ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಿ, ನಾನು ಈಗ ಸ್ವರಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವೆನು. ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ನಿಷಾದ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಾರ ಸೇರಿವೆ; ಅನುದಾತ್ತದಲ್ಲಿ ಋಷಭ ಮತ್ತು ಧೈವತ ಸೇರಿವೆ. ಗಟ್ರಲ್, ಶಿಷಿಲಂಟ್ ಮತ್ತು ನಾಲಿಗೆಯ ಮೂಲದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಧ್ವನಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೋ, ಅವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ವೇಗವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ವ್ಯಂಜನಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ವರಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವೆನು. 'ಕ' ಅಥವಾ 'ವ' ಇರುವ ಅಕ್ಷರ ಸ್ವರಿತವಾಗಬಹುದು. ಎಲ್ಲೆಡೆ 'ಇ' ಸ್ವರ ಉದಾತ್ತವಾದಾಗ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಪ' ಮತ್ತು 'ವ' ಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದು ಕಾಣಬಹುದು. ಎರಡು ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರಗಳಿಂದ 'ಏ' ಅಥವಾ 'ಓ' ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವಾಗ, ಅಥವಾ 'ಅ' ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವಾಗ, ಉದಾತ್ತ ಸ್ವರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು ಸ್ವರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಗ್ರಹದ ನಂತರ ತಕ್ಷಣ ಸ್ವರಿತ ಬರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲೆಡೆ 'ಇ' ಸ್ವರ ಮತ್ತೊಂದು 'ಇ' ಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದರೆ, ಅಥವಾ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಿತ ಉಂಟಾದರೆ—ಅದು ತೆರೆದಾಗಿರಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿರಲಿ—ಆ ಸ್ವರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸ್ವರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಧ್ವನಿಯು ಅಳಿದು ಹೋಗುವಾಗ ದಬ್ಬಿದ ವಿರಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಸ್ವರವನ್ನು ಹೀಗೋವರ್ಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಏಕಸ್ವರವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದ ಮೊದಲು ಬೇರೆ ಸ್ವರ ಇದ್ದರೆ, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸ್ವರಗಳಿವೆ—ಅವು ಕಂಷ, ಪುಂ, ಸ್ಫುಟಿ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪದವು 'ಇ' ಯಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು ಮುಂದಿನ ಪದವು 'ಉ' ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ಅಥವಾ ಎರಡು 'ಉ' ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪದ ಬಂದರೆ, ಮೂರು ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ದೀರ್ಘ ಸ್ವರಗಳೂ ಕೂಡ. ಅನೇಕ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದ ಸ್ವರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಕೆಳಗಿನ ಸ್ವರ ಬಂದರೆ, ಅಥವಾ ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದ ಸ್ವರಗಳಿದ್ದರೆ, 'ರ' ಅಥವಾ 'ಹ' ಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ದ್ವಿತ್ವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮೂರನೆಯದೊಡನೆ, ಎರಡನೆಯದು ಮೊದಲನೆಯದೊಡನೆ ಸೇರಿವೆ. ಮೊದಲು ಬರುವದು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮುಂದಿನದಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ನಿರಂತರವಾಗಿರಬೇಕು. ವರ್ಗಗಳ ಅಂತ್ಯ ಅಕ್ಷರಗಳು, ಜೊತೆಗೆ 'ಶ', 'ಷ', 'ಸ' ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮೂರನೆಯದು, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯ ನಂತರ ಬರುವ ಪದಗಳು ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ಅನುನಾಸಿಕ, ಉಪಧ್ಮಾನೀಯ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಧನ್ಯ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಂತರ ಬರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಕಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಪದದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಜನ ಬಂದಾಗ, ಸಂಯುಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ, ನಂತರ ಬರುವವುಗಳು ಅದರಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಪದದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನುನಾಸಿಕ, ಮತ್ತು ಅದರ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಅನುನಾಸಿಕ, ಪಾದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಪಾದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಅವಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ಪಾದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಯುಕ್ತದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಭಜನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಉಳಿಯಬೇಕು. ಉಳಿದ ಚುಟುಕು ಸ್ವರ ಅಥವಾ 'ಹೃ' ಅಕ್ಷರ, ಅಥವಾ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲದ ಜೋಡಿ ಇದ್ದರೆ, ಯಾವುದು ಕೆಳಗಿದೆವೋ ಅದು ಕೆಳಗೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಗುಚ್ಛದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅದು ಕೆಳಗೆಯೇ. 'ಪ್ರಿಯ', 'ದೂತ', 'ಘೃತ', 'ಚಿತ್ತ', ಹಾಗೂ 'ಅತಿ' ಪದಗಳನ್ನು ಕೆಳಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ನೂರಾರು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಪಠಣವು ಕೆಳದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 'ವಿಶ್ವಾನರ' ಎಂಬ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು 'ಓ' ಸ್ವರವನ್ನು ಸ್ವರಿತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು; ಉಳಿದವುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ಪುರುಷರೆ. ಹರಿದುಹೋಗುವ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಸ್ವರ ಇರುವಲ್ಲಿ ಚುಟುಕು ಸ್ವರವನ್ನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಕಣ್ಮುಚ್ಚುವ ಸಮಯವನ್ನೇ ಒಂದು ಮಾತ್ರೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಅದು ಮಿಂಚಿನ ಹೊಳೆಯ ಸಮಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಋಕ್ ಅಥವಾ ಸಮಾನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಕೆಲವರು ಹೀಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು ಸ್ವರಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ, ಸಂಯುಕ್ತ, ಅವಗ್ರಹ, ಸ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಪಠಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.