સંસ્કૃતાઃ સ્વાયતાસ્તત્ર નરા નાર્યો ઽથવા નૃપાઃ
ત્યાં પુરુષો, સ્ત્રીઓ કે રાજાઓ પણ પોતાને શુદ્ધ કરતા.
મધુર્પિગમનિર્યાસમસાંદ્રમગુરૂદ્ભવમ્
મીઠું, ઘાટું, રસાળ અને ભારે એવું તે પ્રવાહ બહાર નીકળ્યું.
મસ્તકે જાપકં ન્યસ્ય પઞ્ચગન્ધવિલેપનમ્
પાઠકને માથા પર બેસાડી, પાંચ સુગંધિત ચીજોની લિપિ લગાડવી.
એવમેવાર્ચિતા નાર્ય આપ્તકુઙ્કુમવિગ્રહાઃ
આ રીતે શુદ્ધ કુંકુમથી શોભિત સ્ત્રીઓની પૂજા કરવામાં આવે છે.
એતાદૃગ્વનિતાભિર્વા નરૈર્વા દાપયેજ્જલમ્
આવી સ્ત્રીઓ કે પુરુષો દ્વારા પાણી અર્પણ કરાવવું જોઈએ.
અથવામકરે ન્યસ્ય કરકં પ્રેક્ષ્ય તત્ર હિ
અથવા, ડાબા હાથમાં પાત્ર રાખી, તેને ધ્યાનપૂર્વક જોવું.
એવં સ કારયામાસ ગૌતમો ભગવાન્મુનિઃ
આ રીતે ભગવંત મુનિ ગૌતમજી એ કાર્ય કરાવ્યું.
પ્રક્ષાલિતાઙ્ઘ્રિહસ્તેષુ ગન્ધોદ્વર્તિતપાણિષુ
જ્યારે તેમના પગ અને હાથ ધોઈને, હાથમાં સુગંધિત લિપન કરવામાં આવે,
અથ નીચસમાસીનાદેવાઃ સર્ષિગણાસ્તથા
પછી દેવતાઓ અને ઋષિગણ નમ્રતાપૂર્વક નીચા બેઠકો પર બેઠા.
અકોણાન્વર્તુલાન્સ્થૂલાનસૂક્ષ્માનકૃશાનપિ
ગોળ, ખૂણાવાળા, જાડા, પાતળા અને સુકાનાં પણ,
ચૂર્ણં ચ શઙ્કરાયાથ નિવેદયતિ ગૌતમે
પછી ગૌતમજી એ શંકરજીને ચૂર્ણ અર્પણ કર્યું.
કપે ગૃહાણ તાંબૂલં પ્રયચ્છ મમ ખણ્ડકાન્
હનુમાન, તું પાન લઈ અને મને ટુકડા આપ.
અનેકફલભોક્તૃઆત્વાદ્વાનરસ્તુ કથં શુચિઃ
ઘણા ફળો ખાવાવાળો વાનર શુદ્ધ કેવી રીતે હોઈ શકે?
મદ્વાક્યાદખિલં શુદ્ધ્યેન્મદ્વાક્યાદમૃતં વિષમ્
મારા વચનથી બધું શુદ્ધ થાય છે; મારા વચનથી અમૃત પણ વિષ બની જાય છે.
મદ્વાઙ્ક્યાદ્ધ્વર્મવિજ્ઞાનં મદ્વાક્યાન્મોક્ષ ઉચ્યતે
મારા વચનથી ધર્મનું જ્ઞાન મળે છે; મારા વચનથી મોક્ષ પણ કહેવાય છે.
અતો ગૃહાણ તાંબૂલં મમ દેહિ સુખણ્ડકાન્
એથી, તું પાન લઈ અને મને સારા ટુકડા આપ.
તતતઃ પત્રાણિ સંગૃહ્ય તસ્મૈ ખણ્ડાન્સમર્પયત્
પછી પાન એકત્ર કરી, તેણે તેને ટુકડા અર્પણ કર્યા.
દેવે તુ કૃતતાંબૂલે પાર્વતી મન્દરાચલાત્
જ્યારે દેવ માટે પાન તૈયાર થયું, ત્યારે મંદરાચલથી પાર્વતીજી—
દેવપાદૌ તતો નત્વા વિનમ્રવદનાભવત્
પછી દેવના ચરણે વંદન કરીને, પાર્વતી નમ્ર મુખવાળી બની.
ત્વદર્થં દેવદેવેશિ અપરાધઃ કૃતો મયા
હે દેવદેવેશ્વરી, તમારા માટે મેં દોષ કર્યો છે.
યત્ત્વાં સ્વમન્દિરે ત્યક્ત્વા મહદેનો મયા કૃતમ્
મારે તમારી પાસે, તમારા ઘરે રહીને, જે મોટું અપમાન કર્યું છે—
ન બભાષે ઽપ્યેવમુક્તા સારુન્ધત્યા વિનિર્યયૌ
એવું કહેવામાં આવ્યું છતાં, તેણે કંઈ બોલ્યું નહીં અને અરુંધતી સાથે બહાર નીકળી ગઈ.
અથોવાચ શિવા તં ચગૌતમ ત્વં કિમિચ્છસિ
પછી શિવાએ તેને પૂછ્યું: 'ગૌતમ, તને શું ઈચ્છા છે?''
કૃતકૃત્યો ભવેયં વૈ ભુક્તાયાં મદ્ગૃહે ત્વયિ
'તમે મારા ઘરે ભોજન કરો તો મને પૂર્ણતા મળશે.'
ભોક્ષ્યામિ ત્વદ્ગૃહે વિપ્ર શઙ્કરાનુમતેન વૈ
'હું શંકરજીની મંજૂરીથી, તારા ઘરે ભોજન કરીશ, બ્રાહ્મણ.'
ભોજયામાસ ગિરિજાં દેવીં ચારુન્ધતીં તથા
પછી તેણે ગિરિજાદેવી અને અરુંધતીને પણ ભોજન પીરસ્યું.
સહાનુ ચરકન્યાભિઃ સહસ્રાભિર્હરં યયૌ
પછી તે સહસ્રો ઋષિકન્યાઓ સાથે હર પાસે ગઈ.
સંધ્યોપાસ્તિમહં કૃત્વા હ્યાગમિષ્યે તવાન્તિકમ્
'હું સંધ્યાવંદન કરી ને તારા પાસે આવીશ.'
સંધ્યાવદનકામાસ્તુ સર્વ એવ વિનિર્ગતાઃ
જે બધા સંધ્યાવંદન કરવા ઈચ્છતા હતા, તેઓ બહાર નીકળી ગયા.
અથોત્તરમુખઃ શંભુર્ન્યાસ કૃત્વા જજાપ હ
પછી શંભુએ ઉત્તર દિશા તરફ મોઢું કરીને નિયમપૂર્વક જપ શરૂ કર્યો.