ಅಙ್ಗಿರಾಃ ಶ್ರೀಮುಖೋ ಭಾವೋ ಯುವಾ ಧಾತಾ ತಥೈವ ಚ
ಅಂಗಿರಾ, ಶ್ರೀಮುಖ, ಭಾವ, ಯುವಾ ಮತ್ತು ಧಾತಾ ಕೂಡ.
ಚಿತ್ರಭಾನುಃಸುಭಾನುಶ್ಚ ತಾರಣಃ ಪಾರ್ಥಿವೋ ಽವ್ಯಯಃ
ಚಿತ್ರಭಾನು, ಸುಭಾನು, ತಾರಣ, ಪಾರ್ಥಿವ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ.
ನನ್ದನೋ ವಿಜಯಶ್ಚೈವ ಜಯೋ ಮನ್ಮಥದುರ್ಮುಖೌ
ನಂದನ, ವಿಜಯ, ಜಯ, ಮನ್ಮಥ ಮತ್ತು ದುರ್ಮುಖ.
ಶುಭಕೃಚ್ಛೋಭನಃ ಕ್ರೋಧೀ ವಿಶ್ವಾವಸುಪರಾಭವೌ
ಶುಭಕೃತ್, ಶುಭನ, ಕ್ರೋಧಿ, ವಿಶ್ವಾವಸು ಮತ್ತು ಪರಾಭವ.
ಪರಿಭಾವೀ ಪ್ರಮಾದೀ ಚ ಆನನ್ದೋ ರಾಕ್ಷಸೋ ಽನಲಃ
ಪರಿಭಾವಿ, ಪ್ರಮಾದಿ, ಆನಂದ, ರಾಕ್ಷಸ ಮತ್ತು ಅನಲ.
ದುನ್ದುಭೀರುಧಿರೋದ್ಗರೀ ರಕ್ತಾಕ್ಷಃ ಕ್ರೋಧನಃ ಕ್ಷಯಃ
ದುಂದುಭಿ, ರುದಿರ, ಉದ್ಗರಿ, ರಕ್ತಾಕ್ಷ, ಕ್ರೋಧನ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯ.
ಯುಗಂ ಸ್ಯಾತ್ಪಞ್ಚಭಿರ್ವರ್ಷೈರ್ಯುಗಾನ್ಯೇವಂ ತು ದ್ವಾದಶ
ಒಂದು ಯುಗವು ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಹೀಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಯುಗಗಳಿವೆ.
ಪುರನ್ದರೋ ಲೋಹಿತಶ್ಚ ತ್ವಷ್ಟಾಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯಸಂಜ್ಞಕಃ
ಪುರಂದರ, ಲೋಹಿತ, ತ್ವಷ್ಟೃ ಮತ್ತು ಅಹಿಬುಧ್ನ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರು.
ತಥಾ ಯುಗಸ್ಯ ವರ್ಷೇ ಶಾಸ್ತ್ವಗ್ನಿನೇನ್ದುವಿಧೀಶ್ವರಾಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ಯುಗದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ದೇವತೆಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಆಡಳಿತಗಾರರು.
ತತ್ಕಾಲಂ ಗ್ರಹಚಾರಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಫಲಂ ಪದೇತ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಫಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ಅಹಃ ಸುರಾಣಾಂ ತದ್ರಾತ್ರಿಃ ಕರ್ಕಾದ್ಯಂ ದಕ್ಷಿಣಾಯನಮ್
ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅದು ಹಗಲು, ಆದರೆ ನಮ್ಮಿಗೆ ಅದು ರಾತ್ರಿ; ಕರ್ಕಾಟಕದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಧಾದೌ ಮಙ್ಗಲಂ ಕರ್ಮ ವಿಧೇಯಂ ಚೋತ್ತರಾಯಣೇ
ಉತ್ತರಾಯಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
ಮಾಧಾದಿ ಮಾಸೌ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಚ ಋತವಃ ಶಿಶಿರಾದಯಃ
ಮಧು ಮಾಸದಿಂದ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಒಂದೊಂದು ಋತು ಆಗಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಋತುಗಳು ಶಿಶಿರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.
ವರ್ಷಾ ಶರಶ್ಚ ಹೇಮನ್ತಃ ಕರ್ಕಾದ್ವೈ ದಕ್ಷಿಣಾಯನೇ
ಕರ್ಕಾಟಕದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾ, ಶರದ್ ಮತ್ತು ಹೇಮಂತ ಋತುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
ತ್ರಿಂಶದ್ಭಿಶ್ಚನ್ದ್ರಭಗಣೋ ಮಾಸೋ ನಾಕ್ಷತ್ರಸಂಜ್ಞಕಃ
ಮಾಸವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಮೂವತ್ತು ಚಂದ್ರಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ನಭಸ್ಯ ಇಷ ಊರ್ಜಶ್ಚ ಸಹಾಶ್ಚೈವ ಸಹಸ್ಯಕಃ
ನಭಸ್ಯ, ಇಷ, ಊರ್ಜ, ಸಹ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ಯ ಎಂಬವು ಮಾಸಗಳ ಹೆಸರುಗಳು.
