ನಿಖಿಲಮಭಿಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಃ ಪರಮಸುಖೀ ವಿಜಹಾರ ವೀತಶೋಕಃ
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯೋಚಿಸಿ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಜೀವನ ನಡೆಸಿದನು.
ನ ಖಲು ಮಮ ಹಿ ದಹ್ಯತೇ ಽತ್ರ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸ್ವಯಮಿದಮಾಹ ಕಿಲ ಸ್ಮ ಭೂಮಿಪಾಲಃ
ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಏನೂ ಹಾನಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು, ರಾಜನೇ ಸ್ವತಃ ಹೇಳಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉಪದ್ರವಾನನುಭಘವತೇ ಹ್ಯದುಃ ಖಿತಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ಕಪಿಲಮಿವೈತ್ಯ ಮೈಥಿಲಃ
ಅವನಿಗೆ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳು ಬಂದರೂ, ಅವನು ದುಃಖಪಡದೆ, ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜನು ಕಪಿಲರನ್ನು ಕಂಡಂತೆ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಪುನಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ ತಂ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಸನನ್ದನಮುದಾರಧೀಃ
ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಸನಂದನನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ತನ್ಮುನೇ ಮಹ್ಯಂ ಪ್ರಪನ್ನಾಯ ದಯಾನಿಧೇ
ದಯಾಮಯನೇ, ಶರಣಾಗತನಾದ ನನಗೆ ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಹೇಳು ಮುನಿಯೇ.
ಗರ್ಬೇ ಜನ್ಮಜರಾದ್ಯೇಷುಸ್ಥಾನೇಷು ಪ್ರಭವಿಷ್ಯತಃ
ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಜನನ, ಜರಾ ಮತ್ತು ಇತರ ದುಃಖಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವೇನು?
ಭೇಷಜಂ ಭಗವತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿರೈಕಾ ಚಾತ್ಯನ್ತಿಕೀ ಮತಾ
ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೇ ಒಂದೇ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ತತ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಹೇತುಜ್ಞಾನಂ ಚ ಕರ್ಮ ಚೋಕ್ತಂ ಮಹಾಮುನೇ
ಅವನನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬೇಕಾದ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಾಗಮಮಯಂ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿವೇಕಜಮ್
ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಜ್ಞಾನವು ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮದ ಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ತದೇತಚ್ಛ್ರೂಯತಾಮತ್ರ ಸುಬೋಧಂ ಗದತೋ ಮಮ
ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವೆನು, ನೀವು ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳಿರಿ.
ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಣಿ ನಿಷ್ಣಾತಃ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಧಿಗಚ್ಛತಿ
ಯಾರು ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.
ಪರಮಾ ತ್ವಕ್ಷರಪ್ರಾಪ್ತಿರೃಗ್ವೇದಾದಿಮಯಾ ಪರಾ
ಅಕ್ಷಯವಾದುದನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಅದು ಋಗ್ವೇದಾದಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.
ಅನಿರ್ದೇಶ್ಯಮರೂಪಂ ಚ ಪಾಣಿಪಾದಾದಿಸಂಯುತಮ್
ಅದು ವರ್ಣನೆಗೆ ಅಸಾಧ್ಯ, ರೂಪವಿಲ್ಲದದ್ದು, ಆದರೂ ಕೈ ಕಾಲುಗಳಂತಹ ಅಂಗಗಳಿವೆ.
ವ್ಯಾಪ್ಯಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಯತಃ ಸರ್ವಂ ತಂ ವೈ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಸೂರಯಃ
ಯಾವುದು ಎಲ್ಲವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಅದರಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆ, ಆತನನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
ಶ್ರುತಿವಾಕ್ಯೋದಿತಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಂ ತದ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಪರಮಂ ಪದಮ್
ವೇದವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವೇ ಅದು.
