સંભૂતો ઽદિતિભાદ્વંશઃ પિપ્પલઃ પુષ્યસંભવઃ
અદિતિભાદ્વ વંશ પિપ્પળ વૃક્ષમાંથી જન્મે છે, અને પુષ્ય પણ પિપ્પળ આપે છે.
પાલાશો ભાગ્યભાજ્જાતઃ અક્ષશ્ચાર્યમસંભવઃ
પાલાશ વૃક્ષ ભાગ્યભાજમાંથી જન્મે છે, અને અક્ષ વૃક્ષ આર્યમાનમાંથી આવે છે.
સ્વાત્યુક્ષજોર્ઽજુનો વૃક્ષો દ્વિદૈવત્યાદ્વિકઙ્કતઃ
સ્વાતી અને ઉક્ષામાં અર્જુન વૃક્ષ છે; દ્વિદૈવત્યમાંથી વિકંકત વૃક્ષ થાય છે.
સર્જ્જવૃક્ષો મૂલભાઞ્ચ વઞ્જુલો વારિધિષ્ણ્યજઃ
સર્જ વૃક્ષ મૂલભા પરથી છે, અને વંજુલ વૃક્ષ વારીધિષ્ણ્યમાંથી આવે છે.
વસુધિષ્ણ્યાચ્છમીવૃક્ષઃ કદંબો વારુણર્ક્ષજઃ
વસુધિષ્ણ્યમાંથી શમી વૃક્ષ થાય છે, અને વારુણર્ક્ષમાંથી કદંબ વૃક્ષ થાય છે.
મધુવૃક્ષઃ પૌષ્ણધિષ્ણ્યાદ્ધિષ્ણ્યવૃક્ષાઃ પ્રકીર્તિતાઃ
મધૂક વૃક્ષ પૌષ્ણધિષ્ણ્યમાંથી આવે છે; આ બધાં નક્ષત્રોના વૃક્ષો કહેવાય છે.
યોગેશા યમવિશ્વેન્દુધાતૃજીવનિશાકરાઃ
યોગના સ્વામી યમ, વિશ્વે, ઇન્દુ, ધાતૃ, જીવ અને નિશાકર છે.
ગણેશરુદ્રધનદત્વષ્ટ્ટમિત્રષડાનનાઃ
ગણેશ, રુદ્ર, ધનદ, ત્વષ્ટ્ર, મિત્ર અને શડાનન — આ દેવતાઓ છે.
વૈધૃતિશ્ચ વ્યતીપાતો મહાપાતાવુભૌ સદા
વૈધૃતિ અને વ્યતીપાત બંને હંમેશા મોટા પાપ ગણાય છે.
વિષ્કંભવજ્રયોસ્તિસ્રઃ ષડ્વા ગણ્ડાતિગણ્ડયાઈઃ
વિષ્કંભ અને વજ્રમાં ત્રણ ગણાય છે; ગંડ અને અતિગંડમાં છ ગણાય છે.
અદિતીન્દુમધાહ્યશ્વમૂલમૈત્રેજ્યભાનિ ચ
અદિતિ, ઇન્દુ, મધા, અહ્યા, અશ્વમૂળ, મૈત્ર અને જ્યા એમ પણ નામ છે.
લિખેદૂર્ધ્વગતામેકાં તિર્યગ્રેખાસ્ત્રયોદશ
એક રેખા ઉપર તરફ ખેંચવી અને તે પર ત્રેઓદશ આડવી રેખાઓ દોરવી.
ભાજ્યૈકરેરવાગતયોઃ સૂર્યાચન્દ્રમસોર્મિથઃ
સૂર્ય અને ચંદ્રના ઉપર જતાં કે નીચે જતાં માર્ગને એકથી ભાગવો જોઈએ.
વિનાડીભિર્દ્વાદશભી રહિતં ઘટિકાદ્વયમ્
બાર વિનાડી ઘટાડીને જે બાકી રહે, તે બે ઘડિકા થાય છે.
ઇન્દ્રઃ પ્રજાપતિર્મિત્રસ્ત્વષ્ટાભૂહરિતિપ્રિયા
ઇન્દ્ર, પ્રજાપતિ, મિત્ર, ત્વષ્ટા, ભૂ અને હરિ પ્રિય છે.
