ಸ ತಸ್ಯ ವೈಶ್ವದೇವನ್ತಿ ದ್ವಾರಾಲೋಕನಗೋಚರಃ
ಅವನನ್ನು ಆ ಊರಿನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ವೈಶ್ವದೇವನೆಂದು ಕಂಡರು.
ಪ್ರಕ್ಷಾಲಿತಾಙ್ಘ್ರಿಪಾಣಿಂ ಚ ಕೃತಾಸನಪರಿಗ್ರಹಮ್
ಅವನು ಕೈ ಕಾಲು ತೊಳೆದು, ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂತನು.
ಭೋ ವಿಪ್ರವರ್ಯ ಭೋಕ್ತವ್ಯಂ ಯದತ್ರ ಭವತೋ ಗೃಹೇ
"ವೈದಿಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಹಾರವಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಭೋಜನ ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಸಕ್ತುಯಾವಕವ್ರೀಹೀನಾಮಪೂಪಾನಾಂ ಚ ಮೇ ಗೃಹೇ
"ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ತು, ಯಾವಕ, ಅಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಹಿಟ್ಟಿನ ತಿನಿಸುಗಳಿವೆ" ಎಂದನು.
ಕದನ್ನಾನಿ ದಿಜೈತಾನಿ ಮಿಷ್ಟಮನ್ನಂ ಪ್ರಯಚ್ಛ ಮೇ
"ದ್ವಿಜನೇ, ಸರಳವಾದರೂ, ರುಚಿಯಾದರೂ, ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಿ" ಎಂದನು.
ಗೃಹೇ ಶಾಲಿನಿ ಮದ್ಗೇಹೇ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿದತಿ ಶೋಭನಮ್
"ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಜೋಳದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಯಾವ ಉತ್ತಮ ಆಹಾರವಿದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಕೊಡಿ" ಎಂದನು.
ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ತೇನ ಸಾ ಪತ್ನೀ ಮಿಷ್ಟಮನ್ನಂ ದ್ವಿಜಸ್ಯ ತತ್
ಹೀಗೆ ಅವನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಅವನ ಪತ್ನಿ ಆ ರುಚಿಯಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನೀಡಿದಳು.
ನ ಭುಕ್ತವನ್ತಮಿಚ್ಛಾತೋ ಮಿಷ್ಟಮನ್ನಂ ಮಹಾಮುನಿಮ್
ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ರುಚಿಯಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೂ, ತಿನ್ನಲು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಅಪಿ ತೇ ಪರಮಾ ತೃಪ್ತಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಪುಷ್ಟಿರೇವ
"ನೀನು ಪರಮ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದೆಯೆ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.
ಕ್ವ ನಿವಾಸೀ ಭವಾನ್ವಿಪ್ರ ಕ್ವ ವಾ ಗನ್ತುಂ ಸಮುದ್ಯತಃ
"ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೀಯ? ಈಗ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದೀಯ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.
ಕ್ಷುಧಿತಸ್ಯ ಚ ಭುಕ್ತೇ ಽನ್ನೇ ತೃಪ್ತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ವಿಜಾಯತೇ
"ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಹಸಿವಾದವನು ಅನ್ನ ತಿಂದಾಗ ತೃಪ್ತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ."
ವಹ್ನಿನಾ ಪಾರ್ಥಿವೇನಾದೌ ದಗ್ಧೇ ವೈ ಕ್ಷುರಾಪೀಶ್ವಃ
ಆಗ್ನಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮೊದಲಿಗೆ ಯಜ್ಞದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಸುಟ್ಟಾಗ—
ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣೇ ದೇಹಧರ್ಮಾಖ್ಯೇ ನ ಮಮೈತೇ ಯತೋ ದ್ವಿಜ
ಹಸಿವು ಮತ್ತು ದಾಹವು ದೇಹದ ಸ್ವಭಾವ ಮಾತ್ರ, ಅವು ನನಗೆ ಸೇರಿಲ್ಲ, ದ್ವಿಜ.
ಮನಸಃ ಸ್ವಸ್ಥತಾ ತುಷ್ಟಿಶ್ಚಿತ್ತಧರ್ಮಾವಿಮೌ ದ್ವಿಜ
ಮನಸ್ಸಿನ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿ — ಇವು ಮನಸ್ಸಿನ ಗುಣಗಳು, ದ್ವಿಜ.
