તિથેઃ પઞ્ચદશો ભાગઃ ક્રમાત્પ્રતિપદાદયઃ
પ્રત્યેક તિથિને પંદર ભાગમાં વહેંચાય છે, જે પ્રતિપદાથી શરૂ થાય છે.
રવિઃ સ્થિરશ્ચરશ્ચન્દ્રઃ ક્રૂરો વક્રોખિલો બુધઃ
સૂર્ય અડગ છે, ચંદ્ર સદાય ગતિશીલ છે, મંગળ ક્રૂર છે, બુધ વક્ર અને અવરોધક છે.
અભ્યક્તો ભાનુવારે યઃ સ નરઃ ક્લેશવાન્ભવેત્
જે મનુષ્ય રવિવારે શુદ્ધ ન રહે, તેને દુઃખ સહન કરવું પડે છે.
જીવે નૈવં સિતે હાનિર્મન્દે સર્વસમૃદ્ધયઃ
જો ગુરુ એવો ન હોય તો શુક્લપક્ષમાં નુકસાન થતું નથી; જો ગુરુ નિર્બળ હોય તો સર્વ સમૃદ્ધિ મળે છે.
દેશાન્તરસ્વચરાર્દ્ધનાડીભિરપરે ભવેત્
બીજાં લોકો માટે, પોતાના પ્રદેશ કે પરદેશમાં જતાં, અડધી નાડી પ્રમાણે ગણતરી થાય છે.
તત્કર્મ બલહીનસ્ય દુઃખેનાપિ ન સિદ્ધ્યાતિ
જેનામાં શક્તિ ઓછી હોય, એના કામ ભારે મહેનત છતાંયે પૂરાં થતાં નથી.
ફલદાસ્ત્વિતરે ક્રૂરે કર્મસ્વભિમતપ્રદાઃ
બીજાં કઠોર હોય છે, પણ એ કામમાં ફળ આપે છે અને ઇચ્છિત પરિણામ આપે છે.
દૂર્વાવર્ણો વુધો જીવઃ પીતશ્વેતસ્તુ ભાર્ગવઃ
દૂર્વા જેવી લીલી કાંઈ રંગ ધરાવતો જીવ ચંદ્રમાનો કહેવાય છે; પીળો કે સફેદ રંગ ધરાવતો ભાર્ગવ છે.
અદ્રિવાણાશ્ચ યસ્તર્કપાતાલવસુધાધરાઃ
જેને પર્વત, બાણ, પાતાળ અને ધરતીના ધારક કહેવાય છે—
ત્ર્યેકાહયો નેત્રગોત્રરામાશ્વદ્રરસર્તવઃ
ત્રણ, એક, ઘોડો, આંખ, વંશ, રામ, ઘોડો, સ્વાદ અને ઋતુ—
પ્રહરાર્દ્ધપ્રમાણાસ્તે વિજ્ઞેયાઃ સૂર્યવાસરાત્
આ બધાનું માપ સૂર્યોદયથી અડધા પ્રહાર જેટલું ગણવું.
આદ્યઃ ષષ્ટો દ્વિતીયો ઽસ્મત્તત્ષષ્ઠસ્તુતૃતીયકઃ
પહેલું છઠ્ઠું છે, બીજું આપણું છે, અને છઠ્ઠું ત્રીજું છે.
સાર્દ્ધનાડીદ્વયેનૈવ દિવા રાત્રૌ યથાક્રમાત્
દિવસ અને રાત્રિમાં, ક્રમ પ્રમાણે, દરેક માટે એક અડધી નાડી ગણવી.
નક્ષત્રેશાઃ ક્રમાદ્દસ્રયમવહ્નિપિતામહાઃ
નક્ષત્રોના સ્વામી ક્રમ પ્રમાણે વસુ, અગ્નિ અને પિતામહ છે.
