സ്ഥിരതയും ജ്ഞാനവും ഉള്ള മഹാത്മാക്കൾ തങ്ങളുടെ ക്ഷീണം ജയിച്ച ശേഷം ആത്മാവിനെ തലയിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു. അവിടെ, ഒരു പാത്രം അടുപ്പിൽ വെച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, അഗ്നി എപ്പോഴും കത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അങ്ങനെയുള്ളവൻ ശ്വസിക്കുകയും സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, പിന്നെ ആത്മാവ് ലക്ഷ്യരഹിതമാവുന്നു. ആ അഗ്നി അതിനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു, അതിനുശേഷം ആത്മാവ് ലക്ഷ്യരഹിതമാവുന്നു. അപ്പോൾ കാറ്റ് മാത്രമാണ് അവനിൽ നിന്ന് പുറത്ത് പോകുന്നത്; അവന്റെ ചൂട് നശിക്കുന്നു. ആ കാറ്റ് കൈകളിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, വായുവിന്റെ ഗുണങ്ങളോടൊപ്പം പുറത്ത് പോകുന്നതായി കാണണം. മഹാസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് മോചിതമായതിനാൽ, മറ്റൊരു ജലപാത്രം ശേഷിക്കുന്നു. അതിൽ അതിവേഗം പ്രവേശിച്ച്, അത് നശിക്കുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ. ആ നാലിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് ഇല്ലെങ്കിൽ സംശയമില്ല, അവയൊന്നും നിലനിൽക്കില്ല. ഇന്ധനം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അഗ്നി നശിക്കുന്നു; ഭക്ഷണം ഇല്ലാത്തതിനാലും അഗ്നി നശിക്കുന്നു. ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ബാധിക്കപ്പെട്ടാൽ, ആ കൂട്ടം ദേഹമെന്ന സംയുക്തം ദ്വംസിപ്പിക്കുന്നു. ജീവൻ എന്തിൽ നിന്ന് ക്ഷീണിക്കുന്നു? എന്താണ് അവൻ കേൾക്കുന്നതും പറയുന്നതും? ജീവൻ നൽകിക്കൊണ്ട് മരിക്കുന്ന ജീവി—ആ പശു എങ്ങനെയാണ് ആരെയും രക്ഷപ്പെടുത്തുക? അവിടെത്തന്നെ അവയൊക്കെ ലയിക്കുന്നു; അവയ്ക്ക് വീണ്ടും ഒന്നിച്ചുചേരൽ എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുക? അഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടവന് വീണ്ടും ജീവൻ എങ്ങനെയാണ് ഉണ്ടാകുക? ജീവൻ ഉള്ളതുവരെ അവൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നു; മരിച്ചാൽ എങ്ങനെ തിരികെ വരും? മരിച്ചവൻ നശിച്ചുപോകുന്നു; വിത്തിൽ നിന്ന് വിത്ത് നശിക്കുന്നു. എല്ലാം അറിയുന്നവനേ, അവരെ തിരികെ കൊണ്ടുവരിക, ഞാൻ നിങ്ങളിൽ അഭയം തേടുന്നു. സംശയം നീക്കാൻ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, വീണ്ടും പ്രസംഗിയ്ക്കുക. ജീവൻ മറ്റൊരു ദേഹത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, എന്നാൽ ദേഹം തനിയെ ക്ഷയിക്കുന്നു. അഗ്നി ഇന്ധനം കത്തിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ അതിൽ അഗ്നി കാണുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്. ഇന്ധനം തീർന്നാൽ അഗ്നി കാണപ്പെടുന്നില്ല. അവന്റെ ചലനം, അളവ്, രൂപം എന്നിവ ആരും അറിയുന്നില്ല—അത് ഞാൻ അഗ്നി ഇന്ധനം ഇല്ലാതെ നശിക്കുന്നതുപോലെ perish ചെയ്യുന്നതായി മാത്രം അറിയുന്നു. ഇന്ധനം തീർന്നാൽ അഗ്നി കാണപ്പെടുന്നില്ല, അതുപോലെ തന്നെ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ആത്മാവ് ആകാശംപോലെ നിലനിൽക്കുന്നു. അഗ്നിയാണ് പ്രാണങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്നത്; ആ ആത്മാവിനെ മനസ്സിലാക്കണം. ആ ദേഹത്തിലെ അഗ്നി ഇല്ലാതായാൽ, ദേഹം ജഡമാവുന്നു. ഇത് സഞ്ചാരികളായ ജീവികൾക്കും, അചഞ്ചലമായവർക്കും സമാനമായതാണ്. ഈ മൂന്നു ഒന്നാണെന്ന് കാരണം, അവയുടെ ദ്വിത്വം ഭൂമിയിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രൂപരഹിതർ അപ്രത്യക്ഷരാണെന്ന് അറിയുക; ദേഹമുള്ളവർക്ക് രൂപം ഉണ്ട്. അവിടെ ആത്മാവിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്താണ്? പാപരഹിതനേ, എനിക്ക് പറയൂ. ജീവികളുടെയുടൽഭാഗങ്ങളിൽ എങ്ങനെയുള്ള ആത്മാവാണ് ഉള്ളത് എന്ന് ഞാൻ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ദേഹം തകർന്നാൽ, ആത്മാവ് എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നില്ല. മനസ്സിന്റെ ശരീരത്തിൽ വേദനയുണ്ടാകുമ്പോൾ, ആ വേദന അനുഭവിക്കുന്നത് ആരാണ്? മഹർഷിയേ, മനസ്സു വ്യാകുലമായാൽ ആത്മാവ് പ്രവർത്തനശേഷിയില്ലാതാവുന്നു. മനസ്സു കലങ്ങിയാൽ കണ്ണ് കാണുന്നുവെങ്കിലും കാണുന്നില്ല. ഉറക്കത്തിൽ കീഴടങ്ങുമ്പോൾ, ഓർമ്മയെയും പരിശ്രമത്തെയും അറിയുന്നില്ല. ആഗ്രഹിക്കുന്നതും ചിന്തിക്കുന്നതും ദ്വേഷിക്കുന്നതും സംസാരിക്കുന്നതും ആരാണ്? സുഗന്ധങ്ങൾ, രുചികൾ, ശബ്ദങ്ങൾ, സ്പർശങ്ങൾ, രൂപങ്ങൾ, സൂക്ഷ്മഗുണങ്ങൾ—ഇവയെ അവൻ ഗ്രഹിക്കുന്നു.