ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯಮಕರೋದ್ಧೃಷ್ಟಃ ಶಾನ್ತೋ ದಾನ್ತಃ ಕೃತಾರ್ಥಕಃ
ಅವನು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ, ಶಾಂತನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಸಾರ್ಥಕನಾಗಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ಮನಸಾ ವಚಸಾ ಚಾಪಿ ದೇಹೇನ ಚ ಪತಿವ್ರತಾ
ಆಕೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಮತ್ತು ದೇಹದಿಂದ ಪತಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯುತಳಾಗಿದ್ದಳು.
ರುಷುವೇ ದಶಮಾಸಾನ್ತೇ ಪುತ್ರಂ ತೇಜಸ್ವಿನಾಂ ಪರಮ್
ಹತ್ತು ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮಗನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
ಜಾತಕಂ ಕಾರಯಾಮಾಸ ಮಙ್ಗಲಂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್
ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ತತಸ್ತು ಪಞ್ಚಮೇ ವರ್ಷೇ ಉಪನೀಯ ಮುದಾನ್ವಿತಃ
ನಂತರ ಐದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಆತನಿಗೆ ಉಪನಯನವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಾಡಿದರು.
ನಮಸ್ಕಾರ್ಯಾ ದ್ವಿಜಾಃ ಪುತ್ರ ಸದಾದೃಷ್ಟಾ ವಿಧಾನತಃ
ಮಗನೇ, ದ್ವಿಜರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಧಿಯಂತೆ ಗೌರವದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.
ವೈದಿಕಂ ಕರ್ಮ ತರ್ತವ್ಯಂ ವೇದಾಧ್ಯಯನಪೂರ್ವಕಮ್
ವೇದಾಭ್ಯಾಸದ ನಂತರವೇ ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.
ನಿಷಿದ್ಧಂ ವರ್ಜನೀಯಂ ಸ್ಯಾದೃಷ್ಟಸಂಭಾಷಣಾದಿಕಮ್
ನಿಷಿದ್ಧವಾದವುಗಳನ್ನು, ತಪ್ಪು ಮಾತುಗಳನ್ನೂ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು.
ನ ದ್ವೇಷಃ ಕಸ್ಯಚಿತ್ಕಾರ್ಯಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಹಿತಮಾಚರೇತ್
ಯಾರ ಮೇಲೂ ದ್ವೇಷವಿರಬಾರದು; ಎಲ್ಲರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು.
ಏವಂ ಪಿತ್ರಾ ಸಮಾದಿಷ್ಟೋ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಮುನೀಶ್ವರಃ
ಹೀಗೆ ತಂದೆಯಿಂದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದನು ಮಹಾಮುನಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು.
ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಮಹಾಭಾಗೋ ದಯಾವಾನ್ಧರ್ಮವತ್ಸಲಃ
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಬಹು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೂ, ದಯಾಳುವೂ, ಧರ್ಮಪ್ರಿಯನೂ ಆಗಿದ್ದನು.
ವಶೀಂ ಶಾನ್ತೋ ಮಹಾಜ್ಞಾನೀ ಸರ್ವತತ್ತ್ವಾರ್ಥಕೋವಿದಃ
ಅವನು ಇಂದ್ರಿಯಜಯಿಯೂ, ಶಾಂತನೂ, ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ತತ್ತ್ವಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿದವನೂ ಆಗಿದ್ದನು.
ಆರಾಧಿತೋ ಜಗನ್ನಾಥೋ ಮಾಕ್ರಣ್ಡೇಯೇನ ಧೀಮತಾ
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾಗಿ, ಜಗತ್ತಿನಾಧಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು.
ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಮುನಿಸ್ತಸ್ಮಾನ್ನಾರಾಯಣ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ
ಆದರಿಂದ ಆ ಮುನಿಯಾದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು 'ನಾರಾಯಣ' ಎಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಜಗತ್ಯೇಕಾರ್ಣವೀಭೂತೇ ಸ್ವಪ್ರಭಾವಂ ಜನಾರ್ದ್ದನಃ
ಈ ಜಗತ್ತು ಒಂದೇ ಸಮುದ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಜನಾರ್ದನನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
ಮೃಕಣ್ಡುತನಯೋ ಧೀಮಾನ್ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಸಮನ್ವಿತಃ
ಮೃಕಂಡುನ ಮಗನಾದ ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದನು.
ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಃ ಸ್ಥಿತಸ್ತಾವದ್ಯಾವಚ್ಛೇತೇ ಹರಿಃ ಸ್ವಯಮ್
ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು, ಹರಿ ಸ್ವತಃ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದನು.
ದಶಭಿಃ ಪಞ್ಚಭಿಶ್ಚೈವ ನಿಮೇಷೈಃ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಾ
ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಐದು ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿನಷ್ಟು ಕಾಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ತತ್ರಿಂಶತೋ ಕ್ಷಣೋ ಜ್ಞೇಯಸ್ತೈಃ ಪಙ್ಭರ್ಘಟಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾ
ಅಂಥ ಮೂವತ್ತು ಕ್ಷಣಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಘಟಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ತ್ರಿಂಶದ್ದಿನೇರ್ಭವೇನ್ಯಾಸಃ ಪಕ್ಷದ್ವಿತಯಸಂಯುತಃ
ಮೂವತ್ತು ದಿನಗಳು, ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿ ಸೇರಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಾಗುತ್ತದೆ.
ತದ್ದಯೇನ ಭವೇದಬ್ದಃ ಸ ದೇವಾನಾಂ ದಿನಂ ಭವೇತ್
ಅದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದಿನವಾಗಿದೆ.
ಮಾನುಷೇಣೈವ ಮಾಸೇನ ಪಿತೄಣಾಂ ದಿನಮುಚ್ಯತೇ
ಮಾನವರ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದಿನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ದಿವ್ಯೈರ್ವರ್ಷಸಹಸ್ರೈರ್ದ್ವಾದಶಭಿರ್ದೈವತಂ ಯುಗಮ್
ದೇವತೆಗಳ ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಒಂದು ದೈವಿಕ ಯುಗವಾಗುತ್ತದೆ.
ಏಕಸತ್ಪತಿಸಂಖ್ಯಾತೈರ್ದಿವ್ಯೈರ್ಮನ್ವನ್ತರಂ ಯುಗೈಃ
ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ದೈವಿಕ ಯುಗಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದು ಮನ್ವಂತರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಾವತ್ಪ್ರಮಾಣಂ ದಿವಸಂ ತಾವದ್ರಾತ್ರಿಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ
ದಿನ ಎಷ್ಟು ಉದ್ದವೋ, ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮನುಷೇಣ ಸಹಸ್ರೇಣ ಯತ್ಪ್ರಮಾಣಂ ಭವೇಚ್ಛೃಣು
ನೂರು ಮಾನವರ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಎಷ್ಟು ಸಮಯವೋ, ಕೇಳು.
ತದ್ವನ್ಮಾಸೋ ವತ್ಸರಶ್ಚ ಜ್ಞೇಯಸ್ತಸ್ಯಾಪಿ ವೇಧಸಃ
ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ವರ್ಷ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ವಿಷ್ಣೋರಹಸ್ತು ವಿಜ್ಞೇಯಂ ತಾವದ್ರಾತ್ರಿಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ದಿನ ಅಷ್ಟೇ ಉದ್ದವಿದೆ; ರಾತ್ರಿ ಕೂಡ ಅದೇ ರೀತಿಯದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಆತ್ಮಾನಂ ಪರಮಂ ಧ್ಯಾಯನ್ಸ್ಥಿತವಾನ್ಹರಿಸಾನ್ನಿಧೌ
ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಹರಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಳಿದನು.
ಸೃಷ್ಟವಾನ್ಬ್ರಹ್ಮರುಪೇಣ ಜಗದೇತಚ್ಚರಾಚರಮ್
ಬ್ರಹ್ಮನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅವನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.