വേദങ്ങളിൽ സ്വരങ്ങളുടെ അഭ്യാസം വിശ്വവ്യാപകമാണെന്ന് ആദ്യം സ്മരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സ്വരങ്ങളുടെ ശാഖകളിൽ സമവേദം സംക്ഷിപ്തമായ ശബ്ദത്തിലാണെങ്കിലും അതിന്റെ അർത്ഥസമ്പത്ത് അത്യന്തം സമൃദ്ധമാണ്, അതുകൊണ്ടുതന്നെ അതു പരമോന്നതമാണെന്നും, അതു ശുദ്ധവും, ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും, മംഗളപ്രദവുമാണെന്നു നിങ്ങൾക്കു മുമ്പേ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. സംഗീതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായ ഈ സ്വരപദ്ധതി ഏഴു സ്വരങ്ങളിലാണു നിലനിൽക്കുന്നത്, അതിൽ ഇരുപത്തൊന്നു വിധത്തിലുള്ള മോഡുലേഷനുകൾ ഉണ്ട്. ഈ സ്വരങ്ങൾക്കും ഗ്രാമങ്ങൾക്കും പ്രത്യേകമായ പേരുകളുണ്ട്: ഷഞ്ജ, ഋഷഭ, ഗാന്ധാര, മധ്യമ എന്നീ പേരുകളിൽ ഇവ അറിയപ്പെടുന്നു. ഷഞ്ജ, മധ്യമ, ഗാന്ധാര ഇവയെ ഗ്രാമങ്ങൾ എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. സ്വർഗ്ഗ, അഭ്ര, ഗാന്ധാര എന്നിങ്ങനെയാണ് ഗ്രാമത്തിന്റെ മൂന്നു സ്ഥാനങ്ങൾ. മധ്യമഗ്രാമത്തിൽ ഇരുപത് സ്ഥാനങ്ങളുണ്ട്, ഷഞ്ജഗ്രാമത്തിൽ പതിനാലാണ്. നദി, വിശാലാ, സുമുഖി, ചിത്രാ, ചിത്രവതി, മുഖാ, ആപ്യായിനി, വിശ്വഭൃതാ, ചന്ദ്രാ, ഹേമാ, കപർദിനി എന്നിങ്ങനെയാണ് അവയുടെ പേരുകൾ. ഷഞ്ജയിൽ ഉത്തരമന്ദ്രാ എന്നത് കാണപ്പെടുന്നു, ഋഷഭയിൽ അഭിരൂഹതാ, മധ്യമയിൽ സൌവീരാ, ഹൃഷികാ എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചാമത്തെ സ്വരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നിഷാദയിൽ രാജനി അറിയപ്പെടുന്നു; ഇതുപോലെ തന്നെ ഋഷിമാർക്ക് ഏഴു മൂർച്ഛനകളും പിതൃകൾക്കും, യക്ഷന്മാർക്കും ഏഴു മൂർച്ഛനകളുണ്ട്. ഷഞ്ജ ദേവന്മാരെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു, ഋഷഭം ഋഷിമാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു. അഞ്ചാമത്തെ സ്വരം ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും ഋഷിമാരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു. പാട്ടിന്റെ ഗുണങ്ങളും രീതികളും പത്ത് വകയിലായി പറയപ്പെടുന്നു: കാകസ്വര, മൂർദ്ധഗതം, ശരിയായ സ്ഥാനമില്ലാത്തത്, വ്യാകുലം, താളമില്ലാത്തത് എന്നിങ്ങനെ പാട്ടിലെ പതിനാലു ദോഷങ്ങൾ. ധന്യന്മാർ മാധുര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവർ ഉയർച്ച ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഗാന്ധാര സ്വർണ്ണത്തിനെപ്പോലെയാണ്, മധ്യമം മല്ലികപുഷ്പംപോലെ. നിഷാദം എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും അനുയോജ്യമായതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; ഇതാണ് സ്വരവർണ്ണങ്ങളുടെ സ്വഭാവം. ഋഷഭവും ധൈവതവും ഈ രണ്ടും ക്ഷത്രിയർക്ക് സമാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അർദ്ധനിയമപ്രകാരം ശൂദ്രസ്ഥാനം നിർണയിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ താഴ്ന്ന അവസ്ഥയിൽ സംശയമില്ല. മധ്യസ്വരത്തിൽ അവൻ ഇറങ്ങുമ്പോൾ, നിഷാദം ഷഞ്ജവ വർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ടതാണെന്ന് തിരിച്ചറിയണം. ഋഷഭവും നിഷാദവും ചേർന്നാൽ അത്തരം അഞ്ചാമത്തെ സ്വരമെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. ധൈവതത്തിന്റെ ദൗർബല്യത്താൽ അതിനെ മധ്യമഗ്രാമം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ധൈവതം സ്പന്ദിക്കുമ്പോൾ അതിനെ ഷഞ്ജയാമം എന്നു പറയുന്നു. അതിനെ സാധാരിതം എന്ന് അറിയണം; അഞ്ചാമത്തെ സ്വരം കൈശികം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. വിശ്രമസ്ഥാനം മധ്യമത്തിൽ ആണെങ്കിൽ അതിനെ കൈശികമധ്യമം എന്ന് പറയുന്നു. കൈശികം മധ്യമഗ്രാമത്തിൽ നിന്നു ഉദയമാകുന്നതാണെന്ന് കശ്യപൻ പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ‘വേതി’ എന്നത് വാദ്യത്തിനുള്ള പേരാണ്; അത് ഗന്ധർവരുടെ ആനന്ദകരമാണ്. രണ്ടാം സ്ഥാനം ഗാന്ധാരവും മൂന്നാമത് ഋഷഭവും ആണ്. ആറാമത് നിഷാദം, ഏഴാമത് അഞ്ചമം എന്നാണ് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.羊യിൽ ഗാന്ധാരമാണ് പറയപ്പെടുന്നത്; ക്രൈഞ്ചപക്ഷി മധ്യമം ഉച്ചരിക്കുന്നു. കുതിര ധൈവതം ഉച്ചരിക്കുന്നു; ആന നിഷാദം ഉച്ചരിക്കുന്നു. ഗാന്ധാരം നാസികാസ്വരമാണ്; മധ്യമം ഛേഷ്ഠസ്വരമാണ്. കപാലത്തിൽ നിന്ന് ധൈവതം ഉത്ഭവിക്കുന്നു; നിഷാദം ശരീരത്തിലെ എല്ലാ സംയുക്തങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് ഉദയമാകുന്നത്. ഷം എന്നതിൽ നിന്നാണ് ഷഞ്ജ എന്ന പേര് വന്നത്. കാളയുടെ ശബ്ദംപോലെയാണ് ഋഷഭം, അതിനാൽ അതിനെ ഋഷഭം എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, വേദസംഗീതത്തിന്റെ ഗൗരവവും അതിന്റെ ആഴവും, വിവിധ സ്വരങ്ങളുടെ പ്രത്യേകതകളും, അവയുടെ ദൈവികമായ പ്രസക്തിയും, ഓരോ സ്വരത്തിന്റെയും ഉദ്ഭവവും, പാട്ടിലെ ഗുണദോഷങ്ങളും, ഈ ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വിശാലതയും ഈ വിധം വിവരണത്തിലൂടെ വെളിപ്പെടുത്തപ്പെടുന്നു.