પદસિદ્ધ્યૈ પદે કુર્યાદથોરવં સર્વતશ્ચ રવમ્
પગલાં પૂરાં કરવા માટે, દરેક પગલાંએ અવાજ કરવો અને બધે અવાજ થવો જોઈએ.
ઋણં સ્વં સ્વમૃણં કુર્યાદૃશ્યે રાશિપ્રસિદ્ધયે
પોતાનું ઋણ અને પોતાનું જ ઋણ દેખાડવું જોઈએ, જેથી રાશિનું ચિહ્ન મળે.
અંશસ્ત્વવિકૃતસ્તત્ર વિલોમે શેષમુક્તવત્
અહીં ભાગ બદલાતો નથી; પછડાવામાં, બાકી પહેલાની જેમ જ હોય છે.
ઇષ્ટઘ્નદૃષ્ટેનૈતેન ભક્તરાશિરનીશિતઃ
ઈચ્છિતને જોવામાં આવેલા સાથે ગુણ્યા તો રાશિનો ભાગફળ મળે, નિર્ધારિત ન હોય તે નહીં.
રાશ્યન્તરહૃતં વર્ગોત્તરં યોસુતશ્ચ તૌ
રાશિ વચ્ચેનો ફરક એ જૂથનો વધારો છે; જે જન્મે છે, એ બંને.
એકો ઽસ્ય વર્ગો દલિતઃ સૈકો રાશિઃ પરો મતઃ
આમાંથી એક જૂથ વહેંચાય છે; તેથી એક રાશિ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
વર્ગયોગાન્તરે વ્યેકે રાશ્યોર્વર્ગોસ્ત એતયોઃ
બીજા જૂથના મિલનમાં, એકલાં એ રાશિઓ છે અને આ બેના જૂથો છે.
એષીસ્યાનામુભે વ્યક્તે ગણિતે વ્યક્તમેવ ચ
શોધનાર બંને સ્પષ્ટ છે, અને ગણતરીમાં પણ ફક્ત સ્પષ્ટ જ માનવામાં આવે છે.
દૃષ્ટસ્ય ચ ગુણાર્દ્ધો ન યુતં વર્ગીકૃતં ગુણઃ
જોવામાં આવેલા ગુણાકારનો અડધો ઉમેરાતો નથી; જૂથમાં કરેલો ગુણાકાર એ ગુણક છે.
ભક્તં તથા મૂલગુણં તાભ્યાં સાધ્યોથ વ્યક્તવત્
એ જ રીતે, મૂળ ગુણકને એ બંનેથી ભાગીએ તો પરિણામ મળે છે, જેમ સ્પષ્ટમાં થાય છે.
ઇચ્છઘ્નમાદ્યહૃત્સેષ્ટં ફલં વ્યસ્તે વિપર્યયાત્
ઈચ્છિતને પહેલા લીધેલા બાકી સાથે ગુણીએ તો પરિણામ મળે છે, પછડાવાથી અલગ પડે છે.
બહુરાશિવધં ભક્તે ફલં સ્વલ્પવધેન ચ
ઘણી રાશિઓથી ભાગીએ તો જે પરિણામ મળે છે, અને ઓછી સંખ્યાથી ભાગીએ તો પણ મળે છે.
માનઘ્નકાલશ્ચાતીતકાલાઘ્નફલસંહૃતાઃ
માપને સમય સાથે ગુણીએ, અને ગયેલા સમયને ગુણ્યા પછીનું પરિણામ લેવું.
બહુરાશિપલાત્સ્વલ્પરાશિમાસફલં બહુ
ઘણી રાશિઓના પરિણામમાંથી, ઓછી રાશિ મહિનાનું ફળ ઘણું મળે છે.
ક્ષેપા મિશ્રહતાઃ ક્ષેપોયોગભક્તાઃ ફલાનિ ચ
છાંટકેલા અને ભેળવેલા ફેંક, જોડાણથી ભાગેલા ફેંક અને તેમનું પરિણામ.
