પતિરેવ પરો બન્ધુઃ પરમં જીવનં મમ
મારા પતિ જ મારા સાચા સગા અને જીવનનો આધાર છે.
ત્રાયસ્વ બન્ધુરહિતાં બાલાપત્યાં જનેશ્વર
હે જનના સ્વામી, મને બચાવ, હું સગાવિહોણી અને સંતાન વિના છું.
દુહિતાહં ભગવતસ્ત્રાહિ માં પતિદાનતઃ
હું ભગવંતની દીકરી છું—મને પતિ આપીને બચાવ.
વદન્તીતિ મહાપ્રાજ્ઞાઃ પ્રાણદાનં કુરુષ્વ મે
મહાજ્ઞાની લોકો કહે છે—મારા માટે પ્રાણદાન કર.
એવં સંપ્રાર્થ્યમાનો ઽપિ બ્રાહ્મણ્યા રાક્ષસો દ્વિજમ્ અભક્ષયકૃષ્ણસારશિશું વ્યાઘ્રો યથા બલાત્
એવી વિનંતી છતાં, રાક્ષસે એ દ્વિજને જોરથી કાળી હરણની માદકને વાઘ પકડે તેમ ભક્ષી લીધો.
પૂર્વશાપહતં ભૂપમશપત્ક્રોધિતા પુનઃ
પહેલાના શાપથીAlready પીડાતા રાજાને, એ ક્રોધથી ફરી શાપ આપ્યો.
તસ્માત્સ્ત્રીસઙ્ગમં પ્રાત્પસ્ત્વમપિ પ્રાપ્સ્યસે મૃતિમ્
એથી, સ્ત્રી સાથેના સંબંધના કારણે, તું પણ નિશ્ચિતપણે મૃત્યુ પામશે.
રાક્ષસત્વં ધ્રુવં તે ઽસ્તુ મત્પતિર્ભક્ષિતો યતઃ
મારો પતિ ખાધો ગયો હોવાથી, તને રાક્ષસ બનવું જ પડશે.
પ્રમન્યુઃ પ્રાહિ વિસૃજન્કોપાદઙ્ગારસંચયમ્
પ્રમન્યુ ગુસ્સાથી ભરાઈને, રોષમાં અગ્નિના કણો વરસાવ્યા.
એકસ્યૈવાપરાધસ્ય શાપસ્ત્વેકો મમોચિતઃ
એક જ ગુનાહ માટે, મારી તરફથી એક જ શાપ યોગ્ય છે.
પિશાચયોનિમદ્યૈવ યાહિ પુત્રસમન્વિતા
હવે, તારા પુત્ર સાથે, તું તરત જ પિશાચોની યોનિમાં જા.
ક્ષુધાર્તા સુસ્વરં ભીમારુરોદાપત્યસંયુતા
ભૂખી, ભયાનક અવાજે, બાળકોની વચ્ચે રહીને, એ ભયાનક રીતે રડી.
જગ્મતુર્નર્મદાતીરે વનં રાક્ષસસેવિતમ્
એ લોકો નર્મદા કાંઠે, રાક્ષસો વસે છે એવા જંગલમાં ગયા.
તત્રાસ્તે દુઃખસંતત્પઃ કશ્ચિલ્લોકવિરોધકૃત્
ત્યાં એક જણ દુઃખથી પીડાતો અને જગતની વિરુદ્ધ ચાલતો રહેતો હતો.
ઉવાચ ક્રોધબહુલો વટસ્થો બ્રહ્મરાક્ષસઃ
વટવૃક્ષ નીચે ઉભેલો, ક્રોધથી ભરેલો એક બ્રહ્મરાક્ષસ બોલ્યો.
ઈદૃશૌ કેન પાપેન જાતૌ મે બ્રુવતાં ધ્રુવમ્
આવા સંતાનો મને કયા પાપે મળ્યા? સાચું કહો તો.
સર્વં નિવેદયિત્વાસ્મૈ પશ્ચાદેતદુવાચ હ
બધું કહીને, પછી એણે આ રીતે કહ્યું.
સખ્યુર્મમાતિ સ્નેહેન તત્સર્વં વક્તુમર્હસિ
મારા મિત્ર માટેના ઊંડા પ્રેમથી, તું મને બધું જ કહેવું જોઈએ.
સ હિ પાપપાલં ભુઙ્ક્તે યાતનાસ્તુ યુગાયુતમ્
જે પાપ કરે છે, એને દસ હજાર યુગ સુધી યાતના ભોગવવી પડે છે.
તસ્માન્મિત્રેષુ મતિમાન્ન કુર્યાદ્વંયનં કદા
એથી, બુદ્ધિશાળી માણસે ક્યારેય મિત્રને છેતરવું નહીં.
ઉવાચ પ્રીતિમાપન્નો ધર્મવાક્યાનિ નારદ
નારદ આનંદિત થઈને, ધર્મની વાતો બોલ્યા.
સોમદત્ત ઇતિ ખ્યાતો નાન્મા ધર્મપરાયણઃ
હું ધર્મમાં સ્થિર, સૌમદત્ત નામે પ્રસિદ્ધ છું.
ઔદાસીન્યં ગુરોઃ કૃત્વા પ્રાત્પવાનીદૃશીં ગતિમ્
ગુરુ પ્રત્યે ઉદાસીન રહીને, હું આવી સ્થિતિમાં આવ્યો છું.
મયા તુ ભક્ષિતા વિપ્રાઃ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ
પણ મેં તો હજારો-સૈંકડો બ્રાહ્મણોને ભક્ષ્યા છે.
જગત્રાસકરો નિત્યં માંસાશનપરાયણઃ
જે સદા જગતમાં ભય ફેલાવે છે અને માંસ ખાવામાં જ રસ રાખે છે,
મયાનુભૂતમેતદ્ધિ તતઃ શ્રીમાન્ન ચાચરેત્
મારે આ અનુભવ્યું છે, એટલે, હે શ્રીમંત, આવું વર્તન કરવું નહીં.
તદ્વદસ્વ સરવે સર્વં પરં કૌતૂહલં હિ મે
એ જ રીતે, હે સરવે, મને બધું જ કહો, કારણ કે મને ખૂબ જ ઉત્સુકતા છે.
યાતાનહં કથયિષ્યામિ શૃણુષ્વૈકમનાઃ સરવે
હું આવી ગયો છું; હવે હું કહું છું—હે સરવે, એકાગ્રતાથી સાંભળ.
શાસ્ત્રવક્તા ધર્મવક્તા નીતિશાસ્ત્રોપદેશકઃ
જે શાસ્ત્રોનું વર્ણન કરે છે, ધર્મની સમજ આપે છે અને નીતિ શીખવે છે,
વ્રતોપદેશકશ્ચૈવ ભયત્રાતાન્નદો હિ ચ
જે ઉપવાસ વગેરે વ્રતોની સમજ આપે છે, ભયમાંથી બચાવે છે અને અન આપનાર છે,