ક્રૂરાઃ કૃષ્ણે સિતે સૌમ્યાઃ મતં કાલબલં બુધૈઃ
ક્રૂર અંધકારમાં હોય છે, સૌમ્ય સફેદમાં; વિદ્વાનો સમય અને શક્તિનું ધ્યાન રાખે છે.
પાપાસ્તુ બલિનઃ સૌમ્યા વિવક્ષાઃ કણ્ટકોપગે
પાપી શક્તિશાળી હોય છે, સૌમ્ય બોલવામાં તત્પર હોય છે, જ્યારે કાંટાવાળા જોડાય ત્યારે.
સ્વાંશે પાપાઃ પરાંશસ્થાઃ સૌમ્યાલગ્નં વિયોનિજમ્
પાપી પોતાનાં ભાગમાં હોય છે; બીજાના ભાગમાં સૌમ્ય હોય છે; લગ્ન આકાશમાંથી જન્મે છે.
શીર્ષં વક્રગલે પાદાવંસૌ પૃષ્ટમુરસ્તથા
માથું, વાંકડા ગળામાં, પગ, બંને બાજુ, પીઠ અને છાતી પણ.
પુચ્છં ચતુષ્પદાઙ્ગેષુ મેષાદ્યા રાશયઃ સ્મૃતાઃ
પૂંછડી, ચારે પગવાળા અંગોમાં, મેષથી શરૂ થતા રાશિઓ એમ યાદ રાખવામાં આવે છે.
દૃક્સમાનપ્રમાણાંશ્ચ ઇષ્ટે રેખાં સ્મરસ્થિતૈઃ
દૃષ્ટિ અને માપમાં સમાન રેખાઓ, સ્મૃતિમાં રહેનારને ઇચ્છનીય છે.
વાંશે સ્થલાંબુજઃ સૌરેર્દ્વીક્ષાયોગભવા દ્વિજાઃ
ભાગમાં, જમીન અને કમળ, શનિ માટે, બેના સંયોગથી ઉત્પન્ન થાય છે, હે દ્વિજ.
સ્થલાંબુભેન્દોશકૃતશ્ચેતરેષામુદાહૃતઃ
જમીન અને પાણી ચંદ્રથી થાય છે; બીજાઓ માટે પણ એવું જ કહેવાયું છે.
તાવન્ત એવ તખઃ સ્થલજા જલજાસ્તથા
જેટલા પક્ષીઓ છે, એટલાં જ જમીન પર રહેતા પ્રાણી અને પાણીમાં જન્મેલા જીવ પણ છે.
ભૌમે કણ્ટકિનો વૃક્ષા ઈજ્યે જ્ઞે સફલાફલૌ
પૃથ્વી પર કાંટાવાળા વૃક્ષો છે, અને ફળ આપતા તથા ફળ ન આપતા વૃક્ષો પણ ઓળખવા અને પૂજવા યોગ્ય છે.
અશુભર્ક્ષે શુભઃ ખેટઃ શુભં વૃક્ષં કુભૂમિજમ્
અશુભ ચિહ્નમાં શુભ ગ્રહ હોય છે, અને ખરાબ જમીનમાંથી પણ શુભ વૃક્ષ ઉગે છે.
કુજેન્દુહેતુકં સ્રીણાં પ્રતિમાસમિહાર્તવમ્
સ્ત્રીઓમાં મંગળ અને ચંદ્રના પ્રભાવથી દર મહિને ઋતુ આવે છે.
પાપયુક્તેક્ષિતે દ્યૂને રુષા પ્રીત્યા શુભગ્રહૈઃ
જ્યારે પાપી ગ્રહો ચંદ્રને જોવે છે ત્યારે ગુસ્સો આવે છે, અને શુભ ગ્રહો પ્રેમથી જોવે ત્યારે આનંદ મળે છે.
ભવેદપત્યં વિપ્રેન્દ્ર પુંસાં સદ્વીર્યશાલિનામ્
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, સારા પુરૂષત્વ ધરાવતા પુરુષોને સંતાન થાય છે.
વ્યયખગો યુક્તૌ ચૈકદૃષ્ટ્યા નૃત્યુપ્રદૌ તયોઃ
જ્યારે ચંદ્ર અને મંગળ બારમું સ્થાનમાં સાથે હોય અને બંને એકસાથે દેખાય, ત્યારે ગર્ભપાત થાય છે.
માતૃષ્વસૃપિતૃવ્યાખ્યૌ વા પદ્મેજિ સમે શુભૌ
જો ચોથા અને દસમા સ્થાનમાં શુભ ગ્રહો હોય, તો તે માતાના ભાઈ અને પિતાની બહેનનું સૂચન કરે છે.
