മനുഷ്യരിൽ ധർമ്മം പ്രഘോഷിക്കുന്നവനോടുള്ള ഭക്തി അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്. ഈ ഭക്തിയാൽ സമ്പന്നനായ ഒരാൾ, മൂലത്തിൽ നിന്നുള്ളത് തലയിൽ വച്ചാൽ, വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകത്തെത്തുന്നു. അതുപോലെ, ഇങ്ങനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. ഈ ഫലങ്ങൾ പോലും വിഷ്ണു തന്നെ നൽകാൻ കഴിയില്ല; എന്നാൽ മറ്റ് പല വാക്കുകളും ഉപയോഗിക്കുന്നവർക്ക് എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും? ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് തന്നെ താമസിക്കുന്നവരും, ചിലർ നരകത്തിലേക്കുപോകുന്നു. അതുപോലെ, തുളസിക്കും ഹരിയുടെ മഹിമ പ്രഘോഷിക്കുന്നവനോടും ഭക്തിയുള്ളവർ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതരായി വിഷ്ണുവിന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. അതുപോലെ, പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായവരും സൂര്യന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. മേടം, വൃഷഭം, മകരം എന്നീ സംക്രമങ്ങൾ ലോകത്തെ മുഴുവനും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. തുങ്ഗഭദ്ര, കാവേരി, കാലിന്ദി, ബഹുദ എന്നിവയും, ഈ ദിവ്യ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഗംഗയാണ് ഏറ്റവും പ്രധാനമാണെന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. ഗംഗ ഈ രീതിയിൽ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നു; അവൾ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു, ശുദ്ധീകരിക്കാൻ കഴിയുന്നവളാണ്—പക്ഷേ, എങ്ങനെ അവളെ ആളുകൾ സേവിക്കുന്നില്ല? വാരാണസി, എല്ലാ ദേവതകളും സാന്നിധ്യമുള്ള പ്രശസ്തമായ സ്ഥലമാണ്. ശാസ്ത്രങ്ങൾ കേട്ടവർക്കായി കാശി പലവട്ടം പ്രശംസിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. എല്ലാ പാപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവർ ശിവയുടെ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. പാപങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനും ദുരിതമില്ലാത്ത നിലയിൽ എത്തുന്നു; അവനും പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി ശൈവ നിലയിലേക്ക് പോകുന്നു. ഭൂമിയിലെ ഏകാധിപതിയായി മാറി, കാശിയിലെത്തിയാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു. കാശിയുടെ പേര് ഉച്ചരിച്ചവർക്കും, മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ നാലു ലക്ഷ്യങ്ങൾ അകലത്തിലല്ല. അവനെ കാണുമ്പോൾ തന്നെ, ആളുകൾ ഉന്നത സ്ഥിതിയിൽ എത്തുന്നു. അവൻ സ്നാനവും പാനവും പോലുള്ള കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ട് ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ച്, അത് ഇന്ദ്രനഗരത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. അവന്റെ ലിംഗരൂപത്തിന്റെ മഹത്വം എങ്ങനെ പൂർണ്ണമായി വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയുമെന്നത് അജ്ഞേയമാണ്. ഈ രണ്ടു (ശിവ-വിഷ്ണു) തമ്മിൽ ചെറുതും വ്യത്യാസമില്ല; തെറ്റായ ബുദ്ധിയുള്ളവർ മാത്രമാണ് വിഭജനം ചെയ്യുന്നത്. അജ്ഞാനത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ പാപികളാണ് ഈ വ്യത്യാസം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. യുഗാന്തത്തിൽ, ഹരിയെ രുദ്രരൂപത്തിൽ കാണുന്നു. ബ്രഹ്മാരൂപത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അവസാനം, ഹരൻ ഈ മൂന്ന് രൂപങ്ങൾ ദ്രവിപ്പിക്കുന്നു. വിഭജനം സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ അതികഠിനമായ നരകത്തിൽ എത്തുന്നു. പരമാനന്ദം പ്രാപിക്കുന്നു; ഇതാണ് ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സാരം. ജനാർദനൻ എപ്പോഴും ലിംഗരൂപത്തിൽ അവിടെ സാന്നിധ്യമുണ്ട്. അവനെ കണ്ടു, മികച്ച മനുഷ്യർ പരമജ്യോതി പ്രാപിക്കുന്നു. അവൻ ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും പർവതങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഭൂമിയെ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു. അവിടങ്ങളിൽ, ഹരി ശിവയോ അച്യുതനോ ആയി സാന്നിധ്യമുണ്ട്. പുരാണം എവിടെയെങ്കിലും വായിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ഹരി സാന്നിധ്യമുണ്ട്. അവനോടുള്ള ഭക്തി പുലർത്തുന്നവർക്കായി, ഗംഗദേവി ദിവസേന സംരക്ഷണമാണ്. ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പ്രഘോഷിക്കുന്നവനോടുള്ള ഭക്തി പ്രയാഗത്തോടുള്ളതുപോലെയാണ്. ഹരിയെ ലോകസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയവരെ രക്ഷിക്കുന്നവനായി പ്രശംസിക്കുന്നു. വിഷ്ണുവിന് സമമായ ദേവതയില്ല; ഗുരുവിനേക്കാൾ ഉയർന്ന സത്യം ഇല്ല. നദികളിൽ സമുദ്രം ഏറ്റവും ഉയർന്നതുപോലെയാണ്, ഗംഗയെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായി കണക്കാക്കുന്നു. മോക്ഷം നേടുന്നതിൽ വലിയ നേട്ടം ഇല്ല; ഗംഗയെ തുല്യമായ നദിയില്ല.