ચક્રિંશ્છિન્ધિ ભવાઞ્છૌરિર્ભવાઞ્શૌરિરિત્યપિ
તમે ચક્રધારી છો, તમે ચોર છો, અને તમે શૂરવીર પણ છો.
તેજાંસિ મંસ્યતે ગઙ્ગા હરિશ્છેત્તા મરઃશિવઃ
તે તેજોને ગંગા સમજે છે; હરિ કાપે તો મૃત્યુ, શિવ કરે તો વિનાશ થાય છે.
રોમો દૃષ્ટો ઽબલા અત્ર સુપ્તા ઇષ્ટા ઇમા યતઃ
વાળ દેખાય છે; અહીં દુર્બળો ઊંઘ્યા છે; આ બધું ઇચ્છિત છે, એ માટે.
એષ શાર્ઙ્ગી સૈષ રામઃ સંહિતૈવં પ્રકીર્તિતા
આ શારંગધારી છે, આ રામ છે; આ જ સંહિતા તરીકે ઓળખાય છે.
રામે રઞ્જત્ મે મનઃ સુવિશદં હે રામ તુભ્યં નમઃ
મારું મન રામમાં ખુશી પામે છે, જે સ્વચ્છ અને પવિત્ર છે; હે રામ, તમને વંદન.
સર્વ ઇત્યાદિકા ગોપાઃ સખા ચૈવ પતિર્હરિઃ
ગોપાળોથી શરૂ કરીને બધા મિત્ર છે; અને હરિ પતિ છે.
અનઙ્ઘાન્ગોધુગ્લિટ્ ચ દ્વે ત્રયશ્ચત્વાર એવ ચ
નિર્દોષ, ગાયના અંગોવાળા, બે, ત્રણ અને ચાર પણ છે.
અષ્ટૌ અયં મુને સમ્રