કિમનેન કૃતે પાપં યેન ચ્છિન્નમિદં શિરઃ
એણે એવું કયું પાપ કર્યું કે તેનું માથું કપાઈ ગયું?
મમાપિ મરણં સત્યં શિષ્યચ્છદ્મા યતો ગુરુઃ
હવે તો મારું પણ મૃત્યુ નિશ્ચિત છે, કેમ કે ગુરુએ શિષ્યનું રૂપ ધારણ કર્યું હતું.
મરણં યત્ર દૃષ્ટં સ્યાત્તત્ર નો મરણં ધ્રુવમ્
જ્યાં મૃત્યુ દેખાય છે, ત્યાં આપણું પણ મૃત્યુ નિશ્ચિત છે.
એનં સંજીવયિષ્યામિ ભાર્ગવં શઙ્કરપ્રિયમ્
હું આ ભાર્ગવને, જે શંકરપ્રિય છે, જીવંત કરીશ.
ઇતિ વાદિનિ વિપ્રેન્દ્રે ગૌતમો ઽપિ મમાર હ
જ્યારે એ બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ એ રીતે બોલી રહ્યો હતો, ત્યારે ગૌતમ પણ મરી ગયો.
તસ્યૈવં હતિમાજ્ઞાય પ્રહ્લાદાદ્યા દિતીશ્વરાઃ
આ રીતે તેની હત્યા થઈ એ જાણીને, પ્રહલાદ અને બીજા દૈત્યપ્રમુખો—
મૃતમાસીદથ બલં તસ્ય બાણસ્ય ધીમતઃ
પછી એ બુદ્ધિશાળી બાણનું બળ નાશ પામ્યું.
ગૌતમેન મહેશસ્ય પૂજયા પૂજિતો વિભુઃ
ગૌતમ દ્વારા મહેશની પૂજા થકી એ મહાન ભગવાનની પૂજા કરવામાં આવી.
અહો કષ્ટમહોકષ્ટં મહેશા બહવો હતાઃ
હાય! કેટલું ભયાનક, અત્યંત દુઃખદ છે! મહેશના અનેક ભક્તો માર્યા ગયા.
ઇતિ નિશ્ચિત્ય ગતવાન્મન્દરાચલમવ્યયમ્
આ રીતે નક્કી કરીને, તે અવિનાશી મન્દર પર્વત પર ગયો.
બ્રહ્માણં ચ હરિં તત્ર સ્થિતૌ પ્રાહ શિવો વચઃ
ત્યાં શિવે, હાજર બ્રહ્મા અને હરિને આ રીતે કહ્યું.
ગત્વા પશ્યામિ હે વિષ્ણો સર્વં તત્કૃતસાહસમ્
હું જઈને, હે વિષ્ણુ, એના દ્વારા જે થયું છે એ બધું જ જોઈશ.
નન્દિકેન સુવેષેણ ધૃતે છત્રે ઽતિશોભને
નંદી સુંદર વસ્ત્રોમાં સજ્જ થઈને, હાથમાં અતિ સુંદર છત્રી લઈને ઉભો હતો.
મહેશાનુમતિં લબ્ધ્વા હરિર્નાગાન્તકે સ્થિતઃ
મહેશ્વરની મંજૂરી મળતાં હરિ સાપના અંતે ઊભો રહ્યો.
શિવાનુમત્યા બ્રહ્માપિ હંસારૂઢો ઽભવત્તદા
શિવજીની મંજૂરીથી બ્રહ્મા પણ ત્યારે હંસ પર આરૂઢ થયો.
ઇન્દ્રાદિસર્વદેવાશ્ચ સ્વસ્વવાહનસંયુતાઃ
ઇન્દ્ર અને બધા દેવતાઓ પોતપોતાના વાહન સાથે હતા.
કોટિકોટિગણાકીર્ણા ગૌતમસ્યાશ્રમં ગતાઃ
અનગણિત ટોળાંઓથી ઘેરાઈને તેઓ સૌ ગૌતમના આશ્રમ તરફ ગયા.
સ્વભક્તં જીવયામાસ વામકોણનિરીક્ષણાત્
વામ બાજુથી નજર કરીને તેણે પોતાના ભક્તને જીવંત કર્યો.
તદાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય ગૌતમઃ પ્રાહ સાદરમ્
એના શબ્દો સાંભળી ગૌતમએ આદરપૂર્વક કહ્યું.
ત્વલ્લિઙ્ગાર્ચનસામર્થ્યં નિત્યમસ્તુ મમેશ્વર
પ્રભુ, મને સદા તમારું લિંગ પૂજવાની શક્તિ મળે.
શિષ્યો ઽયં મે મહાભાગો હેયાદેયાદિવર્જિતઃ
મારો આ શિષ્ય બહુ ધન્ય છે, સ્વીકાર-ત્યાગના દોષથી રહિત છે.
ન ઘ્રાણગ્રાહ્યં દેવેશ ન પાતવ્યં ન ચેતરત્
દેવેશ, એ ને સુઘાંઘવું નહિ, પીવું નહિ, કે બીજું કશું કરવું નહિ.
ઉન્મત્તવિકૃતાકારઃ શઙ્કરાત્મેતિ કીર્તિતઃ
એને 'શંકરનું સ્વરૂપ' કહેવાય છે—પાગલ અને વિકૃત દેખાવાવાળો.
એતન્મે દીયતાં દેવ મૃતાનામમૃતિસ્તથા
દેવ, મને આ આપો—મૃતકોને અમરત્વ પણ મળે.
સ્વાંશેન વાયુના દેહમાવિશજ્જગદીશ્વરઃ
જગતના સ્વામી પોતાનો અંશ લઈને વાયુ દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશ્યા.
પર્યાયૈરુચ્યતે ઽધીશઃ સાક્ષાદ્વિષ્ણુઃ શિવઃ પરઃ
પરમેશ્વર ક્યારેક સીધા વિષ્ણુ, શિવ કે સર્વોચ્ચ કહેવાય છે.
મમાજ્ઞાકારકો રામભક્તઃ પૂજિતવિગ્રહઃ
એ મારી આજ્ઞા પ્રમાણે ચાલે છે, રામભક્ત છે અને મૂર્તિની પૂજા કરે છે.
ત્વયા કૃતમિદં વેશ્મ વિસ્તૃતં સુપ્રતિષ્ટિતમ્
આ વિશાળ અને મજબૂત ઘર તું બનાવ્યું છે.
સમર્ચિતાઃ પ્રયાસ્યામઃ સ્વસ્વવાસં તતઃ પરમ્
અમને પૂજ્યા પછી હવે આપણે આપણી-આપણી જગ્યા પર જઈશું.
અયોગ્યં પ્રાર્થયામીશ હ્યર્થી દોષં ન પશ્યતિ
પ્રભુ, માંગનાર અયોગ્ય વસ્તુ માંગે છે, પણ તેમાં દોષ દેખાતો નથી.