ચતુરસ્રં તૂર્યમૃત્યુત્રિકોણં નવપઞ્ચમમ્
ચોથું સ્થાન ચતુરસ્ર છે, આઠમું મૃત્યુ ત્રિકોણ છે, નવમું અને પાંચમું ત્રિકોણ છે.
નૃપાદઃ કીટપશવો બલાઢ્યાઃ કેન્દ્રગાઃ ક્રમાત્
રાજા, કીટ અને પશુઓ ક્રમશઃ કેન્દ્રમાં બળવાન હોય છે.
રક્તઃ શ્વેતઃ શુકનિભઃ પાટલો ધૂમ્રપાણ્ડુરૌ
તેમના રંગ લાલ, સફેદ, શુકપંખી જેવો, ફિક્કો, ધૂમ્ર અને પીળાશ છે.
સામ્યાશાખ્યપ્લવત્વં સ્યાદ્દ્વિતીયે વશિરર્કભાત્
બીજા સ્થાને સમતા, પ્રસિદ્ધિ અને તરવું મળે છે; ત્યાં સૂર્ય સ્વામી છે.
જીવો જ્ઞાનં સુખં શુક્રઃ કામો દુઃખં દિનેશજઃ
જીવ જ્ઞાન અને સુખનું સૂચક છે; શુક્ર કામનું; સૂર્યપુત્ર દુઃખનું.
સચિવો સૂર્યજઃ પ્રેષ્યો મતો જ્યોતિર્વિદાં વરૈઃ
સૂર્યપુત્ર મંત્રી છે, ચંદ્રપુત્ર સેવક છે—આવું શ્રેષ્ઠ જ્યોતિષીઓએ માન્યું છે.
વર્ણા વ અવ્યહહરીદ્રા શચીકૌધિપારવેઃ
શચી, કૌધી અને પારવ માટે રંગો ક્રમશઃ સફેદ, પીળો અને લીલો છે.
ક્ષીણેન્દ્વર્કારરવિજાઃ પાપા પાપયુતો બુધઃ
ક્ષીણ ચંદ્ર, સૂર્ય અને મંગળથી જન્મેલા પાપી ગણાય છે; પાપી સાથે જોડાયેલો બુધ પણ પાપી છે.
શિખિભૂમિપયોવારિવાસિનો ભૂસુતાદયઃ
પૃથ્વીપુત્ર અને બીજા મોર, પૃથ્વી, પાણી અને વાયુમાં વસે છે.
સૌરાએંઽત્યજાધિપઃ પ્રોક્તો રાહુર્મ્લેચ્છાધિપસ્તથા
શનિરાશિના સ્વામી અંત્યજાધિપ કહેવાય છે; રાહુ પણ વિદેશીઓનો સ્વામી છે.
દેવતેન્દ્વગ્નિરૈવલાભૂકોસખાયોપરાધિપાઃ
દેવતાઓ, ઇન્દ્ર, અગ્નિ, રૈવત, ભૂક, સખા અને ઉપરવાળા શાસકઓ છે.
સ્ફુટિતં રવિતસ્તાંમ્રં તારે તામ્રપુનિસ્તથા
વિખૂટું પડેલું, તેજસ્વી, તાંબાના રંગનું અને તારાઓમાં પણ તાંબાઈ દેખાય છે.
સૌરશુક્રારચન્દ્રજ્ઞગુરુષૂદ્યત્સુ ચ ક્રમાત્
સૂર્ય, શુક્ર, મંગળ, ચંદ્ર, ગુરુ અને શનિ, એમ ક્રમશઃ ઉગે ત્યારે દેખાય છે.
સૌરેજ્યારાપરે પૂર્ણે ક્રમાત્પશ્યન્તિ નારદ
શનિ અને ગુરુ પૂર્ણ હોય ત્યારે, હે નારદ, તે ક્રમશઃ દેખાય છે.
કટુતિક્તક્ષારમિશ્રમધુરામ્લકષાયકાઃ
તીખા, કડવા, ખારાશવાળા, મીઠા, ખાટા અને કસેલા સ્વાદવાળા છે.
