ಗಾರ್ಗ್ಯೋ ನಾಡಾಯನಾತ್ರೇಯೌ ಗಾಙ್ಗೇಯಃ ಪೈತೃಷ್ವಸ್ರೀಯಃ
ಗಾರ್ಗ್ಯ, ನಾಡಾಯನ, ಆತ್ರೇಯ ಮತ್ತು ಗಾಂಗೇಯ—ಇವರು ಮಾವನ ಮಗಳುಗಳ ಮಕ್ಕಳು.
ಕ್ರಿಯಾಯುಜೋಃ ಕರ್ಮಕರ್ತ್ರೋರ್ಧೈರಿಯಃ ಕೌಙ್ಕುಮಂ ತಥಾ
ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಇಬ್ಬರು, ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನು, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮ ಕೂಡ.
ಸ್ವಾರ್ಥೇ ಚೌರಸ್ತು ತುಲ್ಯಾರ್ಥೇ ಚನ್ದ್ರವನ್ಮುಖಮೀಕ್ಷತೇ
ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಕಳ್ಳನಂತೆ, ಸಮಾನ ಪ್ರಯೋಜನದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವನು.
ಗೋಮಾನ್ಧನೀ ಚ ಧನವಾನಸ್ತ್ಯರ್ಥೇ ಪ್ರಮಿತೌ ಕಿಯಾನ್
ಹಸು ಧನ, ಧನಿಕನು ದುಃಖದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಅಳೆಯಬೇಕು.
ಸ್ರಗ್ವೀ ತಪಸ್ವೀ ಮೇಧಾವೀ ಮಾಯಾವ್ಯಸ್ತ್ಯರ್ಥ ಏವ ಚ
ಹಾರ ಧರಿಸಿದವನು, ತಪಸ್ವಿ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಮೋಸಗಾರ—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾತ್ರ.
ಈಷದಪರಿಸಮಾಪ್ತೌ ಕಲ್ಪವ್ದೇಶೀಯ ಏವ ಚ
ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು 'ಬಹುತೇಕ' ಅಥವಾ 'ಹತ್ತಿರವಾದುದು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪಟುಜಾತೀಯಃ ಕುತ್ಸಾಯಾಂ ವೈದ್ಯಪಾಶಃ ಪ್ರಶಂಸನೇ
ಪಟು ಜಾತಿಯವನು ನಿಂದೆಗೆ, ವೈದ್ಯನ ಬಲಯು ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ.
ಪ್ರಾಚುರ್ಯಾದಿಷ್ವನ್ನಮಯೋ ಮೃಣ್ಮಯಃ ಸ್ರೀಮಯಸ್ತಥಾ
ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದರಲ್ಲಿ ಅನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದದು, ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮಾಡಿದದು, ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಿದದು ಕೂಡ.
ಕೃಷ್ಣತರಃ ಶುಕ್ಲತಮಃ ಕಿಮ ಆಖ್ಯಾನತೋ ಽವ್ಯಯಾನ್
ಹೆಚ್ಚು ಕಪ್ಪು, ಅತ್ಯಂತ ಬಿಳುಪು—ಇವುಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಏನು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ? ಅವು ಶಾಶ್ವತ.
ಪರಿಮಾಣೇ ಜಾನುದಘ್ನಂ ಜಾನುದ್ವಯಸಮಿತ್ಯಪಿ
ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ 'ಮೂಡಿಗೆ ತಲುಪುವಷ್ಟು', 'ಎರಡು ಮೂಡಿಗೆ ಸಮಾನ' ಎಂಬುದು.
ಕತಮಃ ಕತರಃ ಸಂಖ್ಯೇಯವಿಶೇಷಾವಧಾರಣೇ
'ಯಾವುದು', 'ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು' ಎಂಬುದು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಏತಾದಶಃ ಕತಿಪಯಃ ಕತಿಥಃ ಕತಿ ನಾರದ
'ಇಷ್ಟು', 'ಕೆಲವು', 'ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ', 'ಎಷ್ಟು' ಎಂಬುವು, ನಾರದ.