ವಾಚಕೋ ಭಗವಚ್ಛಬ್ದಸ್ತಸ್ಯೋದ್ದಿಷ್ಟೋ ಽಕ್ಷಯಾತ್ಮನಃ
ಅಕ್ಷಯಸ್ವರೂಪನಿಗೆ 'ಭಗವಾನ್' ಎಂಬ ಶಬ್ದವೇ ಹೆಸರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಜ್ಞಾಯತೇ ಯೇನ ತಜ್ಜ್ಞಾನಂ ಪರಮನ್ಯತ್ರಯೀಮಯಮ್
ಯಾವುದರಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು, ಆ ಪರಮಜ್ಞಾನವು ತ್ರಯೀವೇದಕ್ಕಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
ಪೂಜಾಯಾಂ ಭಗವಚ್ಛಬ್ದಃ ಕ್ರಿಯತೇ ಹ್ಯೌಪಚಾರಿಕಃ
ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ 'ಭಗವಾನ್' ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಪಚಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಗವನ್ಭಗವಚ್ಛಬ್ದಃ ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣೇ ತೇನಾಗಮಪಿತಾ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಗಕಾರೋ ಽಯಂ ತಥಾ ಮುನೇ
ಮುನಿಯೇ, 'ಭಗವಾನ್' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಕಾರಣನಿಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 'ಗ' ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತಂದೆ, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಜ್ಞಾನವೈರಾಗ್ಯಯೋಶ್ಚೈವ ಷಣ್ಣಾಂ ಭಗ ಇತೀರಣಾ
ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ವಿಧದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು 'ಭಗ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಸರ್ವಭೂತೇಷ್ವಶೇಷೇಷು ವಕಾರಾರ್ಥಸ್ತತೋ ಽವ್ಯಯಃ
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ 'ವ' ಅಕ್ಷರದ ಅರ್ಥವು ಅಕ್ಷಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಪರಮಬ್ರಹ್ಮಭೂತಸ್ಯ ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ನಾನ್ಯಗಃ
ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
ಶಬ್ದೋ ಽಯಂ ನೋಪಚಾರೇಣ ಚಾನ್ಯತ್ರ ಹ್ಯುಪಚಾರತಃ
ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬೇರೆಡೆ ಉಪಚಾರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಅದು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿದೆ.
ವೇತ್ತಿ ವಿದ್ಯಾಮವಿದ್ಯಾಂ ಚ ಸ ವಾಚ್ಯೋ ಭಗವಾನಿತಿ
ಯಾರು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನೂ ಅವಿದ್ಯೆಯನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಅವರನ್ನು 'ಭಗವಾನ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಗವಚ್ಛಬ್ದವಾಚ್ಯಾನಿ ವಿನಾ ಹೇಯೈರ್ಗುಣಾದಿಭಿಃ
'ಭಗವಾನ್' ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾದವರು ದೋಷಗಳಿಲ್ಲದವರು.
ಭೂತೇಷು ವಸನಾದೇವ ವಾಸುದೇವಸ್ತತಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ವಾಸುದೇವ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾಮವ್ಯಾಖ್ಯಾಮನನ್ತಸ್ಯ ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ತತ್ತ್ವತಃ
ಅನಂತನಾದ ವಾಸುದೇವನ ಹೆಸರಿನ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು.
ಧಾತಾ ವಿಧಾತಾ ಜಗತಾಂ ವಾಸುದೇವಸ್ತತಃ ಪ್ರಭುಃ
ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ, ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರೂ ಆಗಿರುವ ವಾಸುದೇವನೇ ಪರಮೇಶ್ವರನು.
ಅತೀತಸರ್ವಾವರಣೋ ಽಖಿಲಾತ್ಮಾ ತೇನಾಸ್ತೃತಂ ಯದ್ಭುವನಾನ್ತರಾಲಮ್
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಆವರಣಗಳಿಗೂ ಅತೀತನು, ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನು; ಅವನಿಂದಲೇ ಲೋಕಗಳ ಮಧ್ಯದ ಜಾಗ ತುಂಬಿದೆ.
ಇಚ್ಛಾಗೃಹೀತಾಭಿಮತೋರುದೇಹಃ ಸಂಸಾಧಿತಾಶೇಷಜಗದ್ಧಿತೋ ಽಸೌ
ತಾನಿಷ್ಟವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೆ.