ભાગ્યાર્યમેજ્યાદિતિષુ સંક્ષિપ્તા ગતિરુચ્યતે
ભાગ, આર્યમન, ઇજ્ય અને અદિતિના સ્થાનમાં ગતિ સંકુચિત કહેવાય છે.
યોમાતિકાતિવિશ્વાબુમૂલમત્સ્યૈન્યજસ્ય ચ
યોમ, અતિકા, તિવિશ્વ, અબુમૂળ, મચ્છ અને અજ માટે—
ઇન્દ્રાગ્નિમિત્રમાર્તણ્ડભેષુ પાપાહ્વયાગતિઃ
ઇન્દ્ર, અગ્નિ, મિત્ર અને માર્તંડના સ્થાનમાં ગતિ અશુભ કહેવાય છે.
યાવન્ત્યેવ દિનાન્યેષ દૃશ્યસ્તાવત્યદૃશ્યગઃ
જેટલા દિવસો સુધી તે દેખાય છે, એટલા દિવસો સુધી તે અદૃશ્ય રહે છે.
પઞ્ચદશૈકાદશભિર્દિવસૈઃ શશિનન્દનઃ
ચંદ્રપુત્ર પંદર કે અગિયાર દિવસ સુધી દેખાય છે.
મિશ્રસક્ષિપ્તયોર્મધ્યે ફલદો ઽન્યાસુ વૃષ્ટિદઃ
મિશ્ર અને સંકુચિત ગતિ વચ્ચે તે ફળ આપે છે; બાકી વખતે વરસાદ લાવે છે.
જગતાં પાપફલદસ્ત્વિતરેષુ શુભપ્રદઃ
જગતમાં પાપનું ફળ આપે છે, અને બીજાંઓમાં શુભતા આપે છે.
ઉદિતશ્ચન્દ્રજઃ શ્રેષ્ઠો રજતસ્ફટિકોપયઃ
ઉગેલો ચંદ્રજ શ્રેષ્ઠ છે, તે ચાંદી કે સ્ફટિક જેવો લાગે છે.
શુચિર્મધ્યો નભઃ શ્રેષ્ઠો ભાદ્રઃ શ્રેષ્ઠઃ ક્વચિન્નરઃ
પવિત્ર મધ્યમ ગણાય છે, આકાશજ શ્રેષ્ઠ છે, અને ભાદ્ર ક્યારેક મનુષ્યોમાં ઉત્તમ ગણાય છે.
શુભપ્રદૌ પૌષમાધૌ મધ્યમૌ ફઆલ્ગુનો મધુઃ
પૌષ અને માઘ શુભ ફળ આપે છે; ફાગણ અને મધુ મધ્યમ ગણાય છે.
શુચિર્મધ્યો નભઃ શ્રેષ્ઠો ભાદ્રઃ શ્રેષ્ઠઃ ક્વચિન્નર
પવિત્ર મધ્યમ ગણાય છે, આકાશજ શ્રેષ્ઠ છે, અને ભાદ્ર ક્યારેક મનુષ્યોમાં ઉત્તમ ગણાય છે.
સૌમ્યે ભાગે ચરન્ભાનાં ક્ષેમારોગ્યસુભિક્ષકૃત્
સૌમ્ય ભાગમાં સૂર્ય ચાલે ત્યારે સુખ, આરોગ્ય અને સમૃદ્ધિ આપે છે.
પીતાગ્નિશ્યામહરિતરક્તવર્ણોગિરાઃ ક્રમાત્
પીળો, અગ્નિ જેવો, કાળો, લીલો અને લાલ—આ ક્રમશઃ કિરણોના રંગ છે.
અનાવૃષ્ટિં ભૂમ્નનિભઃ કરોતિ સુરપૂજિતઃ
પૃથ્વી જેવો દેખાય છે, દેવતાઓ દ્વારા પૂજાય છે, અને અનાવૃષ્ટિ લાવે છે.
સંવત્સરશરીરં સ્યાત્કૃત્તિકા રોહિણી તથા
વર્ષનું શરીર કૃત્તિકા અને રોહિણીથી બનેલું છે.