ದ್ವೇಧಾ ದ್ವೈಧಾ ದ್ವಿಧಾ ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಕಾರೇ ಽಥ ಮುನೀಶ್ವರ
'ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ', 'ಎರಡರಲ್ಲಿರುವುದು', 'ಎರಡು ಭಾಗ'—ಇವು ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಮಹರ್ಷೇ.
ದ್ವಿತಯಂ ತ್ರಿತಪಂ ಚಾಪಿ ಸಂಖ್ಯಾಯಾಂ ಹಿ ದ್ವಯಂ ತ್ರಯಮ್
'ಜೋಡಿ', 'ಮೂರು ಜನ', ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 'ಎರಡು', 'ಮೂರು'.
ತ್ರೈಣಃ ಪೌಷ್ಣಸ್ತುಣ್ಡಿಭಶ್ಚ ವೃನ್ದಾರಕಕೃಷೀವಲೌ
ತ್ರೈಣ, ಪೌಷ್ಣ, ತುಂಡಿಭ, ವೃಂದಾರಕ ಮತ್ತು ಕೃಷೀವಲ.
ಅವಟೀಟೋವನಾಟೇ ನಿಬಿಡಂ ಚೇಕ್ಷುಶಾಕಿನಮ್
ಅವಟೀಟ, ವನಾಟ, ನಿಬಿಡ ಮತ್ತು ಚೇಕ್ಶುಶಾಕಿನ.
ವಿದ್ಯಾಥುಞ್ಚುರ್ಬಹುತಿಥಂ ಪರ್ವತಃ ಶೃಙ್ಗಿಣಸ್ತಥಾ
ವಿದ್ಯಾತುಂಚು, ಬಹುತಿಥ, ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಶೃಂಗಿಣ ಕೂಡಾ,
ಚಿಲ್ಲಶ್ಚ ಚಿಪಿಟಂ ಚಿಕ್ವಂ ವಾತೂಲಃ ಕುತಪಸ್ತಥಾ
ಚಿಲ್ಲ, ಚಿಪಿಟ, ಚಿಕ್ವ, ವಾತೂಲ ಮತ್ತು ಕುಟಪ ಸಹ,
ಊರ್ಣಾಯುಶ್ಚ ಮರೂತಶ್ಚೈಕಾಕೀ ಚರ್ಮಣ್ವತೀ ತಥಾ
ಊರ್ಣಾಯು, ಮರೂತ, ಏಕಾಕಿ ಮತ್ತು ಚರ್ಮಣ್ವತಿ ಕೂಡ,
ಆಸಂದೀ ವಞ್ಚ ಚಕ್ರೀವತ್ತೂಷ್ಣೀಕಾಂ ಜಲ್ಪತಕ್ಯಪಿ
ಆಸಂದೀ, ವಂಚ, ಚಕ್ರೀವತ್, ತೂಷ್ಣಿಕಾ ಮತ್ತು ಜಲ್ಪತಕಿ ಸಹ,
ಶನ್ತಃ ಶನ್ತಿಃ ಶಂಯಶನ್ತೌ ಶಂಯೋಹಂಯುಃ ಶುಭಂಯುವತ್
ಶಂತ, ಶಾಂತಿ, ಶಂಯಶಂತ, ಶಂಯೋಹಂಯು ಮತ್ತು ಶುಭಂಯು,
ಭವತಿ ಬಗಭೂವ ಭವಿತಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಭವತ್ವಭವದ್ಭಘವೇಚ್ಚಾಪಿ
ಭವತಿ, ಬಗಭೂವ, ಭವಿತಾ, ಭವಿಷ್ಯತಿ, ಭವತ್, ಅಭವತ್, ಭಗವತ್ ಮತ್ತು ಭವೇಚ್ಚ ಸಹ,
