મનસા નિર્વૃત્તિં પ્રાપ્યસસ્માર ચ ગુરોર્વચઃ
મનમાં શાંતિ પ્રાપ્ત કરીને, તેણે ગુરુના શબ્દો યાદ કર્યા.
પીર્વવૃત્તં ચ વિપ્રાય સર્વં તસ્મૈ ન્યવેદયત્
પહેલાં જે કંઈ બન્યું હતું, તે બધું તેણે બ્રાહ્મણને કહી દીધું.
નામાનિ વ્યાહરન્વિષ્ણોઃ સદ્યો વારાણસીં યયૌ
વિષ્ણુના નામો ઉચ્ચારીને, તે તરત જ વારાણસી તરફ ગયો.
બ્રાહ્મણીદત્તશ પાત્તુ મુક્તો મિત્રસહો ઽભવત્
બ્રાહ્મણપત્ની દ્વારા અપાયેલી ભેટથી મિત્રસહા મુક્ત થયો.
અભિષિક્તો મુનુશ્રેષ્ઠ સ્વકં રાજ્યમપાલયત્
મુનિશ્રેષ્ઠ, અભિષેક પછી તેણે પોતાનું રાજ્ય સંભાળ્યું.
વશિષ્ટાત્પ્રાપ્ય સન્તાનં ગતો મોક્ષં નૃપોત્તમઃ
વશિષ્ઠ પાસેથી સંતાન પ્રાપ્ત કરીને, એ શ્રેષ્ઠ રાજાએ મોક્ષ મેળવ્યો.
ગૃણઞ્છૃણ્વન્સ્મરન્ગઙ્ગાં પીત્વા મુક્તો ભવેન્નરઃ
જે માણસ ગંગાનું ગાન કરે, સાંભળે, સ્મરણ કરે કે પીવે, તે મુક્ત થાય છે.
પારં ગન્તું સુરાધીશૈર્બ્રહ્મવિષ્ણુશિવરપિ
દેવતાઓના સ્વામી પણ—બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ—પાર જવા ઇચ્છે છે.
વિમુક્તો બ્રહ્મસદનં નરો યાતિ ન સંશયઃ
મુક્ત થઈને, માણસ નિશ્ચિતપણે બ્રહ્માના ધામે જાય છે.
તદૈવ પાપનિમુક્તો બ્રહ્મલોકે મહીયતે
એ જ ક્ષણે, પાપથી મુક્ત થઈ, તે બ્રહ્મલોકમાં માન પામે છે.
તદુત્પત્તિં વદ ભ્રાતરનુગ્રાહ્યો ઽસ્મિ તે યદિ
ભાઈ, જો હું તારી કૃપાનો લાયક હોઉં, તો તેની ઉત્પત્તિ મને કહો.
વદૃતાં શૃણ્વતાં ચૈંવ પુણ્યદાં પાપનાશિનીમ્
એ વાત કહો, જે સાંભળવાથી પુણ્ય મળે અને પાપ નાશ પામે.
દક્ષાત્મજે તસ્ય ભાર્યે દિતિશ્ચાદિતિરેવ ચ
દક્ષની પુત્રીઓ, તેની પત્નીઓ, દિતિ અને અદિતિ હતી.
તે તયોરાત્મજા વિપ્ર પરસ્પરજયૈષિણઃ
બ્રાહ્મણ, તેમની સંતાન પરસ્પર જીત મેળવવા ઈચ્છતા હતા.
આદિર્ દૈત્યો દિતેઃ પુત્રો હિરણ્યકશિપુર્બલી
દિતિનો પુત્ર, દૈત્યોમાં પ્રથમ અને શક્તિશાળી, હિરણ્યકશિપુ હતો.
વિરોચન સ્તસ્ય સુતો બભૂવ દ્વિજભક્તિમાન્
તેનો પુત્ર વિરોચન હતો, જે બ્રાહ્મણપ્રેમી હતો.
સ એવ વાહિનીપાલો દૈત્યાનામભવન્મુનેઃ
એ જ સેના પ્રમુખ, મુનિ, દૈત્યોએનું નેતૃત્વ સંભાળ્યો.
વિજિત્ય વસુધાં સર્વાં સ્વર્ગં જેતું મનો દધે
પૃથ્વી આખી જીત્યા પછી, તેણે સ્વર્ગ મેળવવાનો મનમાં સંકલ્પ કર્યો.
ગજેગજે પઞ્ચશતી પદાતેઃ કિં વર્ણ્યતે તસ્ય ચમૂર્વરિષ્ટા
દરેક દળમાં પાંચસો હાથી હતા; તેની પદાતી તો વર્ણનથી પણPare છે. તેની સેના સર્વોત્તમ હતી.
પિત્રા સમં શૌર્યપરાક્રમાભ્યાં બાણો બલેઃ પુત્રશતગ્રજો ઽભૂત્
બલિના સૌ પુત્રોમાંથી મોટો, બાણ, શૌર્ય અને પરાક્રમમાં પિતાને બરાબર હતો.
ધ્વજાતપર્ત્રૈર્ગગનાબુરાશેસ્તરઙ્ગવિદ્યુત્સ્મરણં પ્રકુર્વન્
ધ્વજ અને પટાકાઓથી આકાશ વીજળીવાળા ઘનઘોર વાદળ જેવું લાગી રહ્યું હતું.
સુરશ્ચ યુદ્ધાય પુરાત્તથૈવ વિનિર્યયુર્વજ્રકરાદયશ્ચ
દેવતાઓ પણ, વજ્રધારી અને અન્ય સાથે, અગાઉની જેમ જ યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યા.
કલ્પાન્તમેઘાનિર્ધોષં ડિણ્ડિંમધ્વનિસંભ્રમમ્
ઢોલના ગર્જનાથી આખું વાતાવરણ કલ્પાંતના મેઘના ગડગડાટ જેવું ધ્વનિથી ગુંજી ઉઠ્યું.
દેવાશ્ચ દૈત્યસેનાસુ સંગ્રામે ઽત્યન્તદારુણે
દેવતાઓએ દૈત્યસેનાઓ સાથે અત્યંત ભયાનક યુદ્ધ કર્યું.
ઇત્યેવં સુમહાન્ઘોષો વદતાં સેનયોરભૂત્
બંને સેનાઓના ગર્જના અને બોલાવાથી અતિ વિશાળ ઘોષ ઊભો થયો.
ભાઙ્કારૈઃ સ્યન્દનાનાં ચ બાણક્રેઙ્ગારનિઃસ્વનૈઃ
રથોના ઘોંઘાટ અને બાણોના તીક્ષ્ણ અવાજથી આખું મેદાન ધ્વનિથી ભરાઈ ગયું.
ટઙ્ગારૈર્ધનુષાં ચૈવ લોકઃ શબ્દત્મયો ઽભવત્
ધનુષ્યના ટકારા અને શસ્ત્રોના અથડામણથી આખું જગત ધ્વનિમય બની ગયું.
અકાલપ્રલયં મેને નિરીક્ષ્ય સકલં જગત્
આ દૃશ્ય જોઈને બધાએ અકાળ પ્રલય આવી ગયો એમ માન્યું.
ચલદ્વિદ્યુન્નિભા રાત્રિશ્છાદિતા જલદૈરિવ
મેઘોથી ઢંકાયેલી રાત્રિ, ચમકતી વીજળી જેવી ઝાંખી પડી રહી હતી.
નારાચૈશ્ચૂર્ણયામાસુર્વેવાસ્તે લઘુવિક્રમાઃ
ઝડપી દેવતાઓએ લોખંડના બાણોથી પોતાના શત્રુઓને ચૂરચૂર કરી નાખ્યા.