ತ್ರಿವಿಧೇನ ಪುರಾಣೇನ ಭರ್ತ್ತುರ್ಯಾ ಸ್ತ್ರೀ ಹಿತೇ ರತಾ
ಮೂರು ವಿಧದ ಪುರಾತನ ಆಧಾರವಿರುವ, ಗಂಡನ ಹಿತದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಟ್ಟಿರುವ ಹೆಂಡತಿ,
ಕಿಮನ್ಯೈರ್ಬಹುಭಿರ್ಭೂಪ ವಾಕ್ಯಾಲಾಪಕೃತೈರ್ಮಯಾ
ಅರಸನೇ, ನಾನು ಹೇಳುವ ಅನೇಕ ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
ನ ಪ್ರೀತಿರ್ಯದಿ ಮೇ ಛಿತ್ವಾ ಶಿರಃ ಸ್ವಂ ಹಿ ಪ್ರಯಚ್ಛಸಿ
ನೀನು ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡದಿದ್ದರೆ, ನಿನ್ನ ತಲೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರೂ ನನಗೆ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲ.
ತದಾ ಹ್ಯಸತ್ಯವಚಸೋ ದೇಹಂ ನ ಸ್ಪರ್ಶಯಾಮಿ ತೇ
ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ಸುಳ್ಳಾಗಿದ್ದರೆ, ನಾನು ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ವಿಶೇಷಾದ್ಭೂಮಿಪಾಲಾನಾಂ ತ್ವದ್ವಿಧಾನಾಂ ಮಹೀಪತೇ
ಅರಸನೇ, ನಿನ್ನಂಥ ಭೂಪಾಲಕರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ,
ಸತ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಾ ಕ್ಷಿತಿರ್ಭೂಪ ಸತ್ಯಂ ಧಾರಯತೇ ಜಗತ್
ಅರಸನೇ, ಭೂಮಿ ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ; ಸತ್ಯವೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಸತ್ಯಾ ಧಾರಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ಜಗತ್ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಮ್
ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಚಲವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.
ನ ಗರ್ಭಂ ಯುವತೀ ಧತ್ತೇ ವೇಲಾತೀತಂ ಕದಾಚನ
ಯುವತಿಯು ಎಂದಿಗೂ ಸಮಯ ಮೀರಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ದಿವ್ಯಾದಿಸಾಧನಂ ನೄಣಾಂ ಸತ್ಯಾಧಾರಂ ಮಹೀಪತೇ
ಅರಸನೇ, ದೇವತೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಸತ್ಯವೇ ಆಧಾರ.
ಮದಿರಾಪಾನತುಲ್ಯೇನ ಕರ್ಮಣಾ ಲಿಪ್ಯಸೇ ಽನೃತಾತ್
ನೀನು ಸುಳ್ಳಿನಿಂದ, ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಪಾಪದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತೀಯೆ.
ಮನ್ದರೇ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠೇ ಹರಿವಾಸರಭೋಜನಮ್
ಮಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ, ಹರಿ ದಿನದ ಭೋಜನ,
ಕ್ಷುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರೋಪದೇಶೇನ ಲೋಲುಪೇನ ವರಾನನೇ
ಕಿರಿದಾದ ಉಪದೇಶವನ್ನು, ಲೋಭಿಯಾದವನು, ಸುಂದರಮುಖಿಯೇ, ನೀಡಿದನು.
ನ ಶಙ್ಖೇನ ಪಿಬೇತ್ತೋಯಂ ನ ಹನ್ಯಾತ್ಕೂರ್ಮಸೂಕರೌ
ಶಂಖದಿಂದ ನೀರು ಕುಡಿಯಬಾರದು, ಆಮೆ ಮತ್ತು ಕಾಡುಹಂದಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು.
ಅಗಮ್ಯಾಗಮನೇ ದೇವಿ ಅಭಕ್ಷ್ಯಸ್ಯ ಚ ಭಕ್ಷಣೇ
ದೇವಿ, ನಿಷಿದ್ಧ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ತಿನ್ನಬಾರದನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು—
ಜಾನನ್ನಪಿ ಕಥಂ ದೇವಿ ಭೋಕ್ಷ್ಯೇ ಽಹಂ ಹರಿವಾಸರೇ
ದೇವಿ, ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಹರಿಯವರಿಗೆ ಪವಿತ್ರವಾದ ದಿನದಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಗೆ ತಿನ್ನಬಹುದು?
ಅಭಕ್ಷ್ಯೇಣ ಸಮಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಕಿಂ ಪುನಶ್ಚಾತ್ತನಕ್ರಿಯಾ
ತಿನ್ನಬಾರದನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡುವುದೆಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು!
ಮೂಲಂ ಫಲಂ ಪಯಸ್ತೋಯಮುಪಭೋಜ್ಯಂ ಮುನೀಶ್ವರೈಃ
ಮಹಾತ್ಮರು ಬೇರು, ಹಣ್ಣು, ಹಾಲು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಬಹುದು.
ಜ್ವರಿಣಾಂ ಲಙ್ಘನಂ ಶಸ್ತಂ ಧಾರ್ಮಿಕಾಣಾಮುಪೋಷಣಮ್
ಜ್ವರ ಇರುವವರಿಗೆ ಉಪವಾಸವೇ ಉತ್ತಮ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಿಗೆ ತಾಳ್ಮೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಜ್ವರಮಧ್ಯೇ ಕೃತಂ ಪಥ್ಯಂ ನಿಧನಾಯ ಪ್ರಕಲ್ಪತೇ
ಜ್ವರವಾಗಿರುವಾಗ ತಕ್ಕ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿಂದರೂ ಅದು ಹಾನಿಕರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾಗ್ರಹಂ ಕುರು ವಾಮೋರು ವ್ರತಭಙ್ಗೋ ಭವೇನ್ಮಮ
ಕೈಮುಗಿದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ತೊಡೆಯವಳೇ, ನನ್ನ ವ್ರತವನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಬೇಡ.
ನ ಚಾನ್ಯದ್ರೋಚತೇ ರಾಜನ್ವಿನಾ ವೈ ಭೋಜನಂ ತವ
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಊಟವನ್ನಷ್ಟೇ ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದು ನನಗೆ ರುಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ಚ ವೇದೇಷು ದೃಷ್ಟೋ ಽಯಮುಪವಾಸೋ ಹರೇರ್ದಿನೇ
ಹರಿಯವರ ದಿನದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೂ ಕಾಣಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ವೇದಬಾಹ್ಯ ಕಥಂ ಧರ್ಮಂ ಭವಾಂಶ್ಚರಿತುಮಿಚ್ಛತಿ
ವೇದಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೀನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀಯೆ?
ಉವಾಚ ಮಾನಸೇ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ಭೂಪತೇ
ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡು, ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು, ರಾಜನೇ.
ಯಜ್ಞಕರ್ಮಕ್ರಿಯಾ ವೇದಃ ಸ್ಮೃತಿರ್ವೇದೋ ಗೃಹಾಶ್ರಮೇ
ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವೇದದಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು; ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಮೃತಿ ವೇದದಂತೆ.
ಪುರಾಣಪುಂರುಷಾಜ್ಜಾತಂ ಯಥೇದಂ ಜಗದದ್ಭುತಮ್
ಹೆಗ್ಗಣ, ಪುರಾಣದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರುಷನಿಂದ ಈ ಅದ್ಭುತ ಜಗತ್ತು ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ—
ವೇದಾರ್ಥಾದಧಿಕಂ ಮನ್ಯೇ ಪುರಾಣಾರ್ಥಂ ವರಾನನೇ
ಚೆನ್ನಮುಖವಳೇ, ಪುರಾಣಗಳ ಅರ್ಥವೇ ವೇದಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಬಿಭೇತ್ಯಲ್ಪಶ್ರುತಾದ್ವೇದೋ ಮಾಮಯಂ ಪ್ರಹರಿಷ್ಯತಿ
ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯೆಯವರನ್ನು ವೇದ ಭಯಪಡುವುದು; ಅದು ನನ್ನನ್ನು ದಂಡಿಸಬಹುದು.
ತಿಥಿವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯೋ ವಾಪಿ ಪರ್ವಗ್ರಹವಿನಿರ್ಣಯಃ
ತಿಥಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ-ಕಡಿತ ಅಥವಾ ಹಬ್ಬಗಳ ನಿರ್ಧಾರ, ಗ್ರಹಗಳ ಸಂಯೋಗ—
ಯನ್ನ ದೃಷ್ಟಂ ಹಿ ವೇದೇಷು ತತ್ಸರ್ವಂ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ಸ್ಮೃತೌ
ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣದ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿದೆ.