ચંપકાભાસને મધ્યા સિંધુરત્રવિવર્દ્ધિની
સોનાની આસન પર મધ્યમાં બેઠેલી, વરસાદી ઋતુમાં વધતી નદી.
પરમો ઽથો ગૃધ્રમુખઃ સ્નેહમદ્યાશનસ્પૃહઃ
શ્રેષ્ઠ, ગૃધ્ર જેવી મુખાકૃતિ, સ્નેહ, દારૂ અને ખોરાક માટે તરસતા.
ભાણ્ડી રોમશ્ચવાઃ શ્યામઃ કિરીટી ફલયન્ત્રધૃક્
ભાંડીના વાળ ઊભા થઈ ગયા છે, ત્વચા કાળી છે, માથા પર મુકુટ છે અને હાથમાં ફળ ફેંકવાની યંત્ર છે.
નૌસ્થબ્ધેઃ કૂલમાયાન્તી સયૂથાં ચમ્પકાનના
નાવ સમુદ્રના કિનારે આવી રહી છે, તેની સાથે તેના સાથીઓ છે અને તે ચંપા વૃક્ષોની વાડીમાં છે.
એતાદૃશાઙ્ક્રિયાંશાઃ સ્તુ ષત્રિંશદુદીતાઃ ક્રમાત્
આ રીતે ક્રમવાર ત્રીસ શુભ ચિન્હો વર્ણવાયા છે.
નિબોધ સંહિતાસ્કન્ધં લોકકૃત્યુપયોગિનમ્
હવે સાંભળો, સંહિતાનો તે ભાગ જે લોકજીવનમાં ઉપયોગી છે.
ચૈત્રશુક્લપ્રતિપદિ યો વારઃ સ નૃપઃ સ્મૃતઃ
ચૈત્ર મહિનાની શુક્લ પક્ષની પ્રથમ તિથિ જે દિવસે આવે, એ દિવસ રાજકીય માનવામાં આવે છે.
સમોદ્યધીશ્વરઃ સૂર્યો મધ્યમશ્ચોત્તમોવિધુઃ
સૂર્ય ઉગે ત્યારે તે દેવતાઓમાં મુખ્ય છે; ચંદ્ર મધ્યમ કે શ્રેષ્ઠ છે.
અધમો રવિજો વાચ્યો જ્ઞાત્વા ચૈષાં બલાબલમ્
જો સૂર્ય નીચો હોય અથવા તેના પુત્ર હોય, તો તેમની શક્તિ અને અશક્તિ જાણીને એ વાત કહેવી જોઈએ.
દૃષ્ટેર્ઽકમણ્ડલે વ્યાધિર્ભ્રાન્તિશ્ચોરાર્થનાશનમ્
સૂર્યના ચક્રમાં દાગ દેખાય તો રોગ, ભ્રમ, ચોરી અને ધનનો નાશ થાય છે.
વરિમણ્ડલગૈર્ધૂમ્રૈઃ સસ્ફુલિઙ્ગૈર્જગત્ક્ષયઃ
સૂર્યનું ચક્ર ધૂમ્ર અને ચીંટી પડતું હોય, તો જગતનો વિનાશ થાય છે.
ઘ્નન્તિ દ્વિત્રિચતુર્વર્ણૈર્ભુવિ રાજજનાન્મુને
મુનિ, જો સૂર્યમાં બે, ત્રણ કે ચાર રંગ હોય, તો પૃથ્વી પર રાજાઓનો નાશ થાય છે.
પીતૈર્નૃપસુતઃ શ્વેતૈઃ પુરોધાશ્ચિત્રિતૈર્જનાઃ
પીળો હોય તો રાજપુત્રને, સફેદ હોય તો પૂજારીઓને, અને ચિતરાયેલ હોય તો સામાન્ય લોકોને દુઃખ થાય છે.
શુભોર્ઽકઃ શિશિરે તામ્રઃ કુઙ્કુમાભા વસંતિકે
શીતકાળમાં સૂર્ય શુભ હોય છે; વસંતમાં તે તાંબાં જેવો અને કુંકુમ જેવો દેખાય છે.
પદ્મોદરાભઃ શરદિ હેમન્તે લોહિતચ્છવિઃ
શરદમાં સૂર્ય કમળના અંદર જેવો હોય છે; હેમંતમાં લાલ પડછાયાં ધરાવે છે.