ಅತ್ತಿ ಜಘಾಸಾತ್ತಾತ್ಸ್ಯತ್ಯತ್ತ್ವಾದದದ್ಯಾದ್ದ್ವಿರಘಸದಾತ್ಸ್ಯತ್
ಅತ್ತಿ, ಜಘಾಸ, ಅತ್ತಾತ್, ಸ್ಯತಿ, ಅತ್ತ್ವಾ, ದದತ್, ದ್ವಿರಘಸ, ದಾತ್ಸ್ಯತ್,
ದಿದೇವ ದೇವಿತಾ ದೇವಿಷ್ಯತಿ ಚ ಅದೀವ್ಯದ್ದೀವ್ಯೇದ್ದೀವ್ಯಾದ್ವೈ
ದಿದೇವ, ದೇವಿತಾ, ದೇವಿಷ್ಯತಿ, ಅದೀವ್ಯತ್, ದೀವ್ಯೇತ್, ದೀವ್ಯಾತ್ ಕೂಡಾ,
ಸುನೋತ್ವಸುನೋತ್ಸುನುಯಾತ್ಸೂಯಾದಶಾವೀದಸೋಷ್ಯುತ್ತುದತಿ ಚ
ಸುನೋತ್, ಅಸುನೋತ್, ಸುನುಯಾತ್, ಸೂಯಾತ್, ಅಶಾವಿತ್, ಅಸೋಷ್ಯತ್ ಮತ್ತು ಉತುಡತಿ ಸಹ,
ಅತೌತ್ಸೀದತೋತ್ಸ್ಯದಿತಿ ಚ ರುಣದ್ಧಿ ರೂರೋಧ ರೋದ್ಧಾ ರೋತ್ಸ್ಯತಿ ವೈ
ಅತೌತ್, ಸೀದತ್, ಓತ್ಸ್ಯತ್, ಇತಿ, ರುಣದ್ದ್ಹಿ, ರೂರೋಧ, ರೋದ್ಧಾ, ರೋತ್ಸ್ಯತಿ ಕೂಡಾ,
ತನೋತಿ ತತಾನ ತನಿತಾ ತನಿಷ್ಯತಿ ತನೋತ್ವತನೋತ್ತನುಯಾದ್ಧಿ
ತನೋತಿ, ತತಾನ, ತನಿತಾ, ತನಿಷ್ಯತಿ, ತನೋತ್, ಅತನೋತ್, ತನೂಯಾತ್ ಕೂಡಾ,
ಅಕ್ರೀಣಾತ್ಕ್ರೀಣಾತ್ಕ್ರೀಣೀಯಾತ್ಕ್ರೀಯಾದಕ್ರೈಷೀದಕ್ರೇಷ್ಯಞ್ಚೋರಯತಿ ಚೋರಯಾಮಾಸ ಚೋರಯಿತಾ ಚೋರಯಿಷ್ಯತಿ ಚೋರಯತು
ಅಕ್ರೀಣಾತ್, ಕ್ರೀಣಾತ್, ಕ್ರೀಣೀಯಾತ್, ಕ್ರೀಯಾತ್, ಅಕ್ರೈಷೀತ್, ಅಕ್ರೇಷ್ಯತ್, ಚೋರಯತಿ, ಚೋರಯಾಮಾಸ, ಚೋರಯಿತಾ, ಚೋರಯಿಷ್ಯತಿ, ಚೋರಯತು,
ಕ್ರಿಯಾಸಮಭಿಹಾರೇ ತು ಪಣ್ಡಿತೋ ಬೋಭೂಯತೇ ಮುನೇ
ಮುನಿಯೇ, ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತನು 'ಬೋಭೂಯತೇ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಅನುದಾತ್ತಞಿತೋ ಧಾತೋಃ ಕ್ರಿಯಾವಿನಿಮಯೇ ತಥಾ
ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರ ಇರುವ ಧಾತುವಿನಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಕ್ರಿಯಾ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.