અર્ચા પૂર્વોદિતે પીઠે અઙ્ગલોકેશ્વરાયુધૈઃ
પૂજા, સવારે, પીઠ પર, અંગલોકના ઈશ્વર અને તેમના શસ્ત્રો સાથે કરવી.
તારો માયા તતઃ સાંતસેંદુષ્વાન્તશ્ચ સર્વવાન્
‘તાર’ અક્ષર માયા છે; પછી એ શાંત છે, ચંદ્ર જેવો છે અને સર્વ વસ્તુઓનો ધારક છે.
પઞ્ચબ્રહ્માત્મકસ્યાસ્ય મન્ત્રસ્ય મુનિ સત્તમઃ
હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, આ મંત્ર પાંચ પ્રકારના બ્રહ્મરૂપ છે.
પરઞ્જ્યોતિઃ પરં બ્રહ્મ દેવતા પરિકીર્તિતમ્
પરમ પ્રકાશ, પરમ બ્રહ્મ, એ જ દેવતા કહેવાય છે.
સ્વાહેતિ હૃદયં પ્રોક્તં સો ઽહં વેતિ શિરો મતમ્
‘સ્વાહા’ હૃદય કહેવાય છે; ‘સોહં’ શિરો માને છે.
પ્રણવો નેત્રમાખ્યાતમસ્ત્રં હરિહરેતિ ચ
પ્રણવને નેત્ર કહેવાય છે; અને શસ્ત્ર ‘હરિહર’ છે.
સ સર્વરૂપઃ સર્વાખ્યઃ સો ઽક્ષરઃ પરમઃ સ્વરાટ્
તે સર્વ રૂપ ધરાવે છે, સર્વ નામે ઓળખાય છે, અવિનાશી છે, સર્વથી શ્રેષ્ઠ છે અને પોતે જ પોતાનો સ્વામી છે.
પૂજાપ્રણવપીઠે ઽસ્ય સાંગાવરણકૈર્મતા
પૂજા અને ઓમકારના પીઠ પર, એ પોતાના અંગો અને આવરણો સાથે ધારણા કરવામાં આવે છે.
જાયતે તત્ત્વમસ્યાદિવાક્યોક્તં નિર્વિકલ્પકમ્
આ રીતે 'તુ એ જ છે' જેવા વાક્યોમાં જે તત્વ કહાયું છે, તે ભેદરહિત સત્ય પ્રગટ થાય છે.
ઋષિર્બ્રહ્માસ્ય ગાયત્રી છન્દો ગાયત્રમીરિતમ્
આ મંત્રના ઋષિ બ્રહ્મા છે, છંદ ગાયત્રી છે અને ગાયત્રી જ તેનો પાઠ કહેવાયો છે.
કામો બીજં તથાયેતિ શક્તિરસ્ય હ્યુદાહૃતા
કામ એ તેનું બીજ છે, અને તેની શક્તિ પણ એવી જ કહેવાય છે.
પુરુષોત્તમમન્ત્રોક્તં સર્વં વાસ્ય પ્રકીર્તિતમ્
પુરુષોત્તમ મંત્રમાં જે બધું વર્ણવાયું છે, એ બધું પણ તેના માટે કહેવાયું છે.
તર્પણં સર્વકામાપ્ત્યૈ પ્રોક્તં સંમોહિનીસુમૈઃ
સર્વ ઈચ્છાઓની પ્રાપ્તિ માટેનું તર્પણ મહાન મોહક ઋષિઓએ નિર્ધાર્યું છે.
ત્રૈલોક્યમોહનઃ શબ્દો નમોંઽતો મનુરીરિતઃ
ત્રણે લોકને મોહિત કરતો શબ્દ એ છે, જે 'નમ:' અને 'ઓમ'થી પૂર્ણ થાય છે.
શ્રીબીજં શક્તિરાપેતિ બીજેનૈવ ષડઙ્ગકમ્
શ્રીનું બીજ એ તેની શક્તિ છે, અને એ બીજથી જ છ અંગો ધરાવે છે.