અર્યમાર્કત્વષ્ટૃમરુચ્છક્રાગ્નિમિત્રવાસવઃ
અર્યમાન, અર્ક, ત્વષ્ટા, મરુત, શક્ર, અગ્નિ, મિત્ર અને વાસવ—
અજૈકપાદહિર્બુધ્ન્યા પૂષા ચેતિ પ્રકીર્તિતાઃ
અજએકપાદ, અહિબુધ્ન્ય અને પૂષા પણ કહેવાય છે.
અધોમુખં તુ નવકં ભાનૌ તત્ર વિધીયતે
જે નવ નીચે તરફ મુખવાળા છે, તે સૂર્યમાં નિર્ધારિત છે.
શિલ્પકર્મકલાકૂપનિક્ષેપોદ્ધરણાદિ યત્
શિલ્પ, કળા, કૂવો, જમા કરવું અને કાઢવું વગેરે બધું તેમાં આવે છે.
તિર્યઙ્મુખાખ્યં નવકં ભાનૌ તત્ર વિધીયતે
'આડું મુખવાળા' જે નવ છે, તે પણ સૂર્યમાં નક્કી કરેલા છે.
ખરગોરથનૌયાનલુલાયહયકર્મ ચ
ખચ્ચર, ગાય, રથ, નૌકા, અગ્નિ અને ઘોડા સંબંધિત કામો તેમાં આવે છે.
ઊર્દ્ધાસ્યં નવકં ભાનાં પ્રોક્તમત્ર વિધીયતે
ઉપર તરફ મુખવાળા જે નવ છે, તે અહીં સૂર્યમાં જણાવવામાં આવ્યા છે.
પ્રાસાદતોરણારામપ્રાકારાદ્યં ચ સિદ્ધ્યતિ
પ્રાસાદ, તોરણ, બગીચા, પ્રાકાર વગેરેમાં સફળતા મળે છે.
સાધારણં દ્વિદૈવત્યં વહ્નિભં ચ પ્રકીર્તિતમ્
સામાન્ય, બે દેવતાવાળા અને અગ્નિ જેવા મુહૂર્તો જણાવવામાં આવ્યા છે.
મૃદ્વિન્દુમિત્રચિત્રાન્ત્યમુગ્રં પૂર્વામઘાત્રિકમ્
મૃદ્વિન, બિંદુ, મિત્ર, ચિત્રાંત્ય, ઉગ્ર, પૂર્વા, મઘા અને ત્રિકા.
ચિત્રાદિત્યંબુવિષ્ણ્વંબાન્ત્યાધિમિત્રવસૂડુષુ
ચિત્રા, આદિત્ય, અંબુ, વિષ્ણુ, અંબા, અંત્ય, અધિ, મિત્ર, વસૂ અને ઉડુ.
દસ્રેન્દ્વદિતિતિષ્યેષુ કરાદિત્રિતયે તથા
દશા, ઇન્દ્વ, દિતિ, તિષ્ય અને કરાના પ્રથમ ત્રણમાં પણ.
વાજિકર્માખિલં કાર્યં સૂર્યવારે વિશેષતઃ
ઘોડા સંબંધિત તમામ વિધિઓ ખાસ કરીને રવિવારે કરવી જોઈએ.
દર્શાષ્ટભ્યાં ચતુર્દશ્યાં પશૂનાં ન કદાચન
દરશ, અષ્ટમી અને ચતુર્દશી પર ક્યારેય પશુ બલિ આપવી નહિ.
હલપ્રવાહં પ્રથમં વિદધ્યાન્મૂલભે વૃષૈઃ
પ્રથમ હલ ચલાવવું મૂળ સમયે, વાછરાઓ સાથે કરવું.
અગ્રે વૃદ્ધ્યૈ ત્રયં લક્ષ્મ્યે સૌમ્યપાર્શ્વે ચ પઞ્ચકમ્
વૃદ્ધિ માટે શરૂઆતમાં ત્રણ વખત; લક્ષ્મી માટે શુભ બાજુએ પાંચ વખત.