സാമവേദത്തിലെ ഗാനം സംബന്ധിച്ച ż്ഞാനത്തിൽ, സ്വരങ്ങളുടെ ഇടവേള മൂന്നു തരത്തിൽ ഉള്ളതാണെന്ന് അറിയണം. ഈ നിർദ്ദേശങ്ങൾ അറിയാതെ, അജ്ഞാനത്താൽ ഗായകർ ശരിയായ രീതിയിൽ പാടുന്നില്ല; അങ്ങനെ പാടിയ വാക്കുകൾ ഒരു വജ്രംപോലെ യജമാനനെ നശിപ്പിക്കുന്നു, ഇന്ദ്രന്റെ ശത്രു സ്വരത്തിൽ പിഴച്ചു നശിച്ചതുപോലെ. ഈ ചൊല്ലുകൾ സോമയാഗങ്ങളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ സാമഗാനത്തിൽ സ്വരത്തിന്റെ ഇടവേള അരിരണ്ടിലാണ്. നീ ഈ സ്വരങ്ങളെ വ്യക്തമായി പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; അതാണ് ചൊല്ലാനുള്ള നിയമം. ഋഗ്വേദത്തിലും സാമവേദത്തിലും ആദ്യത്തെ സ്വരം ഉച്ചരിക്കണം. പാർഥിവം എന്ന സ്വരം ഉയർന്നതും മധ്യസ്ഥമായതും ചേർന്നാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. രണ്ടാംതുടങ്ങി താഴ്ന്ന സ്വരത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നവ തൈത്തിരീയങ്ങളിൽ നാലു സ്വരങ്ങളാണ്. മഹർഷികളിൽ മഹർഷി, സാമഗായകർ താഴ്ന്നതും ഉയർന്നതുമായ സ്വരങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു. അതുപോലെ ശതപഥ ബ്രാഹ്മണത്തിൽ ഈ രണ്ട് സ്വരങ്ങൾ വാജസനേയികൾക്കാണ്. ഇങ്ങനെ ഈ സ്വരങ്ങളുടെ അഭ്യസനം എല്ലാ വേദങ്ങളിലും പൊതുവാണ്. സാമവേദത്തിന്റെ ശാഖ വളരെ സംക്ഷിപ്തമായതും അർത്ഥസമൃദ്ധമായതും ഉത്തമവുമാണ്. അതു ശുദ്ധവും ശുദ്ധികരവുമായും മംഗളകരവുമായുമാണ്, നിനക്ക് പ്രഖ്യാപിച്ചതുപോലെ. സംഗീതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായ സ്വരങ്ങൾ ഏഴാണ്; ഇരുപത്തൊന്ന് വിധത്തിലുള്ള മുറ്ചനകളും ഉണ്ട്. ശംജ, ഋഷഭ, ഗാന്ധാര, മധ്യമ എന്നിങ്ങനെ അവയ്ക്ക് പേരുണ്ട്. ശംജ, മധ്യമ, ഗാന്ധാര ഇവയാണ് ഗ്രാമങ്ങൾ എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സ്വർഗ്ഗ, അഭ്ര, ഗാന്ധാര—ഇവയാണ് ഗ്രാമത്തിന്റെ മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങൾ. മധ്യമഗ്രാമത്തിൽ ഇരുപത്തിയുണ്ട്, ശംജഗ്രാമത്തിൽ പതിനാലാണ്. നദി, വിശാലാ, സുമുഖി, ചിത്രാ, ചിത്രവതി, മുഖാ, ആപ്യായിനി, വിശ്വഭൃതാ, ചന്ദ്രാ, ഹേമാ, കപർദിനി—ഇവയാണ് അവയുടെ പേരുകൾ. ശംജയിൽ ഉത്തരംമന്ദ്രാ, ഋഷഭയിൽ അഭിരൂഹതാ, മധ്യമയിൽ സൗവീരാ, ഹൃഷികാ അഞ്ചാമത്തെ സ്വരത്തിൽ കാണാം. നിഷാദത്തിൽ രാജനി എന്നത് അറിയണം; ഋഷിമാരുടെ ഏഴ് മുറ്ചനകളും ഉണ്ട്. പിതൃകളുടെയും യക്ഷരുടെയും ഏഴ് മുറ്ചനകളും സംശയമില്ലാതെ ഉണ്ട്. ശംജ ദേവതകളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു; ഋഷഭ ഋഷിമാരെ. അഞ്ചാമത്തെ സ്വരം ദേവന്മാരെയും പിതാക്കന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു. പാട്ടിന്റെ ഗുണങ്ങളും രീതികളും പത്ത് തരത്തിൽ ഉള്ളതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു: കാകസ്വര, മൂർദ്ധഗതം, ശരിയായ സ്ഥാനമില്ലാത്തത്, ശബ്ദം കലങ്ങിയതും താളമില്ലാത്തതും—ഇവയാണ് പാട്ടിന്റെ പതിനാലു ദോഷങ്ങൾ. ഭാഗ്യവാന്മാർ മാധുര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; മറ്റു ചിലർ ഉയർച്ച ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഗാന്ധാര സ്വർണ്ണംപോലെയാണ്; മധ്യമ കുന്തിരിക്കപൂവിനെപ്പോലെയാണ്. നിഷാദം എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും സാധാരണമായതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു; ഇവയാണ് സ്വരവർണങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ. ഋഷഭവും ധൈവതവും, ഈ രണ്ടു സ്വരങ്ങൾ ക്ഷത്രിയർക്ക് അനുയോജ്യമാണ്. ശൂദ്രസ്ഥാനം അർദ്ധനിയമത്തിൽ നിർണയിക്കപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ അധഃപതനം സംബന്ധിച്ച് സംശയമില്ല. മധ്യസ്വരത്തിൽ ഇറങ്ങുമ്പോൾ നിഷാദം ശാഞ്ചവ വർഗ്ഗത്തിൽ പെടുന്നു എന്ന് തിരിച്ചറിയണം. ഋഷഭവും നിഷാദവും ചേർന്നാൽ അതാണ് അഞ്ചാമത്തെ (പഞ്ചമ) സ്വരം. ധൈവതത്തിന്റെ ദൗർബല്യത്താൽ അതിനെ മധ്യമഗ്രാമം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ധൈവതം ഉല്ലാസത്തോടെ ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത് അത് ശംഗയാമം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. അതിനെ സാധാരിതം എന്നും, അഞ്ചാമത്തെ സ്വരം കൈശികം എന്നും വിളിക്കുന്നു. വിശ്രമസ്ഥാനം മധ്യമയിൽ ആണെങ്കിൽ അതിനാൽ അതിനെ കൈശികമധ്യമം എന്ന് പറയുന്നു.