બૃહસ્પતેઃ ખદસ્રાક્ષિવેદસ્રઙ્હૂયસ્તથા
બૃહસ્પતિ માટે દસ, બે અને એક રૂપ છે અને આવો જ આહ્વાન પણ છે.
શનેર્ભુજગષટ્પચરસવેદનિશાકરાઃ
શનિ માટે છ, પાંચ, ચંદ્રના રૂપ અને સાપના રૂપ ગણાય છે.
વામં પાતસ્ય ચ સ્વગ્નિયમાશ્વિશિખિદસ્રકાઃ
પાતના ડાબા ભાગ માટે પોતાનો અગ્નિ, નિયમ, ઘોડો અને દસ રૂપ નિર્ધારિત છે.
વસુવ્દ્યષ્ટાદ્રિરૂપાઙ્કસપ્તાદ્રિતિથયો યુગે
યુગમાં વસુઓના રૂપ, બે, આઠ, પર્વતના રૂપ અને સાત પર્વત તિથિઓ છે.
તિથિક્ષયાયમાર્થાક્ષિદ્વ્યષ્ટવ્યોમશરાશ્વિનઃ
તિથિ નાશ સાથે બે, આઠ, આકાશ, બાણ અને અશ્વિનીકુમારોના રૂપ છે.
ષટ્ત્ર્યગ્નિવેદગ્નિપઞ્ચશુભ્રાંશુમાસકાઃ
છ, ત્રણ, અગ્નિ, વેદ, અગ્નિ, પાંચ અને તેજસ્વી કિરણો એ મહિના છે.
કૌજસ્ય વેદસ્વયમા બૌધસ્યાષ્ટર્તુવહ્નયઃ
મંગળ માટે વેદ પોતાનું છે; બુધ માટે આઠ ઋતુઓ અને અગ્નિ નિર્ધારિત છે.
ગોગ્નયઃ શનિમન્દસ્ય પાતાનામથવા મતઃ
શનિ માટે ગાયો અને અગ્નિ, પાતના રૂપ તરીકે માનવામાં આવે છે.
કૃતાદ્રિચન્દ્રાજૈવસ્ય રવૈકસ્યાગ્નિરવનન્દકાઃ
કૃત યુગ માટે પર્વત, ચંદ્ર, વિજય, એક ધ્વનિ, અગ્નિ અને આનંદ નિર્ધારિત છે.
વર્તમાનયુગે પાનાવત્સરાભગણાભિધાઃ
હાલના યુગમાં વર્ષોના નામ ગ્રહો અનુસાર આપવામાં આવ્યા છે.
પૃથક્ત્થાસિધિમાસગ્રાસૂર્યમાસવિભાજિતાઃ
અલગથી, ચંદ્રમાસોને સૂર્યમાસ પ્રમાણે વહેંચવામાં આવ્યા છે.
દ્વિસ્થાસ્તિતિક્ષયાભ્યસ્તાશ્ચાન્દ્રવાસરભાજિતાઃ
બે વખત તિથિનો નાશ કરવામાં આવે છે અને ચંદ્ર દિવસોને વહેંચવામાં આવે છે.
સાવનોદ્યૂગસારર્કાદિર્દિનમાસાબ્દયાસ્તતઃ
સાવન, સૂર્ય, ચંદ્ર અને અન્ય દિવસો, મહિના અને વર્ષોનું વર્ણન આ રીતે થયું છે.
માસાબ્દદિનસંખ્યાસંદ્વિત્રિઘ્નં રૂપસંયુતમ્
મહિના, વર્ષ અને દિવસોની સંખ્યા, તેમના રૂપ સાથે, બે કે ત્રણથી ગુણાયિત થાય છે.
સ્નેહસ્ય ભગણાભ્યસ્તો દિનરાશિઃ કુવાસરૈઃ
દિવસોની સંખ્યા પખવાડિયાની સંખ્યાથી ભાગીને, જે મળ્યા તે ખરાબ દિવસોની સંખ્યાથી ગુણવી લેવી.
એવં હ્યશીઘ્રમન્દાઞ્ચયે પ્રોક્તાઃ પૂર્વપાપિનઃ
આ રીતે, જેમણે અગાઉ પાપો કર્યા છે, તેમને ફળ ધીરે કે ઝડપથી મળે છે એવું કહેવાય છે.
