ನೋದ್ಯಮೀ ಸುಖಮಾಪ್ನೋತಿ ನಾಭಾರ್ಯಃ ಸಂತತಿಂ ಲಭೇತ್
ಯತ್ನವಿಲ್ಲದವನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು; ಹೆಂಡತಿಯಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಸಂತಾನವಾಗದು.
ಅಪೃಚ್ಛನ್ನೈವ ಜಾನಾತಿ ಅಗಚ್ಛನ್ನ ಕ್ವಚಿದ್ವ್ರಜೇತ್
ಕೆಳಗೆಯದೇ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಹೋಗದೆ ಇದ್ದರೂ ಎಲ್ಲೋ ತಲುಪುತ್ತಾನೆ.
ಕಸ್ಮಾದ್ಭೂಪಾಲ ಮಾಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಧರ್ಮಾಙ್ಗದಗೃಹೇ ಶುಭೇ
ಓ ರಾಜನೇ, ಧರ್ಮಾಂಗದನ ಮನೆ ಎಂಬ ಶುಭಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೇಕೆ?
ವೀಕ್ಷ್ಯಸೇ ರಾಜ್ಯಪದವೀಂ ಸಮರ್ಥೇ ತನಯೇ ವಿಭೋ
ನೀನು, ಮಹಾಪ್ರಭು, ರಾಜಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ನಿನ್ನ ಯೋಗ್ಯ ಮಗನಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
ವ್ರೀಡಾನ್ವಿತಃ ಪುತ್ರಸಮೀಪವರ್ತೀ ಪ್ರೋವಾಚ ವಾಕ್ಯಂ ನೃಪತಿಃ ಪ್ರಿಯಾನ್ತಾಮ್
ಕೂಡಲೇ ಮಗನ ಹತ್ತಿರ ನಿಂತ ರಾಜನು, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಹರ್ಷ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಶ್ರಮಾತುರಸ್ಯ ನಿದ್ರಾ ಮೇ ಪ್ರವೃತ್ತಾ ಮುಖದಾಯಿನೀ
ಶ್ರಮದಿಂದ ಕುಗ್ಗಿರುವ ನನಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬಂದು, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ತಂದಿದೆ.
ಪೂಜಯಸ್ವ ಯಥಾನ್ಯಾ ಮಮೇಷಾ ಪತ್ನೀ ಪ್ರಿಯಾ ಮಮ
ನನ್ನ ಈ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ನೀನು ಬೇರೆ ಹೆಂಡತಿಯಂತೆ ಗೌರವಿಸು; ಅವಳು ನನಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯಳು.
ನಿರ್ವಾತವಾತಸಂಯುಕ್ತಂ ಸರ್ವರ್ತುಸುಖದಾಯಕಮ್
ಸೌಮ್ಯವಾದ ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಶಯನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕಷ್ಟಾತ್ತೇ ಅಭಾಗ್ಯೋ ಹಿ ಧನಂ ಯಥಾ
ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನೂ ತಲುಪಿದರೂ, ದುಃಖವು ಕಡಿಮೆಯಾಗದು; ಅದೃಷ್ಟವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಧನ ಇದ್ದರೂ ಹೀಗೇ.
ಯದ್ವ್ರವೀಷಿ ವಚೋ ದೇವಿ ತತ್ಕರೋಮಿ ನ ಸಂಶಯಃ
ದೇವಿಯೇ, ನೀನು ಹೇಳುವದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ಮಮೋದ್ವಾಹೇನ ನಿರ್ವಿಣ್ಣಾನ್ನಿರಾಶಾನ್ಕಾಮಭೋಗಯೋಃ
ನನ್ನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಇಚ್ಛೆಗಳ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿರಾಶೆಯಾಗಿದ್ದೆ.
ಮೂರ್ಘ್ನಿ ಕೀಲಂ ಕನಿಷ್ಠಾಖ್ಯಂ ಯೋ ಹಿ ರಾಜನ್ನಿಖಾನಯೇತ್
ರಾಜನೇ, ಯಾರು 'ಕನಿಷ್ಠಾ' ಎಂಬ ಕೀಲನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತಾನೋ—
ಪತಿವ್ರತಾಶ್ರುದಗ್ಧಾಯಾಃ ಕಾ ಶಾನ್ತಿರ್ಮೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಪತಿವ್ರತೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣೀರುಗಳಿಂದ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದಾಗ ನನಗೆ ಯಾವ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?
ಕಿಂ ಪುನಃ ಪ್ರಾಕೃತಂ ಭೂಪ ತ್ವಾದೃಶೀಂ ತಥಾ
ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೇನು ಹೇಳಬೇಕು?
ತವ ಸ್ನೇಹನಿಬದ್ಧಾಙ್ಗೀ ಸಂಭೋಜಯತಿ ಷಡ್ರಸೈಃ
ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಂಧಿತಳಾಗಿ, ಆಕೆ ಆರು ರುಚಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಊಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.
ಏವಂವಿಧಾ ಹಿ ಶತಶೋ ನಾರ್ಯಃ ಸಂತಿ ಗೃಹೇ ತವ
ಇಂತಹ ನೂರಾರು ಹೆಂಗಸರು ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆ.
ಮೋಹಿನೀ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವ್ರೀಡಿತೋ ಹ್ಯಭವನ್ನೃಪಃ
ಮೋಹಿನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ರಾಜನು ಲಜ್ಜೆಪಟ್ಟುಹೋದನು.
ಇಙ್ಗಿತಜ್ಞಃ ಸುತೋ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ದಶಾವಸ್ಥಾಗತಾಂ ನೃಪಮ್
ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಗನು, ರಾಜನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.
ಮಾತೃಃ ಸರ್ವಾಃ ಸಮಾಹೂಯ ಸಂಧ್ಯಾವಲಿಪುರೋಗಮಾಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲ ಅಮ್ಮಂದಿರನ್ನು, ಸಂಧ್ಯಾವಳಿ ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡನು.
ವಿಮೋಹಿನೀ ಮೇ ಜನನೀ ನವೋಢಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ಸುತಾ
ವಿಮೋಹಿನಿ ನನ್ನ ತಾಯಿ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮದುವೆಯಾದಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಗಳು.
ಆತ್ಮನಾ ಸಹ ಖೇಲಾರ್ಥಂ ತನ್ಮೋದಧ್ವಂ ಸುಹರ್ಷಿತಾಃ
ನೀವು ಅವಳ ಜೊತೆಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿಸಬೇಕು.
ಕೋ ಹಿ ದೀಪಯತೇ ವಹ್ನಿಂ ಸ್ವದೇಹೇ ದೇಹಿನಾಂ ವರ
ದೇಹಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯಾರು ತಮ್ಮದೇ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ?
ಕಸ್ತರೇತ್ಸಾಗರಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಗ್ರೀವಾಯಾಂ ದಾರುಣಾಂ ಶಿಲಾಮ್
ಯಾರು ತಮ್ಮ ಕತ್ತಿಗೆ ಭಾರವಾದ ಕಲ್ಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಲು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ?
ಕೋ ನಿಷೀದತಿ ಧಾರಾಯಾಂ ಖಙ್ಗಸ್ಯಾ ಕಾಶಭಾಸಿನಃ
ಯಾರು ಕತ್ತಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಧಾರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?
ಸರ್ವಸ್ಯಾಪಿ ಪ್ರದಾನೇನ ನೈತನ್ಮನಸಿ ವರ್ತತೇ
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟರೂ, ಈ ದುಃಖ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಾ ದೃಷ್ಟ್ಯಾ ದಯಿತಂ ಕಾನ್ತಂ ನಿರೀಕ್ಷೇದನ್ಯಯಾಹೃತಮ್
ಯಾವ ಹೆಂಗಸು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯವನನ್ನು, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಕೊಂಡುಹೋದಾಗ ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾಳೆ?
ಆತ್ಮಪ್ರಾಣಸಮಂ ಕಾನ್ತಮನ್ಯಸ್ತ್ರೀಕುಚಪೀಡನಮ್
ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯನಾದವನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಹೆಂಗಸಿನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪತ್ತಿದ್ದರೆ—
ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ದುಃಖಾನಾಂ ದುಃಖಮೇತದನನ್ತಕಮ್
ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಇದು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ದುಃಖ.
ವರಂ ಸರ್ವಾ ಮೃತಾಃ ಪುತ್ರ ಯುಗಪನ್ಮಾತರಸ್ತವ
ನನ್ನ ಮಗನೆ, ಎಲ್ಲ ಅಮ್ಮಂದಿರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸತ್ತರೆ ಅದೇ ಉತ್ತಮ.
ಯದಿ ಮೇ ನ ಪಿತುಃ ಸೌಖ್ಯಂ ಕರಿಷ್ಯಥ ಶುಭಾನನಾಃ
ನೀವು, ಸುಂದರ ಮುಖವಂತೆಯರೇ, ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡದಿದ್ದರೆ—