എല്ലാ ജ്ഞാനതരംഗങ്ങളാലും നിറഞ്ഞവനേ, ദയവായി നീ സംസാരിക്കണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. രാജാവേ, ആ മനുഷ്യന് എല്ലാ പരമോന്നത ഗുണങ്ങളും സത്യങ്ങളും അങ്ങനെ പ്രാപിക്കുന്നു. അവന് പുത്രന്മാരെയും രാജ്യമെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അവന് അതാണ് പരമോന്നത ഗുണം, രാജാവേ. സ്വര്ഗ്ഫലം നല്കുന്ന യാഗങ്ങള്, കര്മ്മങ്ങള് എന്നിവയെ പരമോന്നത ഗുണമായി കരുതുന്നു. രാജാവേ, യോഗത്തില് ഏകീകരിച്ചവരും മറ്റുള്ളവരും ആത്മാവിനെ എപ്പോഴും ധ്യാനിക്കേണ്ടതാണ്. ഇങ്ങനെ നൂറുകണക്കിന്, ആയിരക്കണക്കിന് വിവിധ പരമോന്നത ഗുണങ്ങളുണ്ട്. സമ്പത്താണ് പരമാര്ത്ഥം എന്നു കരുതുമ്പോള് ഈ ധര്മം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ലോകത്തിന് പുറത്തെ ലോകത്താണ് പരമാര്ത്ഥം എന്നു കരുതിയാല്, മഹാരാജാവേ, അതു മറ്റൊരാളുടേതാണ്. അതിനാല് ചലനമുള്ളതിന്റെയും അചലമായതിന്റെയും ഇടയില് ഈ ലോകത്ത് പരമാര്ത്ഥമൊന്നുമില്ല. രാജ്യാധികാരം മുതലായവയാണ് പരമാര്ത്ഥം എന്നു ഇവിടെ പ്രഖ്യാപിച്ചാല്, താങ്കള് ഋക്, യജുര്, സാമന് വഴിയായ യാഗം പരിഗണിക്കും. പക്ഷേ, മണ്ണ് മുതലായവ കാരണമായുള്ള കര്മ്മം പോലെ തന്നെ, ഇന്ധനം, നെയ്യ്, കുഷതൃണം തുടങ്ങിയ നശ്വര വസ്തുക്കള് ഉപയോഗിച്ചുള്ള കര്മ്മങ്ങള് കൊണ്ടാണ് പലതും നടക്കുന്നത്. എന്നാല്, അക്ഷരമായത്, ജ്ഞാനികള് പരമാര്ത്ഥമായി അംഗീകരിക്കുന്നു. ഫലമില്ലാത്ത കര്മ്മം മാത്രമാണ് ഞാൻ പരമാര്ത്ഥമായി കരുതുന്നത്. ആത്മധ്യാനമാണ്, രാജാവേ, പരമാര്ത്ഥം എന്ന് പറയുന്നത്. പരമത്തും ആത്മാവും ഒന്നാകുന്നതാണ് പരമാര്ത്ഥം എന്നു കരുതപ്പെടുന്നത്. അതിനാല്, രാജാവേ, ഇതെല്ലാം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം—ഇതില് സംശയമില്ല. അവന് ഏകനായവന്, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചവന്, സമനായവന്, വിശുദ്ധനായവന്, ഗുണരഹിതനായവന്, പ്രകൃതിക്ക് അതീതനായവന്. സത്യജ്ഞാനത്താൽ നല്ലവരാൽ അവന് അറിയപ്പെടുന്നു; അവന് നാമം, വർഗം എന്നിവയെ അതിജീവിച്ചവൻ. തന്റെ ശരീരത്തിലും മറ്റുള്ളവരുടെ ശരീരത്തിലും അവന് സത്യം ഒരേ സ്വരൂപമാണ്. വേറിട്ട പേരുകൾ, ഉദാഹരണത്തിന്, വംശി, പാദം എന്നിവ, വ്യത്യാസം കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. ഏകതയും ഭേദവും, രൂപഭേദങ്ങൾ പുറം കര്മ്മങ്ങളാല് ഉണ്ടാകുന്നു. ഇപ്പോൾ, രാജാവേ, ആദ്യം ഋഭു മഹർഷി പാടിയതെന്തെന്ന് കേൾക്കുക. ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനായ ഋഭു എന്നൊരു പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. പുരാതനകാലത്ത്, പുലസ്ത്യയുടെ പുത്രനായ നിദാഘൻ അവന്റെ ശിഷ്യനായി. സത്യജ്ഞാനം നേടിയവന് അദ്വൈതത്തിൽ ആസക്തിയയില്ലായിരുന്നു. മഹാബലശാലിയായ രാജാവേ, ദേവികാ നദിയുടെ തീരത്ത് നാഗര എന്നൊരു നഗരം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭാരതശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവേ, ആ നഗരം മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങൾകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നതായിരുന്നു. ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ നഗരം—അവൻ അങ്കണത്തിൽ ദൃശ്യമാകുന്നത് വൈശ്വദേവനായി. കൈകളും കാലുകളും കഴുകി, ഇരിപ്പിടം സ്വീകരിച്ചു. "ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷിക്കാൻ എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടോ?" "എന്റെ വീട്ടിൽ സക്തു, യാവകം, അരി, അപ്പം എന്നിവയുണ്ട്." "ദ്വിജനേ, എങ്കിൽ പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം തന്നേ, എളുപ്പമുള്ളതായാലും രുചികരമായതായാലും തരിക." "എന്റെ വീട്ടിൽ എത്ര നല്ല ഭക്ഷണമാണെങ്കിലും, അരിയോ യാവകമോ ഉള്ളതെല്ലാം..." ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവന്റെ ഭാര്യ ആ രുചികരമായ ഭക്ഷണം ബ്രാഹ്മണനു നൽകി. മഹർഷി, ആ രുചികരമായ ഭക്ഷണം ലഭിച്ചിട്ടും, ഭക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല. "നിനക്ക് പരമസന്തോഷമോ തൃപ്തിയോ ലഭിച്ചോ?" "ബ്രാഹ്മണനേ, നീ എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്? എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?