വൃക്ഷങ്ങളിൽ ജീവൻ ഉണ്ടെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു; അവിടെ ചൈതന്യത്തിന്റെ അഭാവമില്ല. ആഹാരത്തിന്റെ പരിവർത്തനത്തിലൂടെ ഈർപ്പം, വളർച്ച എന്നിവ ഉദിക്കുന്നു. ഓരോന്നും വ്യത്യസ്തമായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, അതിനാൽ ശരീരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അങ്ങനെ, ഈ ശരീരത്തിലെ ഘടകങ്ങൾ ഭൂമിയാൽ നിർമ്മിതമാണ്. അഗ്നി ജനിതികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ശരീരധാരികൾ അഞ്ചു അഗ്നികളാൽ ആകുന്നു. ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ അഞ്ച് ഭൗതിക ഘടകങ്ങൾ ജീവികളിൽ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. അങ്ങനെ, ജലവും അഞ്ചു രൂപത്തിൽ ജീവികളുടെ ശരീരത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. പ്രാണവായുവാൽ ജീവി പോഷിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ വ്യാനവായുവാൽ ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നു. അങ്ങനെ ഈ അഞ്ചു വായുക്കളും ശരീരധാരിയെ ചുറ്റി പരിമളിക്കുന്നു. ഇനി ആ സുഗന്ധത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഞാൻ വിശദമായി പറയുന്നു: അത് ആകർഷണം, ഘനത, സ്നിഗ്ധത, ഉണക്കം, സുതാര്യം എന്നിവയുള്ളതാണ്. കണ്ണുകൾ പ്രകാശം കാണുന്നു; വായു സ്പർശം അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഇനി രുചിയുടെ ജ്ഞാനം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം: മധുരം, ലവണം, കസായം, കഷായം, അമ്ലം, കാടു—ഇവയാണ് രുചികൾ. ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം—ഈ മൂന്നും പ്രകാശത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളാണ്. ചുരുങ്ങിയതും, നീണ്ടതും, ദൃഢവും, ചതുരഭുജവും, സൂക്ഷ്മവും, വൃത്താകൃതിയുമാണ് അവയുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ. കഠിനം, ഒട്ടും, മൃദുവായതും, പിശുക്കുള്ളതും, സുഖമുള്ളതും, കഠിനതയും ഇവയുണ്ട്. ഇവയിൽ, ആകാശത്തിന് ഒരു ഗുണം മാത്രമേയുള്ളൂ—അത് ശബ്ദമാണ്. ഷഡ്ജം, ഋഷഭം, ഗാന്ധാരം, മധ്യാമം, ധൈവതം—ഇവയും കൂടി ആകാശത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏഴു ഗുണങ്ങൾ അങ്ങനെ പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. മൃദംഗം, മദ്ധളം, ശംഖ്, മിന്നൽ, രഥം—ഇവയുടെ ശബ്ദങ്ങൾ ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ്. വായുവിന്റെ ഗുണം സ്പർശമാണ്, അതും പലവിധമാണ്. അതിനാൽ കഠിനം, മൃദു, മൃദുവായത്, ലഘു, ഭാരം—ഇവയെല്ലാം വായുവിന്റെ ഗുണങ്ങളാണ്. അങ്ങനെ വായുവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ പതിനൊന്നാണ്. അത് തടസ്സമില്ലാതെ ഒമ്പത് തരം പ്രേരണകളോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതിന്റെ ഗതിയും അനിയമിതമാണ്. ജലവും അഗ്നിയും വായുവും ശരീരധാരികളിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ശക്തനായ ഒരു ജീവി ഭൂമിയുമായി ബന്ധം നേടുമ്പോൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നതുപോലെ, ജീവൻ തലയിൽ അല്ലെങ്കിൽ വാക്കിന്റെ അഗ്നിയിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അത് സഞ്ചരിക്കുന്നു. മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം, ഘടകങ്ങൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും സമവായം പുലർത്തുന്ന വായുവിനെ അനുഗമിച്ച് തങ്ങളുടെ വഴിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. അധോവായു ശരീരത്തിൽ മൂത്രം, മല എന്നിവ വഹിക്കുന്നു. ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവർ അതിനെ ഉദാനവായു എന്ന് വിളിക്കുന്നു. മനുഷ്യശരീരത്തിൽ അതിനെ വ്യാനവായു എന്നാണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്. അത് ദ്രവങ്ങളും രസങ്ങളും ശരീരത്തിൽ വിതരണം ചെയ്യുന്നു. അതിന് തനതായ സ്ഥാനം ഉണ്ട്; അവിടെയാണ് അഗ്നി ശരിയായ വിധത്തിൽ ആഹാരം ദഹിപ്പിക്കുന്നത്. അതിൽ നിന്നാണ് വീര്യം ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; ശരീരത്തിലെ എല്ലാ നാഡികളും അങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുന്നു. ശരീരത്തിൽ ആഹാരം ദഹിപ്പിക്കുന്നതും ചൂടും അഗ്നിയും ആണെന്ന് അറിയണം. അത് മേലേക്ക് ഉയർന്ന് വീണ്ടും അഗ്നിയെ ഉണർത്തുന്നു. ശരീരത്തിലെ നാഭിമൂലത്തിൽ എല്ലാ പ്രാണവായുക്കളും പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. പത്ത് പ്രാണവായുക്കളാൽ പ്രേരിതമായ നാഡികൾ ആഹാരത്തിന്റെ സാരം ശരീരത്തിൽ കൊണ്ടുപോകുന്നു.