પૂર્ણોગચ્છેત્સમેધ્યવ્યેસમેવર્ગોર્દ્ધિતેત્યતઃ
પૂર્ણ એ આગળ વધે છે, શ્રેષ્ઠ માટે પણ એ જ, અને જૂથના વધારામાં પણ એ જ.
વ્યેકં વ્યેકગુણાપ્તં ચ પ્રાધ્નં માનં ગુણોત્તરે
એકલાં, એકલાંના ગુણાકાર, અને શ્રેષ્ઠ ગુણકમાં મુખ્ય માપ.
શ્રુતિકૃત્યન્તરપદ કોટિર્દોઃ કર્ણવર્ગયોઃ
શ્રવણના બીજા કાર્યનું પગલું, ટોચ, અને કાન તથા જૂથની ખામી.
રાશ્યોરન્તરવર્ગેણ દ્વિઘ્ને ઘાતે યુતે તયોઃ
બે રાશિઓ વચ્ચેનું અંતર બે ગણું કરીને, એનું ગુણાકાર એમની કુલ રકમમાં ઉમેરો.
વ્યાસ આકૃતિસંક્ષણ્ણોવ્યાસાસ્યાત્પરિધિર્મુને
હે મુનિ, એ રકમનું વર્ગમૂળ કાઢવાથી વ્યાસ મળે છે.
વ્યાસઃ શરઃ શરોનાઞ્ચ વ્યાસાચ્છરગુણાત્પદમ્
વ્યાસ એટલે તીર, અને તીરની લંબાઈ વ્યાસના નિયમથી મળે છે.
વ્યાસોષ્ટતેભવેદેવં પ્રોક્તં ગણિતકોવિદૈઃ
ગણિતમાં નિપુણ લોકોએ કહ્યુ છે કે, વ્યાસને આઠથી ભાગો તો એ રીતે મળે છે.
તુર્યાંશેન શરધ્નેનાઘેનિનાધં ચતુર્ગણમ્
ચોથા ભાગ અને તીરને ગુણીને, પછી બાદ કરો, તો ચાર ગણું માપ મળે છે.
જ્યાઙ્ઘ્રીષુધ્નોવૃત્તવર્ગોબગ્ધિઘ્નવ્યાસાઢ્યમૌર્વિહૃત્
જ્યા, તીર અને ધનુષ્યની દોરી સાથે વર્તુળના વર્ગને ગુણીને, વ્યાસથી ભાગો તો સરેરાશ મૂલ્ય મળે છે.
સ્થૂલમધ્યાપૃવન્નવેધો વૃત્તાઙ્કાશેષભાગિકઃ
મોટું, મધ્યમ અને નાનું જાડાઈનું માપ, વર્તુળની ચિહ્નોને તેમના ભાગથી ભાગીને મળે છે.
વારિવ્યાસહતં દૈર્ધ્યંવેધાઙ્ગુલહતં પુનઃ
પાણીથી વ્યાસને ગુણો, પછી એને આંગળીની જાડાઈથી ફરી ગુણો, તો લંબાઈ મળે છે.
વિસ્તારાયામવેધાનાંમઙ્ગુલ્યોન્યનાડિઘ્નાઃ
પહોળાઈ, લંબાઈ અને જાડાઈને પરસ્પર ગુણો તો આંગળીના માપમાં પરિણામ મળે છે.
ઉત્સેધવ્યાસદૈર્ધ્યાણામઙ્ગુલ્યાન્યસ્ય નો દ્વિજ
હે દ્વિજ, ઊંચાઈ, વ્યાસ અને લંબાઈ આંગળીના માપથી જ માપાય છે, બીજું રીતે નહીં.
વિસ્તારાદ્યં ગુલાન્યેવં મિથોઘ્નાન્યપસાંભવેત્
આ રીતે પહોળાઈ અને લંબાઈને ગુણો તો માપ ગુલામાં મળે છે.
દીપશઙ્કુતલચ્છિદ્રઘ્નઃ શઙ્કુર્ભૈવંભવેન્મુને
દીવો, ખૂંટો અને છિદ્રને ગુણો તો, હે મુનિ, ખૂંટાનું માપ મળે છે.