ಅಗ್ನಿಜಾ ವಿಶ್ವರೂಪಾಖ್ಯಾ ಅಗ್ನಿವರ್ಣಾಃ ಸುಖಪ್ರದಾಃ
ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು ವಿಶ್ವರೂಪಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರು, ಅಗ್ನಿಯ ವರ್ಣದವರು, ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವವರು.
ಶುಕ್ರಜಾ ಋಕ್ಷಸದೃಶಾಃ ಕೇ ತವಃ ಶುಭದಾಯಕಾಃ
ಶುಕ್ರನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಕೆತವರು, ಶುಭವನ್ನು ನೀಡುವವರು.
ಪ್ರಾಸಾದವೃಕ್ಷಶೈಲೇಷು ಜಾತೋ ರಾಜ್ಞಾಂ ವಿನಾಶಕೃತ್
ಅವರು ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿ, ರಾಜರ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಆವರ್ತಕೇತುಸಂಧ್ಯಾಯಾಂ ಶಶಿರೋ ನೇಷ್ಟದಾಯಕಃ
ಆವರ್ತಕೆತು ಸಂಧ್ಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಇಷ್ಟವಾದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಚಾನ್ದ್ರಮಾರ್ಕ್ಷಂ ಗುರೋರ್ಮಾನಮಿತಿ ಮಾನಾನಿ ವೈ ನವಃ
ಚಂದ್ರಮಾನ, ನಕ್ಷತ್ರಮಾನ ಮತ್ತು ಗುರುಮಾನ — ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು ಒಂಬತ್ತು ಮಾಪನಗಳು ಇವೆ.
ತೇಷಾಂ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ಕಾರ್ಯಂ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ವ್ಯವಹಾರತಃ
ಅವುಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು.
ವೃಷ್ಟೇರ್ವಿಧಾನಂ ಸ್ತ್ರೀಗರ್ಭಃ ಸಾವನೇನೈವ ಗೃಹ್ಯತೇ
ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮವನ್ನು ಸಾವನ ಮಾಪದಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯಬಹುದು.
ಯಾತ್ರೋದ್ವಾಹವ್ರತಕ್ಷೌರೇ ತಿಥಿವರ್ಷೇಶನಿರ್ಣಯಃ
ಮದುವೆ, ವ್ರತ ಮತ್ತು ಕ್ಷೌರದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತಿಥಿ, ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅಧಿಪತಿಯ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗೃಹ್ಯತೇ ಗುರುಮಾನೇನ ಪ್ರಭವಾದ್ಯಬ್ದಲಕ್ಷಣಮ್
ಗುರು ಮಾಪದಿಂದ ಪ್ರಭವದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ವರ್ಷಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು.
ಗುರುಮಧ್ಯಮಚಾರೇಣಷಷ್ಟ್ಯಬ್ದಾಃ ಪ್ರಭಾವಾದಯಃ
ಗುರು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಚಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಭವದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಅರುವತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಙ್ಗಿರಾಃ ಶ್ರೀಮುಖೋ ಭಾವೋ ಯುವಾ ಧಾತಾ ತಥೈವ ಚ
ಅಂಗಿರಾ, ಶ್ರೀಮುಖ, ಭಾವ, ಯುವಾ ಮತ್ತು ಧಾತಾ ಕೂಡ.
ಚಿತ್ರಭಾನುಃಸುಭಾನುಶ್ಚ ತಾರಣಃ ಪಾರ್ಥಿವೋ ಽವ್ಯಯಃ
ಚಿತ್ರಭಾನು, ಸುಭಾನು, ತಾರಣ, ಪಾರ್ಥಿವ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯ.
ನನ್ದನೋ ವಿಜಯಶ್ಚೈವ ಜಯೋ ಮನ್ಮಥದುರ್ಮುಖೌ
ನಂದನ, ವಿಜಯ, ಜಯ, ಮನ್ಮಥ ಮತ್ತು ದುರ್ಮುಖ.
ಶುಭಕೃಚ್ಛೋಭನಃ ಕ್ರೋಧೀ ವಿಶ್ವಾವಸುಪರಾಭವೌ
ಶುಭಕೃತ್, ಶುಭನ, ಕ್ರೋಧಿ, ವಿಶ್ವಾವಸು ಮತ್ತು ಪರಾಭವ.
ಪರಿಭಾವೀ ಪ್ರಮಾದೀ ಚ ಆನನ್ದೋ ರಾಕ್ಷಸೋ ಽನಲಃ
ಪರಿಭಾವಿ, ಪ್ರಮಾದಿ, ಆನಂದ, ರಾಕ್ಷಸ ಮತ್ತು ಅನಲ.