લક્ષં જપસ્તથા હોમ આજ્યેનૈવ દશાંશતઃ
એક લાખ જપ અને દસ હજાર ઘીથી હોમ કરવાનું કહેવાયું છે.
એવં કૃતે તુ વિપ્રેન્દ્ર સાક્ષાત્સ્યાચ્છ્રીધરઃ સ્વયમ્
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, આ પ્રમાણે કરવાથી શ્રીધર સ્વયં પ્રગટ થાય છે.
મન્ત્રો ઽસ્ય શૌનકઋષિર્વિરાટ્ છન્દઃ પ્રકીર્તિતમ્
આ મંત્રના ઋષિ શૌનક છે, અને છંદ વિરાટ કહેવાયો છે.
વિરાટ્ છન્દઃ સમાખ્યાતં પરબ્રહ્માત્મકો હરિઃ
વિરાટ છંદનું નામ છે અને હરિ પરબ્રહ્મ સ્વરૂપ છે.
શઙ્ખચક્રધરં દેવં ચતુર્બાહું કિરીટિનમ્
તે દેવ શંખ અને ચક્ર ધારણ કરે છે, ચાર હાથ ધરાવે છે અને મસ્તક પર મુગટ છે.
સનકાદિમુનીન્દ્રૈસ્તુ સર્વદેવૈરુપાસિતમ્
તે સંકાદિ મુનિ અને બધા દેવતાઓ દ્વારા પૂજાય છે.
પ્રાતરુદ્યત્સહસ્રાંશુમણ્ડલોપમકુણ્ડલમ્
સવારના સમયે તેના કાનના કુંડળ ઉગતા હજાર કિરણો વાળા સૂર્યમંડળ જેવાં લાગે છે.
અભયં વરદં દેવં પ્રયચ્છન્તં મુદાન્વિતમ્
તે દેવ ભયમુક્તિ અને વરદાન આનંદપૂર્વક આપે છે.
આદ્યાવરણસંગૈઃ સ્યાચ્ચક્રશઙ્ખગદાસિભિઃ
પ્રથમ આવરણના સંગીઓ સાથે, તે ચક્ર, શંખ, ગદા અને તલવાર ધારણ કરનારાઓથી ઘેરાયેલો છે.
સનકાદિકશાક્તેયવ્યાસનારદશૌનકૈઃ
સનકાદિક, શાક્તેય, વ્યાસ, નારદ અને શૌનકાદિ મહાનુભાવો દ્વારા—
લક્ષં જપો દશાંશેન ઘૃતેન હવનં સ્મૃતમ્
લક્ષ વખત જપ કરવો અથવા તેનો દસમો ભાગ ઘીથી હોળી કરવી નિર્ધારિત છે.
શ્રીવૃક્ષમૂલે દેવેશં ધ્યાયન્વૈરોગિણં સ્મરન્
પવિત્ર વૃક્ષની નીચે, દેવોના દેવને ધ્યાનમાં રાખીને, તથા તેમને રોગમુક્ત રૂપે સ્મરણ કરીને—
રોગિણાં રોગનિર્મુક્તિં કુર્યાન્મન્ત્રી તુ મણ્ડલાત્
મંત્રોચ્ચારક મંડળમાં રહીને, રોગીઓને રોગમાંથી મુક્તિ આપે.
વસ્ત્રાર્થી ગન્ધકુસુમૈરારોગ્યાય તિલૈર્હુનેત્
જેને વસ્ત્રની ઇચ્છા હોય તે ચંદન અને ફૂલો અર્પણ કરે; આરોગ્ય માટે તલ અર્પણ કરવો.
અષ્ટોત્તરસહસ્રં વૈ સ જ્વરં નાશયેદ્ ધ્રુવમ્
આઠ હજાર એકસો આઠ વખત જપ કરવાથી જ્વર નિશ્ચિતપણે નાશ પામે છે.