દુર્ભિક્ષાગ્નિમરુદ્ભીતિઃ શરીરં ક્રૂરપીડિતે
દુર્ભિક્ષ, અગ્નિ, પવન અને ભય, જ્યારે શરીર ક્રૂરતાથી પીડાય છે ત્યારે થાય છે.
હૃદયેશસ્ય નિધનં શુભં સ્યાત્સંયુતૈઃ શુભૈઃ
હૃદયના સ્વામીનું અંત થાય છે; શુભ સાથે જોડાય ત્યારે શુભ ફળ મળે છે.
ઇતિ દ્વિજાતિમધ્યાં તુ ગોનૃપસ્ત્રીસુખં મહત્
એ રીતે દ્વિજોમાં ગાય, રાજા અને સ્ત્રીઓથી મોટું સુખ મળે છે.
મહાર્ઘમપિ સંપત્તિર્દેશનાશો ઽતિવર્ષણમ્
મોટી સંપત્તિ પણ નાશ પામે છે, દેશનો વિનાશ અને અતિવૃષ્ટિ થાય છે.
રોગો ધાન્યં નભો ઽદૃષ્ટિમઘાદ્યૃક્ષગતે ગુરૌ
રોગ, ધાન્ય, આકાશ અને અદૃશ્યતા—મઘા વગેરે રાશિમાં ગુરુ હોય ત્યારે થાય છે.
શુક્રસ્ય દસ્ત્રભાજ્જ્ઞેયં પર્યાયૈશ્ચ ત્રિભિસ્ત્રિભિઃ
શુક્રનો ભાગ ત્રણ અલગ-અલગ નામોથી ઓળખવો જોઈએ, દરેક પોતપોતાના ક્રમમાં.
મૃગાઞ્જદહનાખ્યાઃ સ્યુર્યામયાન્તા વીથયો નવ
મૃગ, અંજા અને દહન નામની માર્ગો રોગથી પૂર્ણ થાય છે; આવી નવ માર્ગો છે.
ધાન્યાર્થવૃષ્ટિસસ્યાનાં પરિપૂર્તિ કરોતિ હિ
તે અનાજ, ધન, વરસાદ અને પાકની પૂર્ણતા લાવે છે.
પૂર્વસ્યાં દિશિ મેઘસ્તુ શુભદઃ પિતૃપઞ્ચકે
પૂર્વ દિશામાં, મેઘ પિતૃપંચકમાં શુભ ફળ આપે છે.
વિપરીતે ત્વનાવૃષ્ટિદૃદ્બુધસંયુતઃ
જ્યારે સ્થિતિ ઉલટી થાય છે, ત્યારે અનાવૃષ્ટિ અને ભૂકંપ સાથે દુષ્કાળ આવે છે.
ઉન્દયાસ્તમનં યાતિ તદા જલમયી મહી
એ સમયે પૃથ્વી પાણીથી ઢંકાઈ જાય છે અને સુર્ય પ્રકાશ આપ્યા વિના અસ્ત થાય છે.
ગુરુશુક્રાવનાવૃષ્ટિદુર્ભિક્ષસમરપ્રદૌ
જ્યારે ગુરુ અને શુક્ર વરસાદ લાવતાં નથી, ત્યારે દુષ્કાળ અને યુદ્ધ થાય છે.
યુદ્ધાન્તિવાયુર્દુર્ભિક્ષજલનાશકરા મતાઃ
યુદ્ધના અંતે આવતો પવન દુષ્કાળ અને પાણીની હાની લાવે છે એમ કહેવાય છે.
સચ્છસ્ત્રાવૃષ્ટિદો મૂલે ઽહિર્બુધ્ન્યભયોર્ભયમ્
શસ્ત્રોનું પ્રગટાવું વરસાદ લાવે છે, પણ અહિર્ભુતના ભયથી ભય ફેલાય છે.
ચરત્ર્છૈશ્ચરો નૄણાં સુભિક્ષારોગ્યસ્યકૃત્
જ્યારે ચાલનાર લોકોમાં ફરતો રહે છે, ત્યારે સુખાકારી અને આરોગ્ય લાવે છે.