ಇತ್ಯೇತಞ್ಚರಿತಂ ಸರ್ವಂ ಸ್ವರಾಣಾಂ ಸಾರ್ವವೈದಿಕಮ್
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವರಗಳ ಆಚರಣೆ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಅಲ್ಪಗ್ರನ್ಥಂ ಪ್ರಭೂತಾರ್ಥಂ ಸಾಮವೇದಾಙ್ಗಮುತ್ತಮಮ್
ಸಾಮವೇದದ ಅಂಗವು ಸ್ವಲ್ಪ ಗ್ರಂಥವಾಗಿದ್ದರೂ ಬಹು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.
ಪವಿತ್ರಂ ಪಾವನಂ ಪುಣ್ಯಂ ಯಥಾ ತುಭ್ಯಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್
ಇದು ಪವಿತ್ರ, ಪಾವನ ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಕರವಾದುದು, ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ.
ಸಪ್ತ ಸ್ವರಾಸ್ರಯೋ ಗ್ರಾಮಾ ಮೃರ್ಛನಾಸ್ತ್ವೇಕವಿಂಶತಿಃ
ಸಪ್ತಸ್ವರಗಳ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಮಾ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ; ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವಿಧದ ಮೃಚ್ಛನೆಗಳಿವೆ.
ಷಙ್ಜಶ್ಚ ಋಷಭಶ್ಚೈವ ಗಾನ್ಧಾರೋ ಮಧ್ಯಮಸ್ತಥಾ
ಷಂಜ, ಋಷಭ, ಗಾಂಧಾರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಷಙ್ಜಮಧ್ಯಮಗಾನ್ಧಾರಾಸ್ರರಯೋ ಗ್ರಾಮಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ
ಷಂಜ, ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಾರ ಎಂಬುವುಗಳನ್ನು ಗಾಮಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ವರ್ಗಾಭ್ರಾಞ್ಚೈವ ಗಾನ್ಧಾರೋ ಗ್ರಾಮಸ್ಥಾನಾನಿ ತ್ರೀಣಿ ಹಿ
ಸ್ವರ್ಗ, ಅಭ್ರ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಾರ ಎಂಬುವು ಗಾಮದ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ವಿಂಶತಿರ್ಮಧ್ಯಮಗ್ರಾಮೇ ಷಙ್ಜಗ್ರಾಮೇ ಚತುರ್ದಶ
ಮಧ್ಯಮ ಗಾಮದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಇವೆ, ಷಂಜ ಗಾಮದಲ್ಲಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇವೆ.
ನದೀ ವಿಶಾಲಾ ಸುಮುಖೀ ಚಿತ್ರಾ ಚಿತ್ರವತೀ ಮುಖಾ
ನದಿ, ವಿಶಾಲಾ, ಸುಮುಖಿ, ಚಿತ್ರಾ, ಚಿತ್ರವತಿ ಮತ್ತು ಮುಖಾ ಎಂಬುವುಗಳು.
ಆಪ್ಯಾಯಿನೀ ವಿಶ್ವಭೃತಾ ಚನ್ದ್ರಾ ಹೇಮಾ ಕಪರ್ದಿನೀ
ಆಪ್ಯಾಯಿನಿ, ವಿಶ್ವಭೃತಾ, ಚಂದ್ರಾ, ಹೆಮಾ ಮತ್ತು ಕಪರ್ದಿನಿ ಎಂಬುವುಗಳು.
ಷಙ್ಜೇ ತೂತ್ತರಮನ್ದ್ರಾ ಸ್ಯಾದೃಷಭೇ ಚಾಭಿರೂಹತಾ
ಷಂಜದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಮಂದ್ರಾ ಇದೆ; ಋಷಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿರೂಹತಾ ಇದೆ.
ಮಧ್ಯಮೇ ಖಲು ಸೌವೀರಾ ಹೃಷಿಕಾ ಪಞ್ಚಮೇ ಸ್ವರೇ
ಮಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸೌವೀರಾ ಮತ್ತು ಹೃಷಿಕಾ ಐದನೇ ಸ್ವರದಲ್ಲಿವೆ.
ನಿಷಾದೇ ರಜನೀಂ ವಿದ್ಯಾದೃಷೀಣಾಂ ಸಪ್ತ ಮೂರ್ಛನಾಃ
ನಿಷಾದದಲ್ಲಿ ರಜನಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಋಷಿಗಳ ಮೂರ್ಚನೆಗಳು ಏಳು ಇವೆ.
ಪಿತೄಣಾಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾನಾಃ ಸಪ್ತ ತಥಾ ಯಕ್ಷಾ ನ ಸಂಶಯಃ
ಪಿತೃಗಳ ಮೂರ್ಚನೆಗಳು ಏಳು, ಅದೇ ರೀತಿ ಯಕ್ಷರ ಮೂರ್ಚನೆಗಳೂ ಏಳು ಎಂದು ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
ಷಙ್ಜಃ ಪ್ರೀಣಾತಿ ವೈ ದೇವಾನೃಷೀನ್ಪ್ರೀಣಾತಿ ಚರ್ಷಭಃ
ಷಂಜ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಋಷಭ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ದೇವಾನ್ಪಿತೄನೃಷೀಂಶ್ಚೈವ ಸ್ವರಃ ಪ್ರೀಣಾತಿ ಪಞ್ಚಮಃ
ಐದನೇ ಸ್ವರ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಗಾನಸ್ಯ ತು ದಶವಿಧಾ ಗುಣವೃತ್ತಿಸ್ತು ತದ್ಯಥಾ
ಗಾನದ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವಗಳು ಹತ್ತು ವಿಧವಾಗಿವೆ, ಅವು ಹೀಗಿವೆ:
ಕಾಕಸ್ವರಂ ಮೂರ್ದ್ಧಗತಂ ತಥಾ ಸ್ಥಾನವಿವರ್ಜಿತಮ್
ಕಾಕಸ್ವರ, ಮೂರ್ಧಗತ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲದವುಗಳು.
ವ್ಯಾಕುಲಂ ತಾಲಹೀನಂ ಚ ಗೀತಿದೋಷಾಶ್ಚತುರ್ದಶ
ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ, ತಾಳ ಇಲ್ಲದ ಹಾಡು; ಇವು ಹಾಡಿನ ಹದಿನಾಲ್ಕು ದೋಷಗಳು.
ಸ್ರಿಯೋ ಮಧುರಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ವಿಕ್ರುಷ್ಟಮಿತರೇ ಜನಾಃ
ಧನ್ಯರು ಮಧುರತೆಯನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ಎತ್ತರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
ಕನಕಾಭಸ್ತು ಗಾನ್ಧಾರೋ ಮಧ್ಯಮಃ ಕುನ್ದಸನ್ನಿಭಃ
ಗಾಂಧಾರ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಮಧ್ಯಮ ಕುಂದ ಹೂವಿನಂತೆ ಶುಭ್ರವಾಗಿದೆ.
ನಿಷಾದಃ ಸರ್ವವರ್ಣಃ ಸ್ಯಾದಿತ್ಯೇತಾಃ ಸ್ವರವರ್ಣತಾಃ
ನಿಷಾದನು ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿರುವವನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಸ್ವರ ವರ್ಣಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು.
ಋಷಭೋ ಧೈವತಶ್ಚಾಪೀತ್ಯೇತೌ ವೈ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾವುಭೌ
ಋಷಭ ಮತ್ತು ಧೈವತ—ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶೂದ್ರತ್ವಂ ವಿಧಿನಾರ್ದ್ಧೇನ ಪತಿತತ್ವಾನ್ನ ಸಂಶಯಃ
ಶೂದ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಅರ್ಧ ನಿಯಮದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ಪತನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ನಿಪತತಿ ಮಧ್ಯಮರಾಗೇ ಸ ನಿಷಾದಂ ಷಾಙ್ಜವಂ ವಿದ್ಯಾತ್
ಮಧ್ಯಮ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವಾಗ, ಆ ನಿಷಾದನನ್ನು ಷಾಂಜ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಋಷಭೋ ನಿಷಾದಸಹಿತಸ್ತಂ ಪಞ್ಚಮಮೀದೃಶಂ ವಿದ್ಯಾತ್
ಋಷಭನು ನಿಷಾದನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಐದನೆಯದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಧೈವತಸ್ಯ ಚ ದೌರ್ಬಲ್ಯಾನ್ಮಧ್ಯಮಗ್ರಾಮ ಉಚ್ಯತೇ
ಧೈವತ ಸ್ವರ ದುರ್ಬಲವಾದ ಕಾರಣ ಅದನ್ನು ಮಧ್ಯಮಗ್ರಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಧೈವತಃ ಕಂಪಿತೋ ಯತ್ರ ಸ ಷಙ್ಗಯಾಮ ಈರಿತಃ
ಯಾವಲ್ಲಿ ಧೈವತ ಸ್ವರ ಕಂಪಿತವಾಗುತ್ತದೋ, ಅದನ್ನು ಷಂಗಯಾಮ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತಂ ತು ಸಾಧಾರಿತಂ ವಿದ್ಯಾತ್ಪಞ್ಚಮಸ್ಥಂ ತು ಕೈಶಿಕಮ್
ಅದನ್ನು ಸಾಧಾರಿತ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಐದನೆಯದು ಕೈಶಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಯಸ್ಮಾ ತ್ತು ಮಧ್ಯಮೇ ನ್ಯಾಸಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಕೈಶಿಕಮಧ್ಯಮಃ
ಮಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕೈಶಿಕ ಮಧ್ಯಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.