ಯಸ್ಮಿನ್ಮಾಸೇ ಪೌರ್ಣಮಾಸೀ ಯೇನ ಧಿಷ್ಣೇನ ಸಂಯುತಾ
ಯಾವ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪೌರ್ಣಮಿ ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿದೆ,
ತತ್ಪಕ್ಷೌ ದೈವ ಪಿತ್ರಾಖ್ಯೌ ಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣೌ ತಥಾಪರೇ
ಆ ಪಕ್ಷವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ.
ಕ್ರಮಾತ್ತಿಥೀನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಗ್ನೀ ವಿರಿಞ್ಚಿವಿಷ್ಣುಶೈಲಜಾಃ
ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಥಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮ, ಅಗ್ನಿ, ವಿರಿಂಚಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶೈಲಜ.
ಮಹೇನ್ದ್ರವಾಸವೌ ನಾಗದುರ್ಗಾದಣ್ಡಧರಾಹ್ವಯಃ
ಮಹೇಂದ್ರ, ವಾಸವ, ನಾಗ, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ದಂಡಧರ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇವೆ.
ಚನ್ದ್ರವಿಶ್ವೇದರ್ಶಸಂಜ್ಞತಿಥೀಶಾಃ ಪಿತರಃ ಸ್ಮೃತಾಃ
ಚಂದ್ರ, ವಿಶ್ವದೇವರು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಹೆಸರಿನ ತಿಥಿಗಳು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತ್ರಿರಾವೃತ್ತ್ಯಾ ಕ್ರಮಾಜ್ಜ್ಞೇಯಾ ನೇಷ್ಟಮಧ್ಯೇಷ್ಟದಾಃ ಸಿತೇ
ಮೂರು ಬಾರಿ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಉಪಯಜ್ಞಗಳ ದಾತೃಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅಷ್ಟಮೀ ದ್ವಾದಶೀ ಷಷ್ಟೀ ಚತುರ್ಥೀ ಚ ಚತುರ್ದಶೀ
ಅಷ್ಟಮಿ, ದ್ವಾದಶಿ, ಷಷ್ಠಿ, ಚತುರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಚತುರ್ದಶಿ ಎಂಬವು ತಿಥಿಗಳು.
ಸಮುದ್ರಮನುರನ್ಧ್ರಾಙ್ಕತತ್ತ್ವಸಂಖ್ಯಾಸ್ತು ನಾಡಿಕಾಃ
ಸಮುದ್ರ, ಮನು, ರಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಅಂಕ ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಂತೆ ನಾಡಿಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ ಚ ನವಮೀ ಹಿತ್ವಾ ವಿಷಮಸಂಜ್ಞಿಕಾ
ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ನವಮಿ, ವೈಷಮ್ಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವುಗಳೇ ಆಗಿವೆ.
ಷಷಅಟ್ಯಾಂ ತೈಲಂ ತಥಾಷ್ಟಮ್ಯಾಂ ಮಾಸಂ ಕ್ಷೌರಂ ಕಲೇಸ್ತಿಥೌ
ಷಷ್ಠಿ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಸದಂದು ಕ್ಷೌರ ಮಾಡಬೇಕು, ನಿಗದಿತ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ.
ದೇರ್ಶೇ ಷಷ್ಟ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಪದಿ ದ್ವಾದಶ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಪರ್ವಸು
ಅರವತ್ತನೇ ದಿನ, ಚಂದ್ರಮಾಸದ ಮೊದಲನೆಯ ದಿನ, ಹನ್ನೆರಡನೇ ದಿನ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಂಯೋಗದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ—
ವ್ಯತೀಪಾತೇ ಚ ಸಂಕ್ರಾನ್ತಾವೇಕಾದಶ್ಯಾಂ ಚ ಪರ್ವಸು
ವ್ಯತೀಪಾತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಂಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹನ್ನೊಂದನೇ ದಿನ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರ ಸಂಯೋಗದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ—
ಯಃ ಕರೋತಿ ದಶಮ್ಯಾಂ ಚ ಸ್ನಾನಮಾಮಲಕೈರ್ನರಃ
ಯಾರು ಹತ್ತನೇ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ಆಮಲಕಿಗಳಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ—
ಅರ್ಥಪುತ್ರಕ್ಷಯಸ್ತಸ್ಯ ದ್ವಿತೀಯಾಯಾಂ ನ ಸಂಶಯಃ
ಅವರಿಗೆ ಎರಡನೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಧನ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ನಷ್ಟವು ಖಚಿತ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.