ಇದಂ ವಿಶ್ವಂ ಜಗತ್ಸರ್ವಮಜಗಞ್ಚಾಪಿ ಯದ್ಭವೇತ್
ಈ ಸಕಲ ವಿಶ್ವ, ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತು, ಜಗತ್ತಲ್ಲದದ್ದೂ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಕೂಡ.
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ ಪಞ್ಚೈವ ತಮಃ ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಸ್ತಥಾ
ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆ, ಸತ್ವ, ರಜಸ್ಸು ಕೂಡ.
ಸರ್ವೈರಿಹೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೈಶ್ಚ ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತೈರ್ಹಿ ಹಿತಮ್
ಈ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿ, ಅವುಗಳಿಂದ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಏತೈಃ ಸರ್ವೈಃ ಸಮಾಯುಕ್ತಮನಿತ್ಯಮಭಿಧೀಯತೇ
ಈ ಎಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯ ಇದಂ ವೇದ ತತ್ತ್ವೇನ ಸಸ ವೇದ ಪ್ರಭವಾಪ್ಯಯೌ
ಯಾರು ಇದನ್ನು ತತ್ವವಾಗಿ ಅರಿತಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಉತ್ಪತ್ತಿಯೂ ಲಯವೂ ತಿಳಿದವರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಅವ್ಯಕ್ತಮಥ ತಜ್ಜ್ಞೇಯಂ ಲಿಙ್ಗಗ್ರಾಹ್ಯಮತೀನ್ದ್ರಿಯಮ್
ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದದು, ಅದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಲೋಕೇ ವಿಹಿತಮಾತ್ಮಾನಂ ಲೋಕಂ ಚಾತ್ಮನಿ ಪಶ್ಯತಿ
ಯಾರು ಆತ್ಮವನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವಂತೆ, ಲೋಕವನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ಪಶ್ಯತಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಿ ಸರ್ವಾವಸ್ಥಾಸು ಸರ್ವದಾ
ಯಾರು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ನೋಡುತ್ತಾರೆ—
ಜ್ಞಾನೇನ ವಿವಿಧಾತ್ಕ್ಲೇಶಾನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ದೇಹಜಾತ್
ಜ್ಞಾನದಿಂದ ವಿವಿಧ ಕಷ್ಟಗಳು ದೂರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ದೇಹದ ಹುಟ್ಟೂ ನಿಲ್ಲದು.
ಅನಾದಿನಿಧನಂ ಜನ್ತುಮಾತ್ಮನಿ ಸ್ಥಿತಮವ್ಯಯಮ್
ಆದಿಯೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ ಜೀವಾತ್ಮನು, ಅವಿನಾಶಿಯಾಗಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲೇ ಇರುವನು.
ಯೋ ಜನ್ತುಃ ಸ್ವಕೃತೈಸ್ತೈಸ್ತೈಃ ಕರ್ಮಭಿರ್ನಿತ್ಯದುಃಖಿತಃ
ಆ ಜೀವಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಫಲದಿಂದ ಸದಾ ದುಃಖಪಡುವನು.
ತತಃ ಕರ್ಮ ಸಮಾದತ್ತೇ ಪುನರನ್ಯನ್ನವಂ ಬಹು
ಆಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಅನೇಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಅಜಸ್ರಮೇವ ಮೋಹಾನ್ತೋ ದುಃಖೇಷು ಸುಖಸಂಜ್ಞಿತಃ
ಯಾವಾಗಲೂ ಮೋಹದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ದುಃಖವನ್ನೇ ಸುಖವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತತೋ ನಿವೃತ್ತೋ ಬನ್ಧಾತ್ಸ್ವಾತ್ಕರ್ಮಣಾಮುದಯಾದಿಹ
ಆಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದನು.
