વણાન્સેકાન્વૃત્તભવાનુત્તરાધરતઃ સ્થિતાન્
જે અક્ષરો વારંવાર આવે છે, તેમને ઉપર અને નીચે ક્રમશઃ રાખો.
ઉપાન્ત્યતો નિવર્તેત ત્યજન્નેકૈકમૂર્દ્ધતઃ
અંતથી એક પહેલાંથી પાછા ફરવું, દરેક ઉપરના એકને છોડતા.
લગક્રિયાઙ્કસંદોહે ભવેત્સંખ્યાવિમિશ્રિતે
હલકા અક્ષરોના ગુણાકારના જોડાણમાં સંખ્યા મળે છે.
સંખ્યૈવ દ્વિગુણૈકોના સદ્ભિરધ્વા પ્રકીર્તિતઃ
સંખ્યા બે ગણ અને એક વધારે કરીને જ્ઞાની લોકો માર્ગ કહે છે.
પ્રસ્તારોક્તપ્રભેદાનાં નામાનાંસ્ત્યં પ્રગાહતે
ગોઠવણીમાં જે વિભાગોના નામ જણાવ્યા છે, હવે તે રજૂ થાય છે.
શ્રુતાનિ ત્વન્મુખાંભોજાત્સમાસવ્યાસયોગતઃ
તમારા કમળ જેવા મુખમાંથી સંક્ષિપ્ત અને વિગતવાર ઉપદેશ સાંભળ્યા છે.
મેરુશૃઙ્ગે કિલ પુરા કર્ણિકારવનાયતે
કદી મેરુ પર્વતની ચોટી પર, કર્ણિકાર વૃક્ષોના વનમાં—
શૈલરાજસુતા ચૈવ દેવી તત્રાભવત્પુરા
ત્યાં પર્વતરાજાની પુત્રી, દેવી, કદી નિવાસ કરતી હતી.
યોગેનાત્માનમાવિશ્ય યોગધર્મપરાયણઃ
યોગ દ્વારા પોતાના માં લીન રહી, યોગના નિયમમાં તત્પર હતી—
અગ્નેર્ભૂમેસ્તથા વાયોરન્તરિક્ષસ્ય ચાભિતઃ
આગ, ધરતી, પવન અને આકાશથી ઘેરાયેલી—
સંકલ્પેનાથ સો ઽનેન દુષ્પ્રાપમકગૃતાત્મભિઃ
પછી સંકલ્પથી, તેણે એ સિદ્ધિ મેળવી, જે ચંચળ મનવાળા માટે અઘરી છે.
અતિષ્ટન્મારુતાહારઃ શતં કિલ સમાઃ પ્રભુઃ
એમ કહેવાય છે કે, પ્રભુએ માત્ર વાયુ પર જીવતા, શત વર્ષ વિતાવ્યા.
તત્ર બ્રહ્મર્ષયશ્ચૈવ સર્વે દેવર્ષયસ્તથા
ત્યાં બધા બ્રહ્મર્ષિ અને દેવર્ષિ પણ એકત્ર થયા.
આદિત્યાશ્ચૈવ રુદ્રાશ્ચ દિવાકરનિશાકરૌ
આદિત્ય, રુદ્ર, તેમજ સૂર્ય અને ચંદ્ર પણ આવ્યા.
તત્ર રુદ્રો મહાદેવઃ કર્ણિકારમયીં શુભામ્
ત્યાં મહાદેવ રુદ્રે સુંદર સોનાની કમળ બનાવ્યું.
તસ્નિન્ દિવ્યે વને રમ્યે દેવદેવર્ષિસંકુલે
તે દિવ્ય અને મનોહર વનમાં, દેવો અને ઋષિઓથી ભરેલું હતું.
ન ચાસ્ય હીયતે વર્ણો ન ગ્લાનિરુપજાયતે
તેનું રંગ ક્યારેય ફીકું પડતું નથી, ને ક્યારેય મરઝાય પણ નથી.
જટાશ્ચ તેજસા તસ્ય વૈશ્વાનરશિખોપમાઃ
તેણી જટાઓ તેજથી ઝળહળતી હતી, જાણે અગ્નિની જ્વાળાઓ જેવી.
એવં વિધેન તપસા તસ્ય ભક્ત્યા ચ નારદ
એ રીતે, તેની તપસ્યા અને ભક્તિથી, હે નારદ,
ઉવાચ ચૈનં ભગવાંસ્ત્ર્યંબકઃ પ્રહસન્નિવ
ત્ર્યંબક ભગવાને હસતાં હસતાં તેને કહ્યું.
યથા ખે ચ તથા શુદ્ધો ભવિષ્યતિ સુતસ્તંવ
"જેમ આકાશ શુદ્ધ છે, તેમ તારો દીકરો પણ શુદ્ધ બનશે."
તેજસા તસ્ય લોકાંસ્ત્રીન્યશઃ પ્રાપ્સ્યતિ કેવલમ્
તેણાં તેજથી તે ત્રણેય લોકમાં ફક્ત નામ મેળવશે.
અરણિં ત્વથ સંગૃહ્ય મમન્થાગ્નિચિકીર્ષયા
પછી તેણે અરણિ લઈ અગ્નિ ઉત્પન્ન કરવાની ઈચ્છાથી ઘસવા માંડી.
ઘૃતાચીં નામાપ્સરસં દદર્શ ભગવાન્નૃષિઃ
પવિત્ર ઋષિએ ઘૃતાચી નામની અપ્સરાને જોયી.
અભવદ્ભગવાન્વ્યાસો વને તસ્મિન્મુનીશ્વર
તે વનમાં ભગવાન વ્યાસ હાજર હતા, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ.
શુકીભૂયા મહારમ્યા ઘૃતાચી સમુપાગમત્
ઘૃતાચીએ સુંદર શુક (પોપટ)નું રૂપ ધારણ કરી નજીક આવી.
સ્મરરાજેનાનુગતઃ સર્વગાત્રાતિગેન હ
કામદેવ તેના પાછળ લાગેલો અને તેના આખા શરીર પર અસર કરતો હતો.
ન શશાક નિયન્તું તં વ્યાસઃ પ્રવિસૃતં મનઃ
વ્યાસ પોતાનું ઉછળેલું મન રોકી શક્યા નહીં.
હૃતમ્ યત્નાન્નિયચ્છતશ્ચાપિ મુને એતઞ્ચિકીર્ષયા
મુનિ, તેણે ઘણો પ્રયાસ કર્યો છતાં મન ઇચ્છા તરફ ખેંચાઈ ગયું.
શુક્રે નિર્મથ્યમાને ઽસ્યાં શુકો જજ્ઞે મહાતપાઃ
જ્યારે અરણિ ઘસાઈ રહી હતી, ત્યારે મહાતપસ્વી શુક જન્મ્યા.