બવાદિવણિજાન્તાનિ શુભાનિ કરણાનિ ષટ્
બવ, બલવ, કૌલવ, તૈતિલ, ગર અને વણિજ — આ છ શુભ કરણ છે.
મુખે પઞ્ચગલે ચૈકા વક્ષસ્યેકાદશ સ્મૃતઃ
મોઢા પાસે પાંચ, ગળામાં એક અને છાતી પર અગિયાર ગણાય છે.
કાર્યહાનિર્મુખે મૃત્યુર્ગલે વક્ષસિ નિઃસ્વતા
મોઢા પાસે કાર્યમાં નુકસાન, ગળામાં મૃત્યુ અને છાતી પર ગરીબી થાય છે.
સ્થિરાણિ મધ્યમાન્યેષાં મધ્યનાગચતુષ્પદૌ
આમાંથી મધ્યમ પ્રકારના સ્થિર હોય છે; નાગ અને ચતુષ્પદ વચ્ચેના પણ એવા જ હોય છે.
વિશ્વેવિધાતૃબ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રાગ્નિવસુતોયપાઃ
વિશ્વે, વિધાતા, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, રુદ્ર, અગ્નિ, વસુ અને તોયપા એમના નામ છે.
ઈશાજપાદાહિર્બુધ્ન્યપૂષાશ્વિયમવહ્નયઃ
ઈશ, અજપાદ, અહિબુધ્ન્ય, પૂષા, અશ્વિની અને અવહ્નય પણ તેમાં આવે છે.
અહ્નઃ પઞ્ચદશો ભાગસ્તથા રાત્રિપ્રમાણતઃ
દિવસનો પંદરમો ભાગ અને એ જ રીતે રાતનું પ્રમાણ પણ છે.
અર્યમા રાક્ષસબ્રાહ્નૌ પિત્ર્યાગ્નેયૌ તથાભિજિત્
અર્યમા, રાક્ષસ, બ્રાહ્મ, પિતૃ, અગ્નેય અને અભિજિત — આ બધાં નામ પણ છે.
વારેષુ વર્જનીયાસ્તે મુહૂર્તાઃ શુભકર્મસુ
આ મુહૂર્તો શુભ કાર્યોના દિવસે ટાળવા યોગ્ય છે.
તદ્દૈવત્યે મુહૂર્તે ઽપિ કાર્યં યાત્રાદિકં સદા
પણ જ્યારે મુહૂર્તમાં કોઈ દેવતાનું અધિપત્ય હોય, ત્યારે યાત્રા જેવા કાર્યો હંમેશા કરી શકાય છે.
શૂલો ઽષ્ટમે ચ દશમે શાનિરષ્ટાદશે તતઃ
શૂળ મુહૂર્ત આઠમા અને દસમામાં આવે છે, અને શનિ પછી અઢારમા સ્થાને આવે છે.
નિર્ઘાતપાતસંજ્ઞશ્ચ જ્ઞેયઃ સ નવપઞ્ચમે
નવમી અને પંચમી તિથિમાં જે વીજળી પડવાની ઘટના કહેવાય છે, તે સમજવી જોઈએ.
વિજ્ઞેયા એકવિંશર્ક્ષાદારભ્ય ચ યથાક્રમમ્
એકવીસમા નક્ષત્રથી આગળ દરેકને ક્રમશઃ ઓળખવું જોઈએ.
સૂર્યભાત્સર્વપિત્ર્યર્ક્ષં ત્વાષ્ટ્રમિત્રપ્તભેષુ ચ
સૂર્ય, પિતૃ અને બધા પિતૃનક્ષત્રો, તેમજ ત્વષ્ટા, મિત્ર અને પ્તભા નક્ષત્રો પણ છે.
ધિષ્ણ્યે તાવતિ સત્યત્ર દુષ્ટયોગઃ પતત્યસૌ
ધિષણ્યમાં એટલાં બધાં છે; અહીં જો દુષ્કાળયોગ થાય તો તે ઘટે છે.