ಸಂಯಮೇನ ಚ ಸಂಬನ್ಧಾನ್ನಿವೃತ್ತ್ಯಾ ತಪಸೋ ಬಲಾತ್
ನಿಗ್ರಹದಿಂದ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಬಂಧನಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಬಹವಃ ಸಿದ್ಧಿಂ ಅವ್ಯಾಬಾಧಾಂ ಸುಖೋದಯಾಮ್
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಸುಖವು ಉದಯಿಸುವಂತೆ ಅನೇಕರು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.
ನಿಶಮ್ಯ ಲಭ್ಯತೇ ಬುದ್ಧಿರ್ಲಬ್ಧಾಯಾಂ ಸುಖಮೇಧತೇ
ಕೇಳುವುದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಬುದ್ಧಿ ಬಂದಾಗ ಸುಖವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಮೂಢಮಾವಿಶನ್ತಿ ನ ಪಣ್ಡಿತಮ್
ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಮೂಢರು ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಾರೆ, ಪಂಡಿತರು ಅಲ್ಲ.
ಮನುಷ್ಯಾ ಮಾನಸೈರ್ದುಃಖೈರ್ಯುಜ್ಯನ್ತೇ ಯೇ ಽಲ್ಪಬುದ್ಧಯಃ
ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವರು ಮನಸ್ಸಿನ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ತಾನನಾದ್ರಿಯಮಾಣಶ್ಚ ಸ್ನೇಹಬನ್ಧಾದ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ
ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸದವನು, ಪ್ರೀತಿಯ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಅನಿಷ್ಟಬುದ್ಧಿತಾಂ ಯಚ್ಛೇತ್ತತಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ವಿರಾಜತೇ
ತಪ್ಪಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮನಸ್ಸು ಬೇಗನೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಸ್ಯಾಭಾವೇನ ಯುಜ್ಯೇತಂ ತಞ್ಚಾಸ್ಯ ತು ನಿವರ್ತತೇ
ಇದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಇದಿದ್ದಾಗ ಗೊಂದಲ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರ್ವಾಣಿ ನೈತದೇಕಸ್ಯ ಶೋಕಸ್ಥಾನಂ ಹಿ ವಿದ್ಯತೇ
ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಜಾಗವಿಲ್ಲ.
ದುಃಖೇನ ಲಭತೇ ದುಃಖಂ ಮಹಾನರ್ಥೇ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ
ದುಃಖದಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ದುಃಖವೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯಕ್ಕೂ ಬೀಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಸ್ಮಿನ್ನ ಶಕ್ಯತೇ ಕರ್ತುಂ ಯತ್ನಸ್ತನ್ನಾನುರ್ಚಿತಯೇತ್
ಯಾವುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೋ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಬಾರದು.
ಚಿನ್ತ್ಯಮಾನಂ ಹಿ ನ ವ್ಯೇತಿ ಭೂಯಶ್ಚಾಭಿಪ್ರವರ್ದ್ಧತೇ
ಒಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಅದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ಏತದ್ವಿಜ್ಞಾಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ನ ವಾನ್ಯೈಃ ಸಮತಾಮಿಯಾತ್
ತಾನು ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನತೆ ಹುಡುಕಬಾರದು.
ಆರೋಗ್ಯಂ ಪ್ರಿಯಸಂವಾಸಂ ನ ಮೃಧ್ಯೇತ್ಪಣ್ಡಿತಃ ಕ್ವಚಿತ್
ಆರೋಗ್ಯವನ್ನೂ ಪ್ರಿಯಜನರ ಸಂಗವನ್ನೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಜ್ಞಾನಿಯು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸಬಾರದು.
ಅಶೋಚನ್ಪ್ರತಿಕುರ್ವೀತ ಯದಿ ಪಶ್ಯೇದುಪಕ್ರಮಮ್
ಪರಿಹಾರ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡರೆ, ದುಃಖಪಡದೆ ತಕ್ಷಣ ಕ್ರಮವನ್ನೆತ್ತಬೇಕು.
ಜರಾಮರಣದುಃಖೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಿಯಮಾತ್ಮಾನಮುದ್ಧರೇತ್
ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮರಣದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆತ್ಮನನ್ನು ತಾನೆ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.