്പിക്കാൻ 'ള്ട്' എന്ന ലകാരമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്; എന്നാൽ ക്രിയാധാതുവിന് ഭാവികാലം സ്വതവേയുള്ളതെങ്കിൽ അതില്ല. സംഹിത മുതലായ ഉദാഹരണങ്ങളിലൂടെ പൂർണ്ണകാലം വിശദീകരിക്കപ്പെടുന്നു. 'ഹോത്ര്', 'കാര', 'സേയം', 'ലാങ്ഗലി', 'ഷാ' എന്നിങ്ങനെയുള്ള രൂപങ്ങൾ ശിഷ്ടാചാരത്തിൽ നിന്നും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടവയാണ്. മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, 'ശീതാർത്ഥ', 'സേന്ദ്ര', 'സൗകാര' എന്നിങ്ങനെയുള്ള രൂപങ്ങളും അതുപോലെയാണ്. ഈ പ്രഥമരൂപങ്ങൾ ഇവിടെയുള്ള വിഷ്ണുവിനാണ്; അതുകൊണ്ട് ഹോമം ഗുരുവിനേക്കാൾ താഴെ സമർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. 'ശൗരി', 'എതൗ' എന്നത് വിഷ്ണുവിനെയും, 'ഇമൗ' ദുർഗായെയും, 'അമൂ' ഞങ്ങളെയും, 'അർജുനഃ' എന്നതും അതുപോലെയാണ്. 'ഷഡ്' എന്നത് ആറിനെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്; 'ഷണ്മാതരഃ' ആറു മാതാക്കളെ; 'വാക്ഛുര', 'വാഗ്ദസൃഥാ' എന്നിങ്ങനെയുള്ള പദങ്ങളും അതേ വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നു. 'പ്രശ്ന' എന്നത് ഹരിയുടെ ആറാം രൂപമാണ്; 'കൃഷ്ണഷ്ടീക' എന്നതും അതുപോലെയാണ്. നീ ചക്രധാരിയായവൻ; നീ കള്ളനാണ്; നീ വലിപ്പമുള്ളവനും ആകുന്നു. അവൾ ശക്തികളെ ഗംഗയായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്; ഹരി വെട്ടിയാൽ അത് മരണമാകുന്നു; ശിവൻ വെട്ടിയാൽ അതു നാശം. മുടി കാണപ്പെടുന്നു; ഇവിടെ ദുർബലർ ഉറങ്ങുന്നു; ഇവ ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ. ഈയാൾ ശരംഗധന്വിയാണ്; ഈയാൾ രാമനാണ്; ഇങ്ങനെ സമാഹാരം പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു. എന്റെ മനസ്സ് രാമനിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു, നിർമലവും വിശുദ്ധവുമാണ്; ഹേ രാമ, ഞാൻ നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു. ഗോപുരോഹിതന്മാർ മുതൽ എല്ലാവരും സുഹൃത്തുക്കളാണ്; ഹരി ഭർത്താവാണ്. കുറ്റമില്ലാതെ, പശുവിന്റെ അവയവങ്ങളോടെ, രണ്ട്, മൂന്ന്, നാല് എന്നിങ്ങനെയും ഉണ്ട്. എട്ടാമത്തേത്, മഹർഷേ, ഈ ചക്രവർത്തിയാണ്, ചഞ്ചലമായ രൂപത്തിലും മനസ്സിലും. ഉശനസ്, ആവി എന്നിവ മനുഷ്യനിൽ ഉണ്ട്; അവർ ചുവപ്പാണ്, അവസാനത്തിന്റെ അടയാളവുമുണ്ട്. പശു, തോണി, രൂപങ്ങൾ, പാൽ, വിശപ്പ്, ആകാശം, ചിലപ്പോൾ ജ്ഞാനം ഇവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. നേതാവ്, ജലം, വാക്ക്, അങ്ങനെ കർത്താവ്, അധികം, കാറ്റ് എന്നിവയും. ബ്രഹ്മാവും ദണ്ഡധാരിയും രക്തവും അല്പവും ആദിയും ഇവിടെയുണ്ട്. ചെരിവ്, ദുഷ്കരം, ദാനം, ഭവനം, ഭക്ഷണം, പ്രഹാരം എന്നിവയും. എത്ര ഗുണങ്ങൾ, ദ്രവ്യങ്ങൾ, ക്രിയകൾ, സംയോജനങ്ങൾ, ലിംഗങ്ങൾ എന്നിവയാണെന്നു ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. കുസലവാൻ, സ്വയംഭൂ, കർത്താവ്, മാതാവ് — പിതാവ് അല്ല. ധനം, ചന്ദ്രൻ, പശുവിന്റെ കൈ, രഥം, പൊന്നു, മറ്റ് പലതും. അരികിൽ നിന്നുള്ളത്, വിഷം, വജ്രം, പാമ്പ്; അങ്ങനെ എല്ലാം, വിശ്വം, ഇരട്ട, പരസ്പരമുള്ള മറ്റ് പലതും. മുൻപുള്ളത്, പിന്നത്തെത്, തെക്കേ, മുകളിലേ, കീഴിലേ എന്നിങ്ങനെയും. ആദ്യം, അവസാനം, ചെറുത്, പകുതി, നിനക്കുമായി, ഞങ്ങൾക്കുമായി എന്നിങ്ങനെയും. തന്നതും അന്യവുമുള്ള വിരോധം, വിപരീതം, അക്ഷരത്വം എന്നിവയും. ഗാർഗ്യ, നാഡായന, ആത്രേയ, ഗാംഗേയ — ഇവർ അമ്മാവന്മാരാണ്. ഇങ്ങനെ, മഹർഷേ, വ്യാകരണത്തിന്റെ ഗഹനമായ സങ്കേതങ്ങൾ ഉജ്ജ്വലമായി പ്രതിപാദിക്കപ്പെടുന്നു.