ક્ષીણેન્દુકુજસંદૃષ્ટે મૃત્યુમેત્ય ગતા ધ્રુવમ્
જ્યારે ક્ષીણ ચંદ્ર પર મંગળની દૃષ્ટિ પડે છે, ત્યારે એ સ્ત્રી નિશ્ચિતપણે મૃત્યુ પામે છે.
યદા તદા ગર્ભયુતા નારી મૃત્યુમવાપ્નુયાત્
એ સમયે, જો સ્ત્રી ગર્ભવતી હોય, તો તેનું મૃત્યુ થાય છે.
નષ્ટેન્દૌ કુજરવ્યોશ્ચ બન્ધુરિષ્પગયોર્મૃતિઃ
જ્યારે ચંદ્ર દૃશ્યમાન ન હોય અને મંગળ છઠ્ઠા કે આઠમા સ્થાનમાં હોય, અથવા બીજું અને સાતમું સ્થાન દુઃખી હોય, ત્યારે મૃત્યુ થાય છે.
યન્માસાધિપતિર્નષ્ટસ્તન્માસં સંસ્રવે ત્યજેત્
જે મહિનાનો સ્વામી ગ્રહ દૃશ્યમાન ન હોય, એ મહિનો સંસાર માટે છોડવો જોઈએ.
પાપૈસ્રિષષ્ટલાભસ્થૈઃ સુખી ગર્ભો રવીક્ષિતઃ
જો ચંદ્ર પર છઠ્ઠા, આઠમા કે બારમા સ્થાનથી પાપી ગ્રહો દૃષ્ટિ કરે, પણ સૂર્ય દૃષ્ટિ કરે, તો ગર્ભ સુખી રહે છે.
ગુર્વકારૈ વિષમસ્થૌ વા યુઞ્જન્મ પ્રવદેત્તદા
જ્યારે ગુરુ કે શનિ મુશ્કેલ સ્થિતિમાં હોય અથવા વિરોધમાં હોય, ત્યારે જન્મ થવાનું કહેવાય છે.
યામસ્થાનગતૈર્વાચ્યં સ્રિયો જન્મ મનીષિભિઃ
જ્યારે ચંદ્ર સ્ત્રી રાશિમાં હોય, ત્યારે વિદ્વાનો પુત્રીનો જન્મ જાહેર કરે છે.
લગ્નં વિનૌજભાવસ્થઃ સૌરઃ પુઞ્જન્મકૃત્તથા
જ્યારે શનિ લગ્નમાં કે મંગળના સ્થાનમાં હોય, ત્યારે પુત્રનો જન્મ થાય છે.
વક્રો વાઙ્ગવિધૂ ઓજે જજ્ઞૌ યુગ્મૌજસંસ્થિતૌ
જ્યારે બુધ વક્રી હોય, અથવા ચંદ્ર પુરૂષ રાશિમાં ક્ષીણ હોય, અથવા બંને દ્વિભુજ રાશિમાં હોય, ત્યારે જમલા જન્મે છે.
સમે સિતેન્દૂ ઓજસ્થા જ્ઞારાઙ્ગોજ્યા નૃવીક્ષિતૌ
જ્યારે ગુરુ અને ચંદ્ર પુરૂષ રાશિમાં સાથે હોય અને બુધ તથા ગુરુ પર સૂર્યની દૃષ્ટિ હોય, ત્યારે વિદ્વાન પુત્ર જન્મે છે.
ગ્રહોદયસ્થાન્દ્યઙ્ગાંશાન્પશ્યતિ જ્ઞે સ્વભાગગે
જ્ઞાની વ્યક્તિ પોતાના ભાગ પ્રમાણે ગ્રહો અને તેમના અંગોના ઉદય અને અસ્તને જોઈ શકે છે.
લગ્ને ચાપાન્ત્યભાગસ્થે તદંશસ્થબલિગ્રહૈઃ
જ્યારે લઘ્ન ધન રાશીના અંતિમ ભાગમાં હોય છે, ત્યારે તે ભાગમાં જે ગ્રહો મજબૂત હોય છે, તેઓને ધ્યાનમાં લેવાય છે.
સિતારેજ્યાર્કચન્દ્રાર્કિજ્ઞાઙ્ગેશોર્કેન્દવો ઽધિપાઃ
શુક્ર, બૃહસ્પતિ, સૂર્ય, ચંદ્ર, મંગળ, બુધ અને શનિ એ અંગોના સ્વામી છે, શરૂઆત સૂર્ય અને ચંદ્રથી થાય છે.
ત્રિકોમે જ્ઞે પરૈર્નષ્ટૈર્દ્વિમુખાહ્નિકપાન્વિતઃ
જો બુધ ત્રિકોણમાં હોય અને બીજા ગ્રહો ગુમ થયેલા હોય, તથા બે મુખવાળા અથવા દિવસના સ્વામી ગ્રહો જોડાયેલા હોય, તો એવો ફળ મળે છે.