ಕ್ವ ನಿವಾಸಸ್ತವೇತ್ಯುಕ್ತಂ ಕ್ವ ಗನ್ತಾಸಿ ಚ ಯತ್ತ್ವಯಾ
ನೀನು 'ನಿನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನ ಎಲ್ಲಿದೆ?' ಮತ್ತು 'ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೀಯ?' ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ,
ಪುಮಾನ್ಸವರ್ಗತೋ ವ್ಯಾಪೀತ್ಯಾಕಾಶವದಯಂ ಯತಃ
ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿರುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಆಕಾಶದಂತೆ, ಎಂದು ತಿಳಿ.
ಸೋ ಽಹಂ ಗನ್ತಾ ನ ಚಾಗನ್ತಾ ನೈಕದೇಶನಿಕೇತನಃ
ನಾನು ಹೋಗುವವನಾದರೂ, ಬರುವವನಲ್ಲ; ನನಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿಲ್ಲ.
ಮಿಷ್ಟನ್ನೇ ಮಿಷ್ಟಮಿತ್ಯೇಷಾ ಜಿಹ್ವಾ ಸಾ ಮೇ ಕೃತಾ ತವ
ಈನುಡಿ 'ಇದು ರುಚಿಕರ' ಎಂದು ಹೇಳುವ ನನ್ನ ನಾಲಿಗೆ, ನೀನು ಮಾಡಿದ್ದೆ.
ಮಿಷ್ಟಮೇವ ಯದಾಮಿಷ್ಟಂ ತದೇವೋದ್ವೇಗಕಾರಣಮ್
ಯಾವುದು ರುಚಿಕರವೆಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೋ, ಅದು ರುಚಿಯಿಲ್ಲದಾಗಲೇ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದಿಮಧ್ಯಾವಸಾನೇಷು ಕಿಮನ್ನಂ ರುಚಿಕಾರಣಮ್
ಆರಂಭದಲ್ಲೂ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲೂ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಹಾರವು ನಿಜಕ್ಕೂ ರುಚಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ?
ಪಾರ್ಥಿವೋ ಽಯಂ ತಥಾ ದೇಹಃ ಪಾರ್ಥಿವೈಃ ಪರಮಾಣುಭಿಃ
ಈ ದೇಹವೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದದು, ಭೂಮಿಯ ಅಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಗುಡಃ ಫಲಾನೀತಿ ತಥಾ ಪಾರ್ಥಿವಾಃ ಪರಮಾಣವಃ
ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳು ಕೂಡ ಭೂಮಿಯ ಅಣುಗಳಿಂದಲೇ ಬಂದಿವೆ.
ತನ್ಮನಃ ಶಮನಾಲಬಿ ಕಾರ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯಂ ಹಿ ಮುಕ್ತಯೇ
ಮನುಜನೇ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು; ಇದುವೇ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಮಾರ್ಗ.
ಪ್ರಣಿಪತ್ಯ ಮಹಾಭಾಗೋ ನಿದಾಘೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್
ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಮಹಾಭಾಗನಾದ ನಿದಾಘನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ನಷ್ಟೋ ಮೋಹಸ್ತವಾಕರ್ಣ್ಯ ವಚಾಂಸ್ಯೇತಾನಿ ಮೇ ದ್ವಿಜ
ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮೋಹವು ದೂರವಾಗಿದೆ, ದ್ವಿಜ.
ಇಹಾಗತೋ ಽಹಂ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಪರಮಾರ್ಥಂ ಸುಬೋಧಿತಮ್
ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ನಿನಗೆ ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ವಾಸುದೇವಾಭಿಧೇಯಸ್ಯ ಸ್ವರುಪಂ ಪರಾತ್ಮನಃ
ವಾಸುದೇವನೆಂಬ ಪರಮಾತ್ಮನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು.
ಪೂಜಿತಃ ಪರಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾನಿಚ್ಛಿತಃ ಪ್ರಯಯೌ ವಿಭುಃ
ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಬೇಡದೆ ಹೊರಟನು.
ನಿದಾಘಜ್ಞಾನದಾನಾಯ ತದೇವ ನಗರಂ ಗುರುಃ
ನಿದಾಘನಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ಆ ನಗರವೇ ಗುರುವಾಯಿತು.
ಮಹಾಬಲಪರೀವಾರೇ ಪುರಂ ವಿಶತಿ ಪಾರ್ಥಿವೇ
ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ನಗರಕ್ಕೆ ಅವನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.