ತ್ಯಕ್ತವೇದಸ್ತ್ವನಾಚಾರಃ ಸ ವೈ ಶೂದ್ರ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ
ಯಾರು ವೇದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸರಿ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರನ್ನು ಶೂದ್ರನೆಂದು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನ ವೈ ಶೂದ್ರೋ ಭವೇಚ್ಛೂದ್ರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನ ಚ
ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಶೂದ್ರನು ಶೂದ್ರನಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
ಏತತ್ಪವಿತ್ರಂ ಜ್ಞಾನಾನಾಂ ತಥಾ ಚೈವಾತ್ಮಸಂಯಮಃ
ಇದು ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪವಿತ್ರ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ನಿಯಮವೂ ಹೌದು.
ನಿತ್ಯಕ್ರೋಧಾಚ್ಛ್ರಿಯಂ ರಕ್ಷೇತ್ತಪೋ ರಕ್ಷೇತ್ತು ಮತ್ಸರಾತ್
ಶಾಶ್ವತ ಕೋಪದಿಂದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸನ್ನು ಹಸ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
ವಿದ್ಯಾಂ ಮಾನಾಪಮಾನಾಭಘ್ಯಾಮಾತ್ಮಾನಂ ತು ಪ್ರಮಾದತಃ
ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಅವಮಾನದಿಂದ, ಮತ್ತು ತಾನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
ತ್ಯಾಗೇ ಯಸ್ಯ ಹುತಂ ಸರ್ವಂ ಸ ತ್ಯಾಗೀ ಸ ಚ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್
ಯಾರಿಂದೆಲ್ಲವೂ ತ್ಯಾಗವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನೇ ನಿಜವಾದ ತ್ಯಾಗಿಯೂ, ಬುದ್ಧಿವಂತನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪರಿಗ್ರಹಾತ್ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಭವೇದ್ಬದ್ಧ್ಯಾ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ
ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟವನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ತಪೋನಿತ್ಯೇನ ದಾನ್ತೇನ ಮುನಿನಾ ಸಂಯತಾತ್ಮಮನಾ
ಯಾವ ಸದುಜ್ಜೀವಿ ಸದಾ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾನೆ, ಆತನು ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಆತ್ಮವನ್ನೂ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ.
ಇನ್ದ್ರಿಯೈರ್ಗೃಹ್ಯತೇ ಯದ್ಯತ್ತತ್ತವ್ದ್ಯಕ್ತಮಿತಿ ಸ್ಥಿತಿಃ
ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವುದೇ ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಅವಿಶ್ರಂಭೇಣ ಮನ್ತವ್ಯಂ ವಿಶ್ರಂಭೇ ಧಾರಯೇನ್ಮನಃ
ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ನಂಬಿಕೆ ಬಂದಾಗ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡಬೇಕು.
ನಿವೇದಾದೇವ ನಿರ್ವಾಣಂ ನ ಚ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಿಚ್ಚಿತಯೇತ್
ವಿರಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಮನಸ್ಸು ಚಲಿಸಬಾರದು.
ಶೌಚೇ ತು ಸತತಂ ಯುಕ್ತಃ ಸದಾಚಾರಸಮನ್ವಿತಃ
ಯಾವಾಗಲೂ ಶುದ್ಧತೆಯ ಕಡೆ ಮನಸ್ಸು ಇಟ್ಟು, ಸದಾಚಾರದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು.
ಸತ್ಯಂವ್ರತಂ ತಪಃ ಶೌಚಂ ಸತ್ಯಂ ವಿಸೃಜತೇ ಪ್ರಜಾ
ಸತ್ಯ, ವ್ರತ, ತಪಸ್ಸು, ಶುದ್ಧತೆ—ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
ಅನೃತಂ ತಮಸೋ ರೂಪಂ ತಮಸಾ ನೀಯತೇ ಹ್ಯಧಃ
ಅಸತ್ಯವು ಕತ್ತಲೆಯ ರೂಪ; ಆ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದಲೇ ಜೀವಿಗಳು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.
