અઙ્ગિરાઃ શ્રીમુખો ભાવો યુવા ધાતા તથૈવ ચ
અંગિરા, શ્રીમુખ, ભાવ, યુવા અને ધાતા પણ છે.
ચિત્રભાનુઃસુભાનુશ્ચ તારણઃ પાર્થિવો ઽવ્યયઃ
ચિત્રભાનુ, સુભાનુ, તારણ, પૃથ્વીપતિ અને અવ્યય પણ છે.
નન્દનો વિજયશ્ચૈવ જયો મન્મથદુર્મુખૌ
નંદન, વિજય, જય, મન્મથ અને દુર્મુખ પણ છે.
શુભકૃચ્છોભનઃ ક્રોધી વિશ્વાવસુપરાભવૌ
શુભકૃત, શોભન, ક્રોધી, વિશ્વાવસુ અને પરાભવ પણ છે.
પરિભાવી પ્રમાદી ચ આનન્દો રાક્ષસો ઽનલઃ
પરિભાવિ, પ્રમાદી, આનંદ, રાક્ષસ અને અનલ પણ છે.
દુન્દુભીરુધિરોદ્ગરી રક્તાક્ષઃ ક્રોધનઃ ક્ષયઃ
દુન્દુભિ, રુધિર, ઉદગરી, રક્તાક્ષ, ક્રોધન અને ક્ષય પણ છે.
યુગં સ્યાત્પઞ્ચભિર્વર્ષૈર્યુગાન્યેવં તુ દ્વાદશ
પાંચ વર્ષને એક યુગ કહેવાય છે; આ રીતે બાર યુગ થાય છે.
પુરન્દરો લોહિતશ્ચ ત્વષ્ટાહિર્બુધ્ન્યસંજ્ઞકઃ
પુરંદર, લોહિત, ત્વષ્ટા અને અહિબુધ્ન્ય નામના પણ છે.
તથા યુગસ્ય વર્ષે શાસ્ત્વગ્નિનેન્દુવિધીશ્વરાઃ
આ રીતે, યુગના વર્ષમાં અગ્નિ, ચંદ્ર અને નિયમોના દેવતાઓ રાજા બને છે.
તત્કાલં ગ્રહચારં ચ સમ્યક્ જ્ઞાત્વા ફલં પદેત્
તે સમયે ગ્રહોની ચાલને સારી રીતે જાણી, તેનું ફળ નક્કી કરવું જોઈએ.
અહઃ સુરાણાં તદ્રાત્રિઃ કર્કાદ્યં દક્ષિણાયનમ્
દેવતાઓ માટે જે દિવસ છે, એ જ તેમની રાત ગણાય છે; કર્ક રાશિથી દક્ષિણાયન શરૂ થાય છે.
મધાદૌ મઙ્ગલં કર્મ વિધેયં ચોત્તરાયણે
ઉત્તરાયણના આરંભ અને મધ્યમાં શુભ કાર્ય કરવું યોગ્ય છે.
માધાદિ માસૌ દ્વૌ દ્વૌ ચ ઋતવઃ શિશિરાદયઃ
મધુથી શરૂ કરીને બે બે મહિના અને શિશિરથી શરૂ કરીને બે બે ઋતુઓ ગણાય છે.
વર્ષા શરશ્ચ હેમન્તઃ કર્કાદ્વૈ દક્ષિણાયને
કર્કથી દક્ષિણાયન દરમ્યાન વરસાદ, શરદ અને હેમંત ઋતુ આવે છે.
ત્રિંશદ્ભિશ્ચન્દ્રભગણો માસો નાક્ષત્રસંજ્ઞકઃ
ત્રીસઠ ચંદ્રભાગથી બનેલો મહિનો, જે નક્ષત્રના નામે ઓળખાય છે.
નભસ્ય ઇષ ઊર્જશ્ચ સહાશ્ચૈવ સહસ્યકઃ
નભસ્ય, ઇષ, ઊર્જા, સહ અને સહસ્ય એ મહિના છે.
યસ્મિન્માસે પૌર્ણમાસી યેન ધિષ્ણેન સંયુતા
જે મહિને પૂર્ણિમા જે નક્ષત્ર સાથે જોડાય છે,
તત્પક્ષૌ દૈવ પિત્રાખ્યૌ શુક્લકૃષ્ણૌ તથાપરે
તે પખવાડિયું દેવ અને પિતૃ નામે ઓળખાય છે, શુક્લ અને કૃષ્ણ પખવાડિયા તરીકે.
ક્રમાત્તિથીનાં બ્રહ્માગ્ની વિરિઞ્ચિવિષ્ણુશૈલજાઃ
ક્રમવાર તિથિના સ્વામી બ્રહ્મા, અગ્નિ, વિરિંચિ, વિષ્ણુ અને શૈલજ છે.
મહેન્દ્રવાસવૌ નાગદુર્ગાદણ્ડધરાહ્વયઃ
મહેન્દ્ર, વાસવ, નાગ, દુર્ગા અને દંડધર એમ નામ છે.
ચન્દ્રવિશ્વેદર્શસંજ્ઞતિથીશાઃ પિતરઃ સ્મૃતાઃ
ચંદ્ર, વિશ્વદેવ અને ઋષિ નામની તિથિઓ પિતૃઓની ગણાય છે.
ત્રિરાવૃત્ત્યા ક્રમાજ્જ્ઞેયા નેષ્ટમધ્યેષ્ટદાઃ સિતે
શુક્લ પખવાડિયામાં ત્રણ વાર ક્રમથી મુખ્ય અને ઉપયજ્ઞ આપનાર ગણાય છે.
અષ્ટમી દ્વાદશી ષષ્ટી ચતુર્થી ચ ચતુર્દશી
અષ્ટમી, દ્વાદશી, ષષ્ટી, ચતુર્થી અને ચતુર્દશી તિથિઓ છે.
સમુદ્રમનુરન્ધ્રાઙ્કતત્ત્વસંખ્યાસ્તુ નાડિકાઃ
સમુદ્ર, મનુ, રંધ્ર અને અંક પ્રમાણે તત્વોની સંખ્યાથી નાડિકા ગણાય છે.
અમાવાસ્યા ચ નવમી હિત્વા વિષમસંજ્ઞિકા
અમાવાસ્યા અને નવમી, જે વિશમ નામ ધરાવે છે તેને છોડીને,
ષષઅટ્યાં તૈલં તથાષ્ટમ્યાં માસં ક્ષૌરં કલેસ્તિથૌ
ષષ્ટી અને અષ્ટમી તિથિએ તેલ વાપરવું, અષ્ટમીના મહિને કાપકામ કરવું જોઈએ.
દેર્શે ષષ્ટ્યાં પ્રતિપદિ દ્વાદશ્યાં પ્રતિપર્વસુ
સાઠમા દિવસે, પખવાડિયાના પ્રથમ દિવસે, દ્વાદશી અને તારા-યોગના દિવસે—
વ્યતીપાતે ચ સંક્રાન્તાવેકાદશ્યાં ચ પર્વસુ
વ્યતિપાતના સમયે, સંક્રાંતિના દિવસોમાં, એકાદશી અને પર્વદિવસે—
યઃ કરોતિ દશમ્યાં ચ સ્નાનમામલકૈર્નરઃ
જે મનુષ્ય દશમીના દિવસે આમળા વડે સ્નાન કરે છે—
અર્થપુત્રક્ષયસ્તસ્ય દ્વિતીયાયાં ન સંશયઃ
એને બીજના દિવસે ધન અને પુત્રનો નાશ નિશ્ચિત છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.