કાઞ્ચનં ચાયસં ચૈવ સુખદુઃખે તથૈવ ચ
સોનુ અને લોહુ, સુખ અને દુઃખ—એ બધાને એકસરખા જ માને છે.
જીવિતં મરણં ચૈવ બ્રહ્મ સંપદ્યતે તદા
જીવન અને મૃત્યુ—બન્નેમાં, એ પછી બ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે.
તર્થેદ્રિયાણિ મનસા સંયન્તવ્યાનિ ભિક્ષુણા
ભિક્ષુએ મનથી ઇન્દ્રિયોને નિયંત્રિત કરવી જોઈએ.
તથા બુદ્ધિપ્રદીપેન શક્ય આત્મા નિરીક્ષિતુમ્
એ જ રીતે, બુદ્ધિના પ્રકાશથી આત્માને જોઈ શકાય છે.
યઞ્ચાન્યદપિ વેત્તવ્યં તત્ત્વતો વેત્તિ તદ્ભવાન્
અને જે કંઈ જાણવું જરૂરી છે, એ તમે સાચે જાણો છો, હે મહાન.
ગુરોશ્ચૈવ પ્રસાદેન તવ ચૈવોપશિક્ષયા
ગુરુની કૃપા અને તમારી પોતાની શિસ્તથી.
જ્ઞાનં દિવ્યં સમાદીપ્તં તેનાસિ વિદિતો વિદિતો મમ
દિવ્ય જ્ઞાન, જે પૂર્ણ રીતે પ્રગટ્યું છે, એથી તમે મને જાણીતા છો.
અધિકં ચ તવૈશ્વર્યં તઞ્ચ ત્વં નાવબુધ્યસે
તમારું ઐશ્વર્ય વધુ છે, પણ તમે પોતે એ જાણતા નથી.
ઉત્પન્ને ચાપિ વિજ્ઞા ને નાધિગચ્છન્તિ તાઙ્ગતિમ્
જ્ઞાન ઉદ્ભવે છે, છતાં બધા એ સ્થિતિ સુધી પહોંચતા નથી.
વિમુચ્ય હૃદયગ્રન્થીનાર્તિમાસાદયન્તિ તામ્
હૃદયની ગાંઠો છૂટે ત્યારે, એ દુઃખમુક્તિ સુધી પહોંચે છે.
વ્યવસાયાદૃતે બ્રહ્મન્નાસાદયતિ તત્પદમ્
નિર્ધાર વગર, હે બ્રહ્મન, એ પદ પ્રાપ્ત થતું નથી.
નૌત્સુક્યં નૃત્યગીતેષુ ન રાગ ઉપજાયતે
નૃત્ય અને ગીતમાં ઉત્સુકતા નથી, અને રાગ પણ ઊભો થતો નથી.
પશ્યામિત્વાં મહાભાગ તુલ્યનિન્દાત્મસંસ્તુતિમ્
હે મહાભાગ્યશાળી, હું તને જોઈ રહ્યો છું કે તું પોતાને વખાણે છે કે નિંદા કરે છે, બંનેને સમાન રીતે સ્વીકારી લે છે.
આસ્થિતં પરમં માર્ગે અક્ષયં ચાપ્યનામયમ્
તમે જે માર્ગ અપનાવ્યો છે એ સર્વોત્તમ છે, જે ક્યારેય નાશ પામતો નથી અને કોઈ દુઃખ કે રોગથી પર છે.
તસ્મિન્વૈ વર્તસે વિપ્રકિમન્યત્પરિપૃચ્છસિ
તમે એમાં જ સ્થિત છો, હે મુનિ, તો પછી બીજું શું પૂછવું છે?
આત્મનાત્માનમાસ્થાય દૃષ્ટ્વા ચાત્માનમાત્મના
તમે પોતે જ પોતાનો આધાર રાખી, પોતાને પોતે જ જોઈ રહ્યા છો.
શૈશિરં ગિરિમાસાદ્ય પારાશર્યં દદર્શ ચ
શીતળ પર્વત પર પહોંચી, તેણે પારાશર્યને પણ જોયા.
આરર્ણેયો વિશુદ્ધાત્મા દિવાકરસમપ્રભઃ
આરર્ણેય, જેનું મન પવિત્ર છે અને જે સૂર્ય જેટલું તેજસ્વી છે.
તતો નિવેદયામાસ પિતુઃ સર્વમુદારધીઃ
પછી, ઉદારમનાવાળાએ પિતાને બધું જ કહી સંભળાવ્યું.
તચ્છત્વા વેદકર્તાસૌ પ્રહૃષ્ટેનાન્તરાત્મના
આ સાંભળીને, જે વેદોના રચયિતા છે, તેઓના અંતરમાં આનંદ થયો.
સમાલિઙ્ગ્ય સુતં વ્યાસઃ સ્વપાર્શ્વસ્થં ચકાર ચ
વ્યાસે પોતાના પુત્રને વળગી લીધા અને તેને પોતાના બાજુમાં બેઠા કર્યા.
શૈલશૃઙ્ગાદ્ભુવં પ્રાપ્તા યાજનાધ્યાપને રતાઃ
યજ્ઞ અને શિક્ષણમાં તલ્લીન રહેનાર લોકો પર્વતની ટોચ પરથી જમીન પર ઉતર્યા.
તૂર્ષ્ણીં ધ્યાનપરો ધીમાનેકાન્તે સમુપાવિશત્
મૌન રહી, ધ્યાનમાં લીન અને બુદ્ધિશાળી એ એકાંતમાં બેઠા.
ભો ભો મહર્ષે બાસિષ્ઠ બ્રહ્મઘોષો ન વર્તતે
હે મહર્ષિ વશિષ્ઠ, હવે બ્રહ્મનો ધ્વનિ સંભળાતો નથી.
બ્રહ્મઘોષૈર્વિરહિતઃ પર્વતો ઽયં ન શોભતે
બ્રહ્મના ધ્વનિ વિના આ પર્વતને સૌંદર્ય નથી રહ્યું.
વેદાન્વેદવિદા ચૈવ સુપ્રસન્નમનાઃ સદા
જે હંમેશા પ્રસન્નચિત્ત રહે છે અને વેદ તથા તેમના અર્થને જાણે છે.
શુકેન સહ પુત્રેણ વેદાભ્યાસમથાકરોત્
તેમણે પોતાના પુત્ર શુક સાથે મળીને વેદનો અભ્યાસ કર્યો.
વાતો ઽતિમાત્રં પ્રવવૌ સમુદ્રાનિલવીજિતઃ
સમુદ્રની પવનથી ઉઠેલી હવા અત્યંત જોરથી ફૂંકાઈ.
શુકો વારિતમાત્રસ્તુ કૌતૂહલસમન્વિતઃ
શુકને રોકવામાં આવ્યો છતાં, તે જિજ્ઞાસાથી ભરપૂર રહ્યો.
આખ્યાતુમર્હતિ ભવાન્સર્વં વાયોર્વિચૈષ્ટિતમ્
તમે પવનના તમામ હલનચલન વિશે બધું જ કહેવું જોઈએ.