ವಿಶಾಲಾಮಗಮತ್ಕೃಷ್ಣೇ ಸಮಾವೇಶಿತಮಾನಸಃ
ತನ್ಮಯತೆಯಿಂದ, ಅವನು ಕೃಷ್ಣನ ವಿಶಾಲ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.
ವಿಷ್ಣ್ವಾಖ್ಯೇ ನಿರ್ಮಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯವಾಪ ನೃಪತಿರ್ಲಯಮ್
ವಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಶುದ್ಧ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜನು ಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು.
ಬುಭುಜೇ ವಿಷಯಾನ್ಕರ್ಮ ಚಕ್ರೇ ಚಾನಭಿಸಂಧಿತಮ್
ಅವನು ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು.
ಅವಾಪ ಸಿದ್ಧಿಮತ್ಯನ್ತತ್ರಿತಾಪಕ್ಷಪಣೀಂ ಮುನೇ
ಹೇ ಮುನಿಯೇ, ಅವನು ಎಲ್ಲ ತೃಪ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
ತಾಪತ್ರಯಚಿಕಿತ್ಸಾರ್ಥಂ ಕಿಮನ್ಯತ್ಕಥಯಾಮಿ ತೇ
ಮೂರು ವಿಧದ ದುಃಖ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಹೇಳಲಿ?
ತಥಾಪಿ ಮೇ ಮನೋ ಭ್ರಾನ್ತಂ ನ ಸ್ಥಿತಿಂ ಲಭತೇಂಽಜಸಾ
ಆದರೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇನ್ನೂ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿದೆ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
ಸೋಢುಂ ಶಕ್ಯೇತ ಮನುಜೈಸ್ತನ್ಮಮಾಖ್ಯಾಹಿ ಮಾನದ
ಇದನ್ನು ಮಾನವರು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಗೌರವ ನೀಡುವವನೇ.
ಉವಾಚ ಹರ್ಷಸಂಯುಕ್ತಃ ಸ್ಮರನ್ಭಘರತಚೇಷ್ಟಿತಮ್
ಆನು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಧನ್ಯನಾದ ರಾಜನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತ್ವನ್ಮನೋ ಭ್ರಾನ್ತಮಾಸ್ಥಾನಂ ಲಭತೇ ಭೂಶಮ್
ಯಾರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಹಾದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೋ, ಅವನನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಆರ್ಷಭೋ ಯಸ್ಯ ನಾಮ್ನೇದಂ ಭಾರತಂ ಖಣ್ಡಮುಚ್ಯತೇ
ಭಾರತವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಆ ಮಹಾನ್ ಋಷಭನ ಹೆಸರೇ ಕಾರಣ.
ಪಾಲಯಾಮಾಸ ಧರ್ಮೇಣ ಪಿತೃಬದ್ರಞ್ಜಯನ್ ಪ್ರಜಾಃ
ಅವನು ಧರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ತಂದೆಯಂತೆ ಪಾಲಿಸಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.
ಸರ್ವದೇವಾತ್ಮಕಂ ಧ್ಯಾಯನ್ನಾನಾಕರ್ಮಸು ತನ್ಮತಿಃ
ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು.
ಮುಕ್ತ್ವಾ ರಾಜ್ಯಂ ಯಯೌ ವಿದ್ವಾನ್ಪುಲಸ್ತ್ಯಪುಹಾಶ್ರಮಮ್
ಆ ಜ್ಞಾನಿ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪುಲಸ್ತ್ಯನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ತತ್ರಾಸೌ ತಾಪಸೋ ತಾಪಸೋ ಭೂತ್ವಾ ವಿಷ್ಣೋರಾರಾಧನಂ ಮುನೇ
ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನಗೊಂಡು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರಾಧನೆಗೆ ತೊಡಗಿದನು, ಮಹರ್ಷೇ.
ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರಾತಃ ಸಮಾಪ್ಲುತ್ಯ ನಿರ್ಮಲೇ ಽಭಲಿ ನಾರದ
ಪ್ರತಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯೂ ಶುದ್ಧವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ನಾರದ, ಅವನು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಅಥಾಶ್ರಮೇ ಸಮಾಗತ್ಯ ವಾಸುದೇವಂ ಜಗತ್ಪತಿಮ್
ನಂತರ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಜಗತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.