ಸುದುಷ್ಪ್ರಕಾಶ ಇತ್ಯಾಹುರ್ನರಕಂ ತಮ ಏವ ಚ
ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ನರಕವು ತುಂಬಾ ಕತ್ತಲೆಯದು, ಅದನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ, ಅದು ಕತ್ತಲೆ ಸ್ವರೂಪವೇ.
ತತ್ರಾಪ್ಯೇವಂವಿಧಾ ಲೋಕೇ ವೃತ್ತಿಃ ಸತ್ಯಾನೃತೇ ಭವೇತ್
ಅಂತಹ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ, ಬದುಕು ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಶಾರೀರೈರ್ಮಾನಸೈರ್ದುಃಖೈಃ ಸುಖೈಶ್ಚಾಪ್ಯಸುಖೋದಯೈಃ
ದೇಹದ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ದುಃಖಗಳಿಂದ, ಹಾಗೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷವಲ್ಲದ ಸುಖಗಳಿಂದ—
ತತ್ರ ದುಃಖವಿಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಪ್ರಯತೇತ ವಿಚಕ್ಷಣಃ
ಅಲ್ಲಿ, ಯಾರು ವಿವೇಕಿಗಳೋ ಅವರು ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.
ರಾಹುಗ್ರಸ್ತಸ್ಯ ಸೋಮಸ್ಯ ಯಥಾ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ನ ಭಾಸತೇ
ರಾಹು ಚಂದ್ರನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಹೇಗೆ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕು ಕಾಣಿಸದು,
ತಥಾ ತಮೋಭಿಭೂತಾನಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ನಶ್ಯತೇ ಸುಖಮ್
ಹಾಗೆಯೇ, ಕತ್ತಲೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ವದೈತದ್ಭವತಾಭಿಹಿತಂ ಸುಖಾನಾಂ ಪರಮಾ ಸ್ಥಿತಿರಿತಿ
ನೀವು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಸುಖಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪರಮ ಸ್ಥಿತಿ ಯಾವುದು ಎಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
ನ ತದುಪಗೃಹ್ಣೀಮೋ ನ ಹ್ಯೇಷಾಮೃಷೀಣಾಂ ಮಹತಿ ಸ್ಥಿತಾನಾಮ್
ಅದು ನಾವು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾಕಂದರೆ ಆ ಮಹಾನ್ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲ.
ತಪಸಿ ಶ್ರೂಯತೇ ತ್ರಿಲೋಕಕೃದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರಭುರೇಕಾಕೀ ತಿಷ್ಟತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ನ ಕಾಮಸುಖೋಷ್ವಾತ್ಮಾನಮವದಧಾತಿ
ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಒಬ್ಬನೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಕಾಮಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಕೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಅಪಿ ಚ ಭಗವಾನ್ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ಉಮಾಪತಿಃ ಕಾಮಮಭಿವರ್ತಮಾನಮನಙ್ಗತ್ವೇನ ಸಮಮನಯತ್
ಮತ್ತೊಂದೆಂದರೆ, ಭಗವಂತನಾದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ, ಉಮಾಪತಿ ಶಿವನು, ಕಾಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಯಿಸಿ ಅದನ್ನು ಶಕ್ತಿಹೀನನಾಗಿಸಿದನು.
ತಸ್ಮಾದ್ಭೂಮೌ ನ ತು ಮಹಾತ್ಮಭಿರಞ್ಜಯತಿ ಗೃಹೀತೋ ನ ತ್ವೇಷ ತಾವದ್ವಿಶಿಷ್ಟೋ ಗುಣವಿಶೇಷ ಇತಿ
ಆದುದರಿಂದ ಭೂಮಿ ಮಹಾತ್ಮರುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾರಾದರೂ ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿದರೂ, ಅದು ವಿಶೇಷವಾದ ಗುಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ನೈತದ್ಭಗವತಃ ಪ್ರತ್ಯೇಮಿ ಭವತಾ ತೂಕ್ತಂ ಸುಖಾನಾಂ ಪರಮಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯ ಇತಿ ಲೋಕಪ್ರವಾದೋ ಹಿ ದ್ವಿವಿಧಃ ಫಲೋದಯಃ ಸುಕೃತಾತ್ಸುಖಮವಾಪ್ಯತೇ ಽನ್ಯಥಾ ದುಃಖಮಿತಿ
ಭಗವಂತನೇ, ನೀವು ಹೆಂಗಸರು ಸುಖಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ನಾನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾಕೆಂದರೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ದ್ವೈತವಾದ ಫಲಗಳು ಇವೆ: ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದುಃಖ ಬರುತ್ತದೆ.
