ગાર્ગ્યો નાડાયનાત્રેયૌ ગાઙ્ગેયઃ પૈતૃષ્વસ્રીયઃ
ગાર્ગ્ય, નાડાયન, આત્રેય અને ગાંગેય—all માતૃપક્ષના ભાઈઓ છે.
ક્રિયાયુજોઃ કર્મકર્ત્રોર્ધૈરિયઃ કૌઙ્કુમં તથા
કોઈ કાર્યમાં જોડાયેલા બે જણ, કર્મ કરનાર, ધીરજ અને કુંકુમ—આ બધા અર્થ થાય છે.
સ્વાર્થે ચૌરસ્તુ તુલ્યાર્થે ચન્દ્રવન્મુખમીક્ષતે
પોતાના ફાયદા માટે ચોર બને છે; સમાન હિતમાં ચાંદની જેવું ચહેરું જોઈને ખુશ થાય છે.
ગોમાન્ધની ચ ધનવાનસ્ત્યર્થે પ્રમિતૌ કિયાન્
ગાય એ ધન છે; ધનવાન માણસ મુશ્કેલીમાં કેટલો કામ આવે છે, એ માપી શકાય છે?
સ્રગ્વી તપસ્વી મેધાવી માયાવ્યસ્ત્યર્થ એવ ચ
માળાધારી, તપસ્વી, બુદ્ધિશાળી અને છલકપટ કરનાર—આ બધું વિષય પર આધાર રાખે છે.
ઈષદપરિસમાપ્તૌ કલ્પવ્દેશીય એવ ચ
જ્યારે કંઈક થોડું અધૂરૂં રહે છે, ત્યારે તેને 'લગભગ' કહેવાય છે.
પટુજાતીયઃ કુત્સાયાં વૈદ્યપાશઃ પ્રશંસને
પટુ જાતિના માણસને નિંદામાં, અને વૈદ્યની ફાંસને પ્રશંસામાં ઉલ્લેખાય છે.
પ્રાચુર્યાદિષ્વન્નમયો મૃણ્મયઃ સ્રીમયસ્તથા
ઘણાપણાંમાં અને એવા પ્રસંગે, અનાજથી બનેલું, માટીથી બનેલું અને સોનાથી બનેલું પણ કહેવાય છે.
કૃષ્ણતરઃ શુક્લતમઃ કિમ આખ્યાનતો ઽવ્યયાન્
કાળો, સૌથી વધુ સફેદ—એને નામથી શું કહે છે? એ અવિનાશી છે.
પરિમાણે જાનુદઘ્નં જાનુદ્વયસમિત્યપિ
માપમાં, 'ઘૂંટણ સુધી' અને 'બન્ને ઘૂંટણ જેટલું' પણ કહેવાય છે.
કતમઃ કતરઃ સંખ્યેયવિશેષાવધારણે
'કયો' અને 'બેમાંથી કયો'—આ સંખ્યા નિશ્ચય માટે વપરાય છે.
એતાદશઃ કતિપયઃ કતિથઃ કતિ નારદ
'એટલા', 'થોડા', 'કેટલાવખત' અને 'કેટલા', હે નારદ.
દ્વેધા દ્વૈધા દ્વિધા સંખ્યા પ્રકારે ઽથ મુનીશ્વર
'બે રીતે', 'દ્વંદ્વ', 'બે ભાગમાં'—આ સંખ્યાના પ્રકાર છે, હે મહર્ષિ.
દ્વિતયં ત્રિતપં ચાપિ સંખ્યાયાં હિ દ્વયં ત્રયમ્
'જોડું', 'ત્રિપુટી', અને સંખ્યામાં 'બે', 'ત્રણ' કહેવાય છે.
ત્રૈણઃ પૌષ્ણસ્તુણ્ડિભશ્ચ વૃન્દારકકૃષીવલૌ
ત્રૈણ, પૌષ્ણ, તુંડિભ, વૃંદારક અને કૃષીવલ—આ નામો છે.
અવટીટોવનાટે નિબિડં ચેક્ષુશાકિનમ્
અવટીટ, વનાટ, નિબિઢ અને ચેક્ષુષાકિન—આ નામો છે.
