ജലത്തിന്റെ ഉപരിതലത്തെ തകർത്ത്, വാതായു ഒരു വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ഉയർന്നു. ആകാശമണ്ഡലത്തിലെത്തിയപ്പോൾ പോലും അതിന് ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല. അപ്പോൾ വെളിച്ചമില്ലാത്ത ഒരു ഇരുട്ട് ഉയർന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അഗ്നിയും വായുവും തമ്മിലുള്ള സമ്പർക്കത്തിൽ നിന്നാണ് ഘനത്വം ഉണ്ടാകുന്നത്. ഈ ഘടകങ്ങൾ ഒന്നിച്ച് ചേരുമ്പോൾ അതിന് ഭൂമിയുടെ സ്വഭാവം ലഭിക്കുന്നു. ഭൂമി എന്നത് എല്ലാം ഉത്പന്നമാകുന്ന ആധാരമായിരിക്കണം എന്ന് അറിയണം. ഈ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം മഹാഭൂതങ്ങളാൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഈ ഘടകങ്ങളിൽ എങ്ങനെ ഭൗതികസ്വഭാവം ഉരുത്തിരിയുന്നു എന്നത് ചോദിക്കാം. അതിനാലാണ് ഇവയ്ക്ക് 'മഹാഭൂതങ്ങൾ' എന്ന പേര് ലഭിക്കുന്നത്. ഇവിടെ ഭൂമി എന്നത് ഘടകം ആണെന്നും ശരീരം അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമാണെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്നു. ശ്രവണശക്തി, ഘ്രാണശക്തി, രുചിശക്തി, സ്പർശശക്തി, ദർശനശക്തി—ഇവയാണ് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. അചഞ്ചലങ്ങളായ ജീവികളിൽ, അഥവാ വൃക്ഷാദികളിൽ, ഈ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല. വൃക്ഷങ്ങളിൽ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ ശരീരത്തിൽ കാണാനാവില്ല. അവയ്ക്ക് സ്പർശബോധം ഇല്ല; എങ്കിൽ എങ്ങനെ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ അവയിൽ ഉണ്ടാകുമെന്ന് ചോദിക്കാം. ആകാശം അളക്കാനാവാത്തതുകൊണ്ടാണ് വൃക്ഷങ്ങൾക്ക് ആകാശഭൂതത്തിന്റെ ഭൗതികഘടകം ഇല്ലാത്തത്. എങ്കിലും അവയിൽ പുഷ്പങ്ങളും ഫലങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അവ വാടുകയും ചീഞ്ഞുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു; അതിനാൽ അവയിൽ സ്പർശം ഉണ്ട്. ശബ്ദം ശ്രവണശക്തിയാൽ ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ വൃക്ഷങ്ങൾ കേൾക്കുന്നു. ദൃശ്യമായ പഥം ഇല്ലാത്തതിനാൽ വൃക്ഷങ്ങൾ കാണുന്നു. അവ ആരോഗ്യവാന്മാരായി പുഷ്പങ്ങൾ ഉരുത്തിരിയുന്നതിനാൽ വൃക്ഷങ്ങൾ മണവും ഗ്രഹിക്കുന്നു. ഞാൻ വൃക്ഷങ്ങളിൽ ജീവൻ കാണുന്നു; അവയിൽ ചൈതന്യത്തിന്റെ അഭാവമില്ല. പോഷകങ്ങൾ പരിവർത്തനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഈർപ്പം ഉത്ഭവിക്കുകയും വളർച്ച ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഓരോ ഘടകവും വേർതിരിച്ച് ശരീരം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അതിനാൽ ശരീരത്തിലെ ഈ ഘടകം ഭൂമിയാൽ നിർമ്മിതമാണെന്ന് അറിയണം. അഗ്നി ഉത്പന്നങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ജന്തുക്കൾ അഞ്ചു അഗ്നികളാൽ രൂപപ്പെടുന്നു. ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ അഞ്ചു ഭൂതങ്ങൾ ജന്തുക്കളുടെ ശരീരത്തിൽ ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. അതുപോലെ, ജലവും അഞ്ചു രൂപത്തിൽ ജന്തുക്കളുടെ ശരീരത്തിൽ സദാ നിലനിൽക്കുന്നു. പ്രാണവായുവാൽ ജീവി പോഷിക്കപ്പെടുന്നു; വ്യാനവായുവാൽ അവൻ നിലനിൽക്കുന്നു. ഈ അഞ്ചു വായുക്കളാണ് ശരീരത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റുന്നത്. ഇനി ഞാൻ സുഗന്ധത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ വിശദമായി വിവരിക്കാം: അതിന് ആകർഷണശക്തി, ഘനത്വം, തൈലം, ഉണക്കത്വം, സുതാര്യത്വം എന്നിവയുണ്ട്. കണ്ണുകൾ പ്രകാശത്തെ കാണുന്നു; വായു സ്പർശത്തെ അനുഭവപ്പെടുന്നു. രുചിയുടെ ജ്ഞാനം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം; കേൾക്കൂ: മധുരം, ലവണം, കഷായം, കട്ടു, അമ്ലം, കാട്ട്—ഇവയാണ് രുചികൾ. ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം—ഈ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ പ്രകാശത്തിനാണ് ചൊല്ലപ്പെടുന്നത്. ചുരുണ്ടത്, നീണ്ടത്, കട്ടിയുള്ളത്, നാലുമൂലയുള്ളത്, സൂക്ഷ്മം, വൃത്തം—ഇവയാണ് രൂപങ്ങൾ. കഠിനം, ഒട്ടും, മൃദു, ലാളിത്യം, മൃദുലം, ദാരുണം—ഇവയുമുണ്ട്. ഇവയിൽ, ആകാശം ഒരു ഗുണം മാത്രമേ ഉള്ളൂ, അതായത് ശബ്ദം. ഷഡ്ജം, ഋഷഭം, ഗാന്ധാരം, മധ്യം, ധൈവതം—ഇങ്ങനെ ഏഴ് ഗുണങ്ങൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.