ನಿತ್ಯಮೇವ ಸುಖಂ ಸ್ವರ್ಗೇ ಸುಖಂ ದುಃಖಮಿಹೋಭಯಮ್
ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸುಖವಿರುತ್ತದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸುಖವೂ ದುಃಖವೂ ಎರಡೂ ಇವೆ.
ಪೃಥಿವೀ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಜನಿತ್ರೀ ತದ್ವಿಧಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ
ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ತಾಯಿ; ಹೆಂಗಸರು ಕೂಡ ಅದೇ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ಯೇತಲ್ಲೋಕನಿರ್ಮಾತಾ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಚರಿತಸ್ಯ ಚ
ಈ ರೀತಿ ಅವಳು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೆಯೂ ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆಯೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಅತ್ರೋಚ್ಯತೇ ಅನೃತಾತ್ಖಲು ತಮಃ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತಂ ತತಸ್ತಮೋಗ್ರಸ್ತಾ ಅಧರ್ಮಮೇವಾನುವರ್ತನ್ತೇ ನ ಧರ್ಮಂ ಕ್ರೋಧಲೋಭಮೋಹಹಿಂಸಾನೃತಾದಿಭಿಖಚ್ಛನ್ನಾಃ ಖಲ್ವಸ್ಮಿಂಲ್ಲೋಕೇ ನಾಮುತ್ರ ಸುಖಮಾಪ್ನುವನ್ತಿ ವಿವಿಧವ್ಯಾಧಿರುಜೋಪತಾಪೈರವಕೀರ್ಯನ್ತೇ ವಧಬನ್ಧನಪರಿಕ್ಲೇಶಾದಿಭಿಶ್ಚ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾಶ್ರಮಕೃತೈರುಪತಾಪೈರುಪತಪ್ಯನ್ತೇ ವರ್ಷವಾತಾತ್ಯುಷ್ಣಾತಿಶೀತಕೃತೈಶ್ಚ ಪ್ರತಿಭಯೈಃ ಶಾರೀರೈರ್ದುಃಖೈರುಪತಪ್ಯನ್ತೇ ಬನ್ಧುಧನವಿನಾಶವಿಪ್ರಯೋಗಕೃತೈಶ್ಚ ಮಾನಸೈಃ ಶೌಕೈರಭಿಭೂಯನ್ತೇ ಜರಾಮೃತ್ಯುಕೃತೈಶ್ಚಾನ್ಯೈರಿತಿ ಯಸ್ತ್ವೇತೈಃ
ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ: ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ ಕತ್ತಲೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಆ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವರು ಧರ್ಮವನ್ನಲ್ಲ, ಅಧರ್ಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೋಪ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಹಿಂಸೆ, ಸುಳ್ಳು ಇವುಗಳಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿ, ಅವರು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬಗೆಯಾದ ರೋಗಗಳು, ನೋವುಗಳು, ಕೊಲೆ, ಬಂಧನ, ಬೇಸರಗಳು, ಹಸಿವು, ಬಾಯಾರಿಕೆ, ದಣಿವು, ಮಳೆ, ಗಾಳಿ, ತುಂಬಾ ಬಿಸಿ, ತುಂಬಾ ಚಳಿ ಇವುಗಳಿಂದ ಆಗುವ ದೈಹಿಕ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಬಂಧುಗಳು, ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ದೂರವಾದ ದುಃಖದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ತೀವ್ರವಾಗಿ ನೋವು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಜರಾ, ಸಾವು ಇವುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದುಃಖಗಳು ಕೂಡ ಅವರನ್ನು ಕಾಡುತ್ತವೆ.