તસ્ય વિષ્ણુઃ પ્રસન્નાત્મા તત્ત્વૈશઅવર્યમનુત્તમમ્
ત્યારે વિષ્ણુએ પ્રસન્ન થઈને, તેને સર્વોત્તમ અને સાચી સમૃદ્ધિ આપી.
તસ્માદ્દૈત્યપતે મહ્યં સર્વધર્મપરાયણ
એથી, હે દૈત્યપતિ, હું સર્વ ધર્મમાં તત્પર છું—
વૈરોચનિસ્તતો દૃષ્ટઃ કલશં જલપૂરિતમ્
પછી વૈરોચનીએ પાણીથી ભરેલો એક કળશ જોયો.
વિષ્ણુઃ સર્વગતોજ્ઞાત્વા જલધારાવરોધિનમ્
સર્વત્ર રહેલા વિષ્ણુએ એ પાણીના વહેણમાં અવરોધ જાણ્યો.
દર્ભાગ્રે ઽભૂન્મહાશાસ્ત્રં કોટિસૂર્યસમપ્રભમ્
દરભ ઘાસની ટોચે અઢળક સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવતું મહાશસ્ત્ર દેખાયું.
આયાય ભાર્ગવસુરાનસુરાનેકચક્ષુષા
ભાર્ગવ, દેવો, અસુરો અને અનેક લોકોએ પોતાની આંખે તેને નજીક આવતાં જોયો.
બલિર્દદૌ મહાવિષ્ણોર્મહીં ત્રિપદસંમિતામ્
બલીએ મહાવીષ્ણુને ત્રણ પગલાં જેટલી ધરતી આપી.
અમિમીત મહીં દ્વાભ્યાં પદ્ભ્યાં વિશ્વતનુર્હરિઃ
વિશ્વરૂપ હરીએ બે પગલાંમાં આખી ધરતી માપી.
પાદાઙ્કુષ્ટાગ્રનિર્ભિન્નં બ્રહ્માણ્ડં વિભિદે દ્વિધા
પગની આંગળીના ટોચથી તેણે બ્રહ્માંડને બે ભાગમાં વિભાજિત કરી દીધું.
ધૌતવિષ્ણુપદં તોયં નિર્મલં લોકપાવનમ્
વિષ્ણુના પગથી ધોયેલું પાણી પવિત્ર બનીને આખા જગતને શુદ્ધ કરનાર બન્યું.
તજ્જલં પાવનં શ્રેષ્ઠં બ્રહ્માદીન્પાવયત્સુરાન્
એ શ્રેષ્ઠ અને પવિત્ર પાણી બ્રહ્મા સહિત બધા દેવોને શુદ્ધ કરતું ગયું.
સત્પર્ષિસેવિતં ચૈવ ન્યપતન્મેરુમૂર્દ્ધનિ
સચ્ચે ઋષિઓએ પૂજેલું એ પાણી મેરુ પર્વતની ચોટી પર પડ્યું.
ઋષયો મનવશ્ચૈવ હ્યસ્તુવન્હર્ષવિહ્વલાઃ
ઋષિઓ અને મનુઓ આનંદથી ભીની વાણીથી તેની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
બ્રહ્માત્મને બ્રહ્મરતાત્મબુદ્ધયે નમો ઽસ્તુ તે ઽવ્યાહતકર્મશીલિને
બ્રહ્મરૂપ, બ્રહ્મામાં મન લગાવનાર અને અડચણ વિના કર્મ કરનાર તને વંદન છે.
સર્વાત્મને જગન્મૂર્ત્તે પ્રમાણાતીત તે નમઃ
સમસ્તનો આત્મા, જગતરૂપ અને માપથી પર તને નમન છે.
વિશ્વતઃ શિરસે ચૈવ વિશ્વતો ગતયે નમઃ
જેનું માથું સર્વત્ર છે અને જે સર્વત્ર વિહરે છે, તેને નમસ્કાર છે.
દત્ત્વાભયં ચ મુમુદે દેવદેવઃ સનાતનઃ
ભય દૂર કરીને શાશ્વત દેવદેવતાએ આનંદ અનુભવ્યો.
દદૌ તદ્વારપાલશ્ચ ભક્તવશ્યો બભૂવ હ
તેthing દ્વારપાળને આપ્યું અને ભક્તિથી બંધાયેલો બની ગયો.
કિં ભોજ્યં કલ્પયામાસ ઘોરે સર્પભયાકુલે
આ ભયાનક સાપોથી ભરેલા સ્થળે આપણે શું ખાવાનું તૈયાર કરીએ?
અપાત્રે દીયતે યચ્ચ તદ્ધોરં ભોગસાધનમ્
અયોગ્યને આપેલું બધું ભયાનક ભોગનું સાધન બની જાય છે.
તત્સર્વં તત્ર ભોગાર્હમધઃ પાતફલપ્રદમ્
ત્યાં જે કંઈ આનંદ માટે મળે છે, એ બધું અંતે નીચે પડવાનો ફળ આપે છે.
દત્ત્વાભયં ચ સર્વેષાં સુરાણાં ત્રિદિવં દદૌ
બધા દેવતાઓને નિર્ભયતા આપી, તેણે તેમને સ્વર્ગ આપ્યો.
ગન્ધર્વૈર્ગીયમાનશ્ચ પુનર્વામનતાં ગતઃ
ગંધર્વો દ્વારા ગાન થતું હતું, ત્યારે તેણે ફરી વામન રૂપ ધારણ કર્યું.
પરસ્પરે સ્મિતમુખાઃ પ્રણેભુઃ પુરુષોત્તમમ્
બધાએ હસતાં મુખે પરમ પુરુષને વંદન કર્યું.
મોહયન્નિખિલં લોકં પ્રપેદે તપસે વનમ્
સંપૂર્ણ જગતને મોહમાં પાડી, તેણે તપ માટે વનમાં પ્રસ્થાન કર્યું.
યસ્યાઃ સ્મરણમાત્રેણ મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ
જેની માત્ર સ્મૃતિથી બધા પાપો દૂર થઈ જાય છે.
દેવાલયે નદીતીરે સો ઽશ્વમેધફલં લભેત્
મંદિર કે નદીના કાંઠે, ત્યાં અશ્વમેઘ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે.
અધુના લક્ષણં બ્રૂહિ ભ્રાતર્મે દાનપાત્રઘયોઃ
હવે, ભાઈ, મને યોગ્ય દાનપાત્રના લક્ષણો કહો.
તસ્મૈ તાનાનિ દેયાનિ દત્તસ્યાનન્ત્યમિચ્છતા
જેને દાનનું અનંત ફળ જોઈએ છે, તેને જ એ દાન આપવું જોઈએ.
ન કદાપિ ક્ષત્રવિશો ગૃહ્ણીયાતાં પ્રતિગ્રહમ્
ક્ષત્રિય કે વૈશ્યે કદી દાન સ્વીકારવું નહીં.