ಕಲೌ ನಾಸ್ತ್ಯೇವ ನಾಸ್ತ್ಯೇವ ಗತಿರನ್ಯಥಾ
ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ನಿಜವಾಗಿಯೂ, ಬೇರೆ ದಾರಿ ಇಲ್ಲ.
ಪರಾಂ ನಿರ್ವೃತ್ತಿಮಾಪನ್ನಃ ಪುನರೇತದುವಾಚ ಹ
ಅವನು ಪರಮ ಆನಂದವನ್ನು ಪಡೆದು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ಪ್ರಕಾಶಿತಂ ಜಗಜ್ಜ್ಯೋತಿಃ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸನಾತನಮ್
ಈ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬೆಳಕಾದ ಶಾಶ್ವತ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಯಃ ಸ್ಮರೇತ್ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷಂ ಸರ್ವಪಾಪವಿನಾಶನಮ್
ಯಾರು ಕಮಲನಯನನನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ತ್ವಯೋಕ್ತಂ ತತ್ಪ್ರತೀಯೇ ಽಹಂ ಕಥಂ ದೃಷ್ಟಾನ್ತಮನ್ತರಾ
ನೀನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ಉದಾಹರಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ?
ತದಾಖ್ಯಾಹಿ ಯಥಾ ಚಿತ್ತಂ ಸೀದತ್ಸ್ಥಿತಿಮವಾಪ್ನುಯಾತ್
ಆಗ ಹೇಳು, ಬಿದ್ದಿರುವ ಮನಸ್ಸು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಬಹುದು ಎಂದು.
ಸನಕಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚೇದಂ ಸ್ಮರನ್ನಾರಾಯಣಂ ಪರಮ್
ಸನಕನು ಪರಮ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ವೇದಾನ್ತಶಾಸ್ತ್ರೇ ಕುಶಲಸ್ತವಾಯಂ ನಿವರ್ತಯೇದ್ವಾ ಪರಮಾರ್ಯವನ್ದ್ಯಃ
ಅವನು ವೇದಾಂತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬಹುದು; ಅವನು ಮಹಾನ್ ಆರ್ಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯನು.
ಸನನ್ದನಂ ಮೋಕ್ಷಧರ್ಮಾನ್ಪ್ರಷ್ಟುಂ ಸಮುಪಚಕ್ರಮೇ
ಸನಂದನನು ಮೋಕ್ಷದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಪ್ರಲಯೇ ಚ ಕಮಭ್ಯೇತಿ ತನ್ಮೇ ಬ್ರೂಹಿ ಸನನ್ದನ
ಪ್ರಳಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು ಸನಂದನ.
ಸಭೂಮಿಃ ಸಾಗ್ನಿಪವನೋ ಲೋಕೋ ಽಯಂ ಕೇನ ನಿರ್ಮಿತಃ
ಈ ಭೂಮಿ, ಅಗ್ನಿ, ಗಾಳಿ ಸಹಿತ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಯಾರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು?
ಶೌಚಾಶೌಚಂ ಕಥಂ ತೇಷಾಂ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮವಿಧಿಃ ಕಥಮ್
ಅವರಿಗೆ ಶುಚಿ-ಅಶುಚಿ ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ? ಧರ್ಮ-ಅಧರ್ಮದ ನಿಯಮ ಹೇಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ?
ಅಸ್ಮಾಲ್ಲೋಕಾದಮುಂ ಲೋಕಂ ಸರ್ವಂ ಶಂಸತು ಮೇ ಭವಾನ್
ಈ ಲೋಕದಿಂದ ಆ ಲೋಕದವರೆಗೆ, ನೀನು ನನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸು.
ಭೃಗುಣಾಭಿಹಿತಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಭರದ್ವಾಜಾಯ ಪೃಚ್ಛತೇ
ಭೃಗು ಹೇಳಿದ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಭರದ್ವಾಜನು ಕೇಳಿದನು.
ಭೃಗುಮಹರ್ಷಿಮಾಸೀನಂ ಭರದ್ವಾಜೋ ಽನ್ವಪೃಚ್ಛತ
ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಯು ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಭರದ್ವಾಜನು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
ಕಥಂ ಮುಕ್ತಿಶ್ಚ ಸಂಸಾರಾಜ್ಜಾಯತೇ ತಸ್ಯ ಮಾನದ
ಮಾನ್ಯನೇ, ಅವನಿಗೆ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ?
ಸೇವ್ಯಸೇವಕಭಾವೇನ ವರ್ತೇತೇ ಇತಿ ತೌ ಸದಾ
ಯಾವಾಗಲೂ ಒಬ್ಬನು ಸ್ವಾಮಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಸೇವಕ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಲೋಕಾನಾಂ ರಮಣಃ ಸೋ ಽಯಂ ನಿರ್ಗುಣಶ್ಚ ನಿರಞ್ಜನಃ
ಈ ಲೋಕಗಳ ಆನಂದಸ್ವರೂಪಿ, ಗುಣಗಳಿಲ್ಲದ, ಮಲಿನತೆ ಇಲ್ಲದವನು.
ಕಥಮೇನಂ ಪರಾತ್ಮಾನಂ ಕಾಲಶಕ್ತಿದುರನ್ವಯಮ್
ಕಾಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು?
ಜೀವೋ ಜೀವತ್ವಮುಲ್ಲಙ್ಘ್ಯ ಕಥಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮನ್ವಯಾತ್
ಜೀವನು ತನ್ನ ಜೀವತ್ವವನ್ನು ಮೀರಿ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗಿನ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು?
ಏವಂ ಸ ಭಗವಾನ್ಪೃಷ್ಟೋ ಭರದ್ವಾಜೇನ ಸಂಶಯಮ್
ಈ ಸಂಶಯವನ್ನು ಭರದ್ವಾಜನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಭಗವಂತನು ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು—
ಮಾನಸೋ ನಾಮ ಯಃ ಪೂರ್ವೋ ವಿಶ್ರುತೋ ವೇ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ
ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರುವದು ಅದೇ.
ಅವ್ಯಕ್ತ ಇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಶಾಶ್ವತೋ ಽಥಾಕ್ಷಯೋ ಽವ್ಯಯಃ
ಅದು ಅವ್ಯಕ್ತ, ಶಾಶ್ವತ, ಕ್ಷಯವಿಲ್ಲದ, ನಾಶವಾಗದ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಸೋ ಽಮೃಜತ್ಪ್ರಥಮಂ ದೇವೋ ಮಹಾನ್ತಂ ನಾಮ ನಾಮತಃ
ಆ ದೇವರು ಮೊದಲಿಗೆ ಮಹಾನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಆಕಾಶಾದಭವದ್ವಾರಿ ಸಲಿಲಾದಗ್ನಿಮಾರುತೌ
ಆಕಾಶದಿಂದ ನೀರು ಹುಟ್ಟಿತು; ನೀರಿನಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವು.
ತತಸ್ತೇಜೋ ಮಯಂ ದಿವ್ಯಂ ಪದ್ಮಂ ಸೃಷ್ಟಂ ಸ್ವಯಂಭುವಾ
ನಂತರ ಸ್ವಯಂಭುವನು ದಿವ್ಯವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಮಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಅಹೄಙ್ಕಾರ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಃ ಸರ್ವಭೂತಾತ್ಮಭೂತಕೃತ್
ಅವನು ಅಹಂಕಾರ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು.
ಶೈಲಾಸ್ತಸ್ಯಾಸ್ಥಿಸಂಧಾಸ್ತು ಮೇದೋ ಮಸಿಂ ಚ ಮೇದಿನೀ
ಅವನ ಎಲುಬುಗಳು ಪರ್ವತಗಳು; ಅವನ ಮಜ್ಜೆ ಭೂಮಿಯ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮಸಿ.
ಪವನಶ್ಚೈವ ನಿಶ್ವಾಸಸ್ತೇಜೋ ಽಗ್ನಿರ್ನಿಮ್ನಗಾಃ ಶಿರಾಃ
ಅವನ ಉಸಿರು ಗಾಳಿ; ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಅಗ್ನಿ; ಅವನ ನರಗಳು ನದಿಗಳು.
ನಭಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಶಿರಸ್ತಸ್ಯ ಕ್ಷಿತಿಃ ಪದೌ ಭುಜೌ ದಿಶಃ
ಅವನ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಆಕಾಶ; ಅವನ ಕಾಲುಗಳು ಭೂಮಿ; ಅವನ ಕೈಗಳು ದಿಕ್ಕುಗಳು.