જીવો જીવજ્ઞૌ સિતજ્ઞૌ વ્યર્કા વ્યારાઃ ક્રમાદમી
જીવ, જીવને જાણનારો, સફેદને ઓળખનારો, દુશ્મન, વિરોધી, આ બધા ક્રમશઃ છે.
મિથોધનવ્યયાયત્રિબન્ધુવ્યાપારગઃ સુહૃત્
પરસ્પર ધન, ખર્ચ, ત્રણ સગા, વ્યવહાર અને મિત્ર છે.
મત્કાલોધિસુહૃન્મિત્રપૂર્વકાન્કલ્પયેત્પુનઃ
પછી ફરીથી, સમયના સ્વામી, અધિકારી, મિત્ર અને સાથીને પહેલું સ્થાન આપવું જોઈએ.
દિક્ષુ સૌમ્યેજ્યયોઃ સૂર્યારયોઃ સૌરે સિતાબ્જયોઃ
દિશાઓમાં, સૌમ્ય અને પૂજ્ય માટે, સૂર્ય અને વિરોધી માટે, શનિ, સફેદ અને કમળમાં જન્મેલા માટે છે.
ઉત્તરસ્થા દીપ્તકરાશ્ચેષ્ટા વીર્યયુતા મતાઃ
ઉત્તર તરફ રહેનાર, તેજસ્વી કિરણવાળા, સક્રિય અને શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે.
ક્રૂરાઃ કૃષ્ણે સિતે સૌમ્યાઃ મતં કાલબલં બુધૈઃ
ક્રૂર અંધકારમાં હોય છે, સૌમ્ય સફેદમાં; વિદ્વાનો સમય અને શક્તિનું ધ્યાન રાખે છે.
પાપાસ્તુ બલિનઃ સૌમ્યા વિવક્ષાઃ કણ્ટકોપગે
પાપી શક્તિશાળી હોય છે, સૌમ્ય બોલવામાં તત્પર હોય છે, જ્યારે કાંટાવાળા જોડાય ત્યારે.
સ્વાંશે પાપાઃ પરાંશસ્થાઃ સૌમ્યાલગ્નં વિયોનિજમ્
પાપી પોતાનાં ભાગમાં હોય છે; બીજાના ભાગમાં સૌમ્ય હોય છે; લગ્ન આકાશમાંથી જન્મે છે.
શીર્ષં વક્રગલે પાદાવંસૌ પૃષ્ટમુરસ્તથા
માથું, વાંકડા ગળામાં, પગ, બંને બાજુ, પીઠ અને છાતી પણ.
પુચ્છં ચતુષ્પદાઙ્ગેષુ મેષાદ્યા રાશયઃ સ્મૃતાઃ
પૂંછડી, ચારે પગવાળા અંગોમાં, મેષથી શરૂ થતા રાશિઓ એમ યાદ રાખવામાં આવે છે.
દૃક્સમાનપ્રમાણાંશ્ચ ઇષ્ટે રેખાં સ્મરસ્થિતૈઃ
દૃષ્ટિ અને માપમાં સમાન રેખાઓ, સ્મૃતિમાં રહેનારને ઇચ્છનીય છે.
વાંશે સ્થલાંબુજઃ સૌરેર્દ્વીક્ષાયોગભવા દ્વિજાઃ
ભાગમાં, જમીન અને કમળ, શનિ માટે, બેના સંયોગથી ઉત્પન્ન થાય છે, હે દ્વિજ.
સ્થલાંબુભેન્દોશકૃતશ્ચેતરેષામુદાહૃતઃ
જમીન અને પાણી ચંદ્રથી થાય છે; બીજાઓ માટે પણ એવું જ કહેવાયું છે.
તાવન્ત એવ તખઃ સ્થલજા જલજાસ્તથા
જેટલા પક્ષીઓ છે, એટલાં જ જમીન પર રહેતા પ્રાણી અને પાણીમાં જન્મેલા જીવ પણ છે.
ભૌમે કણ્ટકિનો વૃક્ષા ઈજ્યે જ્ઞે સફલાફલૌ
પૃથ્વી પર કાંટાવાળા વૃક્ષો છે, અને ફળ આપતા તથા ફળ ન આપતા વૃક્ષો પણ ઓળખવા અને પૂજવા યોગ્ય છે.