ದುನ್ದುಭೀರುಧಿರೋದ್ಗರೀ ರಕ್ತಾಕ್ಷಃ ಕ್ರೋಧನಃ ಕ್ಷಯಃ
ದುಂದುಭಿ, ರುದಿರ, ಉದ್ಗರಿ, ರಕ್ತಾಕ್ಷ, ಕ್ರೋಧನ ಮತ್ತು ಕ್ಷಯ.
ಯುಗಂ ಸ್ಯಾತ್ಪಞ್ಚಭಿರ್ವರ್ಷೈರ್ಯುಗಾನ್ಯೇವಂ ತು ದ್ವಾದಶ
ಒಂದು ಯುಗವು ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಹೀಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಯುಗಗಳಿವೆ.
ಪುರನ್ದರೋ ಲೋಹಿತಶ್ಚ ತ್ವಷ್ಟಾಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯಸಂಜ್ಞಕಃ
ಪುರಂದರ, ಲೋಹಿತ, ತ್ವಷ್ಟೃ ಮತ್ತು ಅಹಿಬುಧ್ನ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವರು.
ತಥಾ ಯುಗಸ್ಯ ವರ್ಷೇ ಶಾಸ್ತ್ವಗ್ನಿನೇನ್ದುವಿಧೀಶ್ವರಾಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ಯುಗದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ದೇವತೆಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಆಡಳಿತಗಾರರು.
ತತ್ಕಾಲಂ ಗ್ರಹಚಾರಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಫಲಂ ಪದೇತ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಫಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ಅಹಃ ಸುರಾಣಾಂ ತದ್ರಾತ್ರಿಃ ಕರ್ಕಾದ್ಯಂ ದಕ್ಷಿಣಾಯನಮ್
ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅದು ಹಗಲು, ಆದರೆ ನಮ್ಮಿಗೆ ಅದು ರಾತ್ರಿ; ಕರ್ಕಾಟಕದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಧಾದೌ ಮಙ್ಗಲಂ ಕರ್ಮ ವಿಧೇಯಂ ಚೋತ್ತರಾಯಣೇ
ಉತ್ತರಾಯಣದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
ಮಾಧಾದಿ ಮಾಸೌ ದ್ವೌ ದ್ವೌ ಚ ಋತವಃ ಶಿಶಿರಾದಯಃ
ಮಧು ಮಾಸದಿಂದ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಒಂದೊಂದು ಋತು ಆಗಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಋತುಗಳು ಶಿಶಿರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.
ವರ್ಷಾ ಶರಶ್ಚ ಹೇಮನ್ತಃ ಕರ್ಕಾದ್ವೈ ದಕ್ಷಿಣಾಯನೇ
ಕರ್ಕಾಟಕದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಾಯಣದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾ, ಶರದ್ ಮತ್ತು ಹೇಮಂತ ಋತುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
ತ್ರಿಂಶದ್ಭಿಶ್ಚನ್ದ್ರಭಗಣೋ ಮಾಸೋ ನಾಕ್ಷತ್ರಸಂಜ್ಞಕಃ
ಮಾಸವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಮೂವತ್ತು ಚಂದ್ರಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ನಭಸ್ಯ ಇಷ ಊರ್ಜಶ್ಚ ಸಹಾಶ್ಚೈವ ಸಹಸ್ಯಕಃ
ನಭಸ್ಯ, ಇಷ, ಊರ್ಜ, ಸಹ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ಯ ಎಂಬವು ಮಾಸಗಳ ಹೆಸರುಗಳು.
ಯಸ್ಮಿನ್ಮಾಸೇ ಪೌರ್ಣಮಾಸೀ ಯೇನ ಧಿಷ್ಣೇನ ಸಂಯುತಾ
ಯಾವ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪೌರ್ಣಮಿ ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿದೆ,
ತತ್ಪಕ್ಷೌ ದೈವ ಪಿತ್ರಾಖ್ಯೌ ಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣೌ ತಥಾಪರೇ
ಆ ಪಕ್ಷವನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ.
ಕ್ರಮಾತ್ತಿಥೀನಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಗ್ನೀ ವಿರಿಞ್ಚಿವಿಷ್ಣುಶೈಲಜಾಃ
ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಥಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳು ಬ್ರಹ್ಮ, ಅಗ್ನಿ, ವಿರಿಂಚಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶೈಲಜ.
ಮಹೇನ್ದ್ರವಾಸವೌ ನಾಗದುರ್ಗಾದಣ್ಡಧರಾಹ್ವಯಃ
ಮಹೇಂದ್ರ, ವಾಸವ, ನಾಗ, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ದಂಡಧರ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳೂ ಇವೆ.