યોજનાનિ શતાન્યષ્ટૌ ભૂકર્ણૌં દ્વિગુણાઃ સ્મૃતઃ
પૃથ્વીનું પરિધિ આઠસો યોજન માનવામાં આવે છે, અને કાન જેવાં વિસ્તારો માટે એનું બે ગણું ગણાય છે.
લંબજ્યાઘ્નસ્વજીવાપ્તઃ સ્ફુટો ભૂપરિધિઃ સ્વકઃ
પૃથ્વીનો સાચો પરિધિ, દોરીને તેની પોતાની જ્યા અને ત્રિજ્યા સાથે ગુણવાથી મળે છે.
કલાદિતત્ફલં પ્રાર્ચ્યાઃ ગ્રહેભ્યઃ પરિશોધયેત્
સમયના એકમોનું જે પરિણામ મળે, તે ગ્રહોની સ્થિતિ પ્રમાણે સમાધાન કરવું જોઈએ.
રાક્ષસાતપદેવૌકઃ શૈલયોર્મધ્યસૂત્રગાઃ
રાક્ષસો અને તપસ્વીઓના નિવાસ, બે પર્વતોની વચ્ચેની મધ્યરેખા પર હોય છે.
વારપ્રવૃત્તિવાગ્દેશે ક્ષયાર્દ્ધેભ્યધિકો ભવેત્
જે પ્રદેશમાં સપ્તાહના દિવસો અને વાણી શરૂ થાય છે, ત્યાં નુકસાન અડધી જેટલું વધારે ગણાય છે.
ઇષ્ટનાડીગુણા ભુક્તિઃ ષષ્ટ્યા ભક્તા કલાદિકમ્
ઇચ્છિત નાડીની સંખ્યાથી ભોગ ગુણવો, અને સઠ્ઠમો ભાગ સમયના આરંભમાં ગણાય છે.
ભચક્રલિપ્તાશીત્યંશઃ પરમં દક્ષિણોત્તરમ્
રાશિચક્રમાં દક્ષિણ અને ઉત્તર બિંદુઓ, અશીતિ અંશથી નિર્ધારિત થાય છે.
તત્ર વાસં દ્વિગુણિતજીવસ્રિગુણિતં કુજઃ
ત્યાં નિવાસ, જીવનની જ્યા ને બે ગણીએ અને મંગળની જ્યા ને ત્રણ ગણીએ તો નક્કી થાય છે.
રાશિલિપ્તાષ્ટમો ભાગઃ પ્રથમં જ્યાર્દ્ધમુચ્યતે
રાશિના અંશનો આઠમો ભાગ પ્રથમ અર્ધજ્યા કહેવાય છે.
આદ્યેનૈવ ક્રમાત્પિણ્ડાન્ભક્તાલ્લબ્ધોનિતૈર્યુતાન્
પ્રથમ ગુણાકારથી ક્રમશઃ ભાગીને, જે મળે તે બધું ભેગું કરીએ તો કુલ ફળ મળે છે.
પરમા પક્રમજ્યા તુ સપ્તરન્ધ્રગુણેન્દવઃ
સાત રંધ્રો અને ચંદ્રના ગુણાકારથી મહત્તમ પકર્મજ્યા મળે છે.
ગ્રહં સંશોધ્ય મન્દોઞ્ચત્તથા શીઘ્નાદ્વિશોધ્ય ચ
ગ્રહને સુધારીને, ધીમો અને ઝડપી બિંદુ પણ યોગ્ય રીતે સુધારવા જોઈએ.
ગતાદ્ભુજજ્યાવિષમે ગમ્યાત્કોટિઃ પદે ભવેત્
જ્યારે વક્રમાર્ગમાં ભુજજ્યા પસાર થાય, ત્યારે પદે કોટિ આવે છે.
લિપ્તાસ્તત્ત્વયમૈર્ભક્તા લબ્ધજ્યાપિણ્ડકં ગતમ્
અંશો સાચા મૂલ્યોથી ભાગીએ તો જે મળે તે જ્યા-ગુણાકાર ફળ મળે છે.