ಮಹರ್ಷಿಗಳಾದ ನೀವು ಕೇಳಿರಿ—ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವ್ಯಾಕರಣದ ಈ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ, "ಸರಥಿ", "ಸರಥಿಯಲ್ಲದವನು" ಮತ್ತು "ನಸತ್" ಎಂಬ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ "ಅಮ್ನರ್ಭುವ", "ರಥ" ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಕೊಟ್ಟ", "ಹೊಂದಿದ", "ತಮಗೂ ಹೊಂದಿರುವ", "ಮಕ್ಕಳಿರುವ", "ಪುರುಷರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿತ" ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಪದಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಅಕ್ರಿಯೆಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. "ಭೂ" ಎಂಬ ಮೂಲದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಧಾತುಗಳು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. "ಅತ್" ಎಂಬ ಧಾತು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಮೂವತ್ತೆಂಟು ಧಾತುಗಳು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಮಹರ್ಷಿಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಫಕ್" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಐವತ್ತು ಧಾತುಗಳನ್ನು ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. "ಗುಪ್" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ನಾಲ್ವತ್ತೆರಡು ಧಾತುಗಳು ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. "ಅಣ್" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಧಾತುಗಳು ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರ ಹೊಂದಿವೆ. "ಮವ್ಯ" ಮತ್ತು "ಮುಖಾ" ಎಂಬ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಧಾತುಗಳು ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವುದಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಕ್ಷುಧಾ" ಮುಂತಾದ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಐವತ್ತೆರಡು ಧಾತುಗಳು ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರದಿಂದ ಪಠಣವಾಗುತ್ತವೆ. "ದ್ಯುತಾ" ಮುಂತಾದ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಧಾತುಗಳು ಕೂಡ ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನಂತರ "ಜ್ವಲದ್" ಎಂಬ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಐವತ್ತೆರಡು ಧಾತುಗಳು ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರ ಹೊಂದಿರುವವುಗಳು ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳಾಗಿವೆ; ಆದರೆ "ಭಾ" ಮತ್ತು "ದ್ಯುತ" ಎಂಬ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವುಗಳನ್ನು ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಬೇಕು. "ಸದ್" ಮತ್ತು "ಆಶ್ರಯ" ಎಂಬ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವುಗಳು ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ; "ಕುಚಾದ್" ಮತ್ತು "ವೇದ" ಎಂಬ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವುಗಳು ಕೂಡ ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರ ಹೊಂದಿವೆ. "ಸ್ವರಿತ್", "ಇಚ್ಛ", "ಭೃಣ್" ಮುಂತಾದ ನಾಲ್ಕು ಧಾತುಗಳು ಸ್ವರಿತ ಸ್ವರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. "ಅಷ್ಟಾದಶ" ಎಂಬ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವುಗಳು ಆತ್ಮನೇಪದವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಹೃ" ಎಂಬ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವುಗಳು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು "ಗುಪ್", "ಆ", "ತ್ರ" ಎಂಬ ಮೂರು ಧಾತುಗಳು ಎರಡೂ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತವೆ. "ಸ್ಕಂಭ್" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹದಿನೈದು ಧಾತುಗಳು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ. "ಪಚ್" ಮುಂತಾದ ಧಾತುಗಳ ಗುಂಪು ಸ್ವರಿತ ಸ್ವರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ. "ಭೂ" ಮುಂತಾದ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸಾವಿರ ಆರು ಧಾತುಗಳನ್ನು ಮೂಲಧಾತುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. "ದ್ವಿಷ್" ಮುಂತಾದ ನಾಲ್ಕು ಧಾತುಗಳು ಸ್ವರಿತ ಸ್ವರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. "ಇರ್" ಮುಂತಾದ ಹದಿಮೂರು ಧಾತುಗಳು ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರ ಹೊಂದಿವೆ. "ಷು" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಏಳು ಧಾತುಗಳು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ. "ಘು" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಮೂರು ಧಾತುಗಳು ಕೂಡ ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ. "ಷ್ಟುಞ್" ಎಂಬ ಒಂದು ಧಾತುವು ವ್ಯಾಕರಣಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಓ ನಾರದ. "ಇಙ್" ಎಂಬ ಧಾತುವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆತ್ಮನೇಪದವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಓ ನಾರದ. "ಞಿಷ್" ಎಂಬ ಧಾತು (ನಿದ್ರೆ ಅರ್ಥ) ಕೂಡ ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿದೆ. ಮಹರ್ಷೇ, "ದೀ", "ಧೀ", "ವೇ", "ಹ್ವೇ" ಎಂಬ ಧಾತುಗಳು ಆತ್ಮನೇಪದವೆಂದು ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಹ್ನು" ಎಂಬ ಧಾತು ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾದಾಗ ಚರ್ಕರೀತವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಯಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. "ದಾ" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಧಾತುಗಳು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ. "ಮಾ", "ಹಾ", "ದ್ವ" ಎಂಬ ಧಾತುಗಳು ಅನುದಾತ್ತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾದಾಗ, ದಾನಧಾತುಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವರಿತವಾಗಿವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ "ಘೃ" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಹನ್ನೆರಡು ಧಾತುಗಳು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ. "ದಿವ್" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಧಾತುಗಳು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ. "ಪೂ" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಏಳು ಧಾತುಗಳು ಆತ್ಮನೇಪದವಾಗಿವೆ. "ಸ್ಯತಿ" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಧಾತುಗಳು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ. "ಮೃಷ್" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಐದು ಧಾತುಗಳು ಸ್ವರಿತವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ "ರಾಧು" ಎಂಬ ಧಾತು ಕರ್ಮಕವಾಗಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಾದಿ ಮತ್ತು ಚುರಾದಿ ಗುಂಪಿನ ಧಾತುಗಳು ವೃದ್ಧಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ "ರಧ್" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಎಂಟು ಧಾತುಗಳು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ನಾಲ್ಕು ನೂರು ಧಾತುಗಳು ದಿವ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. "ದುನೋತಿ" ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಏಳು ಧಾತುಗಳು ಪರಸ್ಮೈಪದವಾಗಿವೆ, ಮಹರ್ಷೇ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಧಾತುಗಳ ಸ್ವರೂಪ, ಸ್ವರ, ಪದಪ್ರಯೋಗ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿವಿಧ ಗುಂಪುಗಳ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವರು ವ್ಯಾಕರಣದ ತಾತ್ಪರ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.