વિદ્યાથુઞ્ચુર્બહુતિથં પર્વતઃ શૃઙ્ગિણસ્તથા
વિદ્યાથુંચુ, બહુતિથ, પર્વત અને શ્રૃંગિણ પણ હતા,
ચિલ્લશ્ચ ચિપિટં ચિક્વં વાતૂલઃ કુતપસ્તથા
ચિલ્લ, ચિપિટ, ચિક્વ, વાતૂલ અને કુટપ પણ હતા,
ઊર્ણાયુશ્ચ મરૂતશ્ચૈકાકી ચર્મણ્વતી તથા
ઊર્ણાયુ, મરૂત, એકાકી અને ચર્મણ્વતી પણ હતા,
આસંદી વઞ્ચ ચક્રીવત્તૂષ્ણીકાં જલ્પતક્યપિ
આસંદી, વંચ, ચક્રીવત, તૂષ્ણિકા અને જલ્પતકી પણ હતી,
શન્તઃ શન્તિઃ શંયશન્તૌ શંયોહંયુઃ શુભંયુવત્
શાંત, શાંતિ, શમ્યશાંત, શમ્યોહંયુ અને શુભંયુ પણ હતા,
ભવતિ બગભૂવ ભવિતા ભવિષ્યતિ ભવત્વભવદ્ભઘવેચ્ચાપિ
ભવતિ, બગભૂવ, ભવિતા, ભવિષ્યતિ, ભવત, અભવત, ભગવત અને ભવેચ્ચ પણ હતા,
અત્તિ જઘાસાત્તાત્સ્યત્યત્ત્વાદદદ્યાદ્દ્વિરઘસદાત્સ્યત્
અત્તિ, જગાસ, અત્તાત, સ્યતિ, અત્ત્વા, દદત, દ્વિરઘસ અને દાત્સ્યત પણ હતા,
દિદેવ દેવિતા દેવિષ્યતિ ચ અદીવ્યદ્દીવ્યેદ્દીવ્યાદ્વૈ
દિદેવ, દેવિતા, દેવિષ્યતિ, અદીવ્યત, દીવ્યેત અને દીવ્યાત પણ હતા,
સુનોત્વસુનોત્સુનુયાત્સૂયાદશાવીદસોષ્યુત્તુદતિ ચ
સુનોત, અસુનોત, સુનુયાત, સૂયાત, અશાવિત, અસોષ્યત અને ઉતુદતિ પણ હતા,
અતૌત્સીદતોત્સ્યદિતિ ચ રુણદ્ધિ રૂરોધ રોદ્ધા રોત્સ્યતિ વૈ
અતૌત, સીદત, ઓત્સ્યત, ઇતિ, રૂણદ્ધિ, રૂરોધ, રોધા અને રોત્સ્યતિ પણ હતા,
તનોતિ તતાન તનિતા તનિષ્યતિ તનોત્વતનોત્તનુયાદ્ધિ
તનોતિ, તતાન, તનિતા, તનિષ્યતિ, તનોત, અતનોત અને તનુયાત પણ હતા,
અક્રીણાત્ક્રીણાત્ક્રીણીયાત્ક્રીયાદક્રૈષીદક્રેષ્યઞ્ચોરયતિ ચોરયામાસ ચોરયિતા ચોરયિષ્યતિ ચોરયતુ
અક્રીણાત, ક્રીણાત, ક્રીણીયાત, ક્રીયાત, અકૈષીત, અક્રેષ્યત, ચોરયતિ, ચોરયામાસ, ચોરયિતા, ચોરયિષ્યતિ અને ચોરયતુ પણ હતા,
ક્રિયાસમભિહારે તુ પણ્ડિતો બોભૂયતે મુને
મુને, ક્રિયાઓના સમૂહમાં પંડિતને 'બોભૂયતે' કહેવામાં આવે છે.
અનુદાત્તઞિતો ધાતોઃ ક્રિયાવિનિમયે તથા
જ્યારે ધાતુ પર અનુદાત્ત સ્વર હોય, ત્યારે ક્રિયા બદલાવમાં પણ એવું જ થાય છે.