ಫಲೈಃ ಪುಷ್ಪೈಂಸ್ತಥಾ ಪತ್ರೈಸ್ತುಲಸ್ಯಾಃ ಸ್ವಚ್ಛವಾರಿಭಿಃ
ಹಣ್ಣು, ಹೂವು, ತುಳಸಿಯ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ಅವನು ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸಚೈಕದಾ ಮಹಾಭಾಗಃ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಪ್ರಾತಃ ಸಮಾಹಿತಃ
ಒಂದು ದಿನ, ಮಹಾಭಾಗನೆ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿದನು.
ಅಥಾಜಗಾಮ ತತ್ತೀರಂ ಜಲಂ ಪಾತುಂ ಪಿಪಾಸಿತಾ
ಆಮೇಲೆ ಅವನು ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ನದಿಯ ತೀರಕ್ಕೆ ಹೋದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ದಾಹವಾಗಿತ್ತು.
ತತಃ ಸಮಭವತ್ತತ್ರ ಪೀತಪ್ರಾಯೇ ಜಲೇ ತಯಾ
ಅಲ್ಲಿ, ಆಕೆ ನೀರು ಕುಡಿಯುವಾಗ ಕೊನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಆ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು.
ತತಃ ಸಾ ಸಿಂಹಸನ್ನಾದಾದುತ್ಪ್ಲುತಾ ನಿಮ್ನಗಾತಟಮ್
ಆಮೇಲೆ, ಸಿಂಹದ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಹೆದರಿದ ಆಕೆ ನದಿಯ ದಂಡೆಗೆ ಹಾರಿ ಓಡಿದಳು.
ತಮುಹ್ಯಮಾನಂ ವೇಗೇನ ವೀಚಿಮಾಲಾಪರಿಪ್ಲುತಮ್
ಆಗ, ಅವನು ಅಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಮುಳುಗಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋದನು.
ಗರ್ಭಪ್ರಚ್ಯುತಿದುಃಖೇನ ಪ್ರೋತ್ತುಙ್ಗಾಕ್ರಣೇನ ಚ
ಗರ್ಭಪಾತದ ನೋವಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದೇಹ ಎತ್ತಿ ತೊಡಗಿದ ಆಕೆಗೆ ಭಾರವಾದ ದುಃಖವಾಯಿತು.
ಹರಿಣೀಂ ತಾಂ ವಿಲೋಕ್ಯಾಥ ವಿಪನ್ನಾಂ ನೃಪತಾಪಸಃ
ಆ ಮರಿಹರಣಿಯನ್ನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ರಾಜತಪಸ್ವಿಗೆ ಕರುಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಚಕಾರಾನುದಿನಂ ಚಾಸೌ ಮೃಗಪೋತಸ್ಯ ವೈ ನೃಪಃ
ಆ ರಾಜನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಆ ಮರಿಹರಣಿಯ ಮಗುಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಚಚಾರಾಶ್ರಮಪರ್ಯನ್ತಂ ತೃಣಾನಿ ಗಹನೇಷು ಸಃ
ಅವನು ಆಶ್ರಮದ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೃಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.
ಪ್ರಾತರ್ಗತ್ವಾದಿದೂರಂ ಚ ಸಾಯಮಾಯಾತ್ಯಥಾಶ್ರಮಮ್
ಬೆಳಗ್ಗೆ ಅವನು ದೂರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು, ಸಾಯಂಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದನು.
ತಸ್ಯತಸ್ಮಿನ್ಮೃಗೇ ದೂರಸಮೀಪಪರಿವರ್ತಿನಿ
ಅಲ್ಲಿ ಆ ಜಿಂಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹತ್ತಿರ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೂರ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿತ್ತು.
ವಿಮುಕ್ತರಾಜ್ಯತನಯಃ ಪ್ರೋಜ್ಝಿತಾಶೇಷಬಾನ್ಧವಃ
ಅವನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದನು.
ಕಿಂ ವೃಕೈಭಕ್ಷಿತೋ ವ್ಯಾಘ್ನೈಃ ಕಿಂ ಸಿಂಹೇನ ನಿಪಾತಿತಃ
ಅವನನ್ನು ನರಿ ತಿಂದುಬಿಟ್ಟಿತೇ? ಹುಲಿಗಳು ಕೊಂದಿತೇ? ಅಥವಾ ಸಿಂಹವು ಹೊಡೆದುಹಾಕಿತೇ?