રોગાનાવૃષ્ટિભયકૃત્ ક્રમાદુક્તો મુનીશ્વર
મુનિશ્રેષ્ઠ, આ ક્રમવાર રોગ, અનાવૃષ્ટિ અને ભય પેદા કરે છે.
શશરક્તનિભે ભાનૌ સંગ્રામો ન ચિરાદ્ભુવિ
સૂર્ય જો સસલ અથવા લોહી જેવો દેખાય, તો પૃથ્વી પર જલ્દી યુદ્ધ થાય છે.
ચન્દ્રમાસદૃશો ભાનુઃ કુર્યાદ્ભૂપાન્તરં ક્ષિતૌ
સૂર્ય જો ચંદ્ર જેવો દેખાય, તો પૃથ્વી પર રાજાઓમાં ફેરફાર થાય છે.
છિદ્રેર્ઽકમણ્ડલે દૃષ્ટં મહારાજવિનાશનમ્
સૂર્યના ચક્રમાં છિદ્ર દેખાય, તો મહારાજાનો વિનાશ થાય છે.
છત્રાકૃતે દેશહતિઃ ખણ્ડભાનુનૃપાન્તકૃત્
સૂર્ય છત્રી જેવો દેખાય, તો દેશમાં વિનાશ અને રાજાઓનો અંત થાય છે.
તદા નૃપવધો જ્ઞેયસ્ત્વથવા રાજવિગ્રહઃ
તે સમયે રાજાનું વધ થાય છે અથવા રાજા સાથે વિગ્રહ થાય છે.
રાજાનમન્યં કુરુતો લોહિતામ્બુદયાસ્તગૌ
જ્યારે બીજું રાજા વિરોધ કરે છે ત્યારે લોહીની નદીઓ વહે છે.
ઘનૈર્યુદ્ધં ખરોષ્ટ્રાદ્યૈઃ પાપરૂપૈર્ભયપ્રદમ્
ઉશ્કરાયેલા ઊંટ અને ગધેડા જેવા દુષ્ટ પ્રાણીઓ સાથે ભયજનક યુદ્ધ થાય છે.
સૌમ્યશૃઙ્ગોન્નતઃ શ્રેષ્ઠો નૃયુઙ્મકરયોસ્તથા
જ્યારે શાંત શૃંગ ઊંચું હોય ત્યારે તે શ્રેષ્ઠ ગણાય છે, રાજા અને મંત્રી માટે પણ એ જ યોગ્ય છે.
ચાપવત્કૌર્મહૄર્ંયોશ્ચ શૂલબત્તુલકર્કયોઃ
કૌર્મ અને ઋણ્ય માટે ધનુષ્ય, અને તુલા તથા કર્ક માટે શૂળ યોગ્ય છે.
આષાઢદ્વયમૂલેન્દ્રધિષ્ણ્યાનાં યામ્યગઃ શશી
જ્યારે ચંદ્ર આષાઢના બંને, મૂળ અને ઇન્દ્રના સિંહાસનના દક્ષિણ ભાગમાં હોય છે.
વિશાખા મિત્રયોર્યામ્યપાર્શ્વગઃ પાપગઃ શશી
જ્યારે ચંદ્ર વિશાખા અને મિત્ર સાથે દક્ષિણ બાજુમાં અને દુઃખદાયક હોય છે.
અપ્રાપ્યપૌષ્ણભાદ્રામદુક્ષાવિશશી શુભઃ
જ્યારે ચંદ્ર પૌષ્ય, ભાદ્રપદ, મધુ કે ક્ષાવી સુધી નથી પહોંચતો ત્યારે શુભ ફળ મળે છે.
યમેન્દ્રાહીશનોયેશમરુતશ્ચાર્દ્ધતારકાઃ
યમ, ઇન્દ્ર, આહીશ, નોય, ઈશ, મારુત અને અડધી તારાઓ.
યામ્યશૃઙ્ગોન્નતો નેષ્ટઃ શુભઃ શુક્લે પિપીલિકા
જ્યારે દક્ષિણ શૃંગ ઊંચું હોય ત્યારે તે ઇચ્છનીય નથી; શુક્લ પક્ષમાં પિપિલિકા માટે શુભ છે.