ಶ್ರವಣ, ಘ್ರಾಣ, ರುಚಿ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ—ಇವುಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾವರ ಜಂತುಗಳಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಐದು ಮಹಾಭೂತಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಈ ಐದು ಭೂತಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮರಗಳು ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಆ ಐದು ಭೂತಗಳು ಹೇಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶವು ಅಳವಡಿಸಲಾಗದಂತಹದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದ ಭೌತಿಕ ಅಂಶವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೆ ಸದಾ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವು ಒಣಗಿ ಬಾಡುತ್ತವೆ, ಕುಸಿದು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದವನ್ನು ಶ್ರವಣದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಮರಗಳು ಕೂಡ ಕೇಳುತ್ತವೆ. ಮರಗಳಿಗೆ ಕಾಣದ ಮಾರ್ಗವಿಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ ಅವು ನೋಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಅವು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಹೂಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತವೆ; ಇದರಿಂದ ಮರಗಳು ಘ್ರಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ನಾನು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವವಿರುವುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಚೈತನ್ಯದ ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲ. ಆಹಾರದ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ತೇವ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅವು ವಿಭಜಿತವಾಗಿದ್ದು, ದೇಹವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಂಯುಕ್ತವು ಭೂಮಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸುವುದು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ದೇಹಧಾರಿಗಳು ಐದು ಅಗ್ನಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಕಾಶದಿಂದ ಈ ಐದು ಭೂತಗಳು ಜೀವಿಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ನೀರು ಪಂಚ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಜೀವಿಗಳ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಜೀವಿ ಪೋಷಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವ್ಯಾನದಿಂದ ಜೀವಿಯು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿ, ಈ ಐದು ವಾಯುಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. ಈಗ ನಾನು ಘಂಧದ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದು ಆಕರ್ಷಕ, ಘನ, ತೆಳುವಾದ, ಒಣ, ಹಾಗು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಳಕನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ವಾಯುವಿನಿಂದ ಅನುಭವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಾನು ರುಚಿಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿ. ತುಪ್ಪ, ಉಪ್ಪು, ಕಹಿ, ಕಸ, ಹುಳಿ ಮತ್ತು ಕಾರ—ಇವು ರುಚಿಗಳು. ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ರೂಪ—ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕದು, ದೊಡ್ಡದು, ದಪ್ಪ, ನಾಲ್ಕುಮುಖ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರ; ಕಠಿಣ, ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ, ಮೃದುವಾದ, ಲೇಪನ, ನಯವಾದ ಮತ್ತು ಕಠೋರವಾದ; ಇವುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ, ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಶಬ್ದ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಗುಣವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಷಡ್ಜ, ಋಷಭ, ಗಾಂಧಾರ, ಮಧ್ಯಮ, ಧೈವತ—ಹೀಗೆ ಏಳು ಗುಣಗಳು ಆಕಾಶದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೃದಂಗ, ದೋಳ, ಶಂಖ, ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ರಥದ ಶಬ್ದ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಶಬ್ದದ ಗುಣವಿದೆ. ವಾಯುವಿನ ಗುಣ ಸ್ಪರ್ಶವಾಗಿದೆ; ಸ್ಪರ್ಶ ಅನೇಕವಿಧವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ರೌದ್ರ, ಮೃದುವಾದ, ಸ್ಮೂತ್, ಲಘು ಮತ್ತು ಭಾರಿ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಾಯುವಿನ ಗುಣಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ರೀತಿ, ವಾಯುವಿನ ಗುಣವನ್ನು ಹನ್ನೊಂದಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು ನಿರಂತರವಾಗಿ, ಒಂಬತ್ತು ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ಚಲನೆ ನಿಯಮಿತವಲ್ಲ. ನೀರು, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವಾಯು ಸದಾ ದೇಹಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿವೆ. ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಭೂಮಿಯ ಅಂಶವನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಹೇಗೆ ಕ್ರಿಯೆಗಿಳಿಯುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಣ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ವಾಕ್ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಅದು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ, ಅಹಂಕಾರ, ಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು—ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮನ್ವಯ ಪ್ರಾಣದೊಂದಿಗೆ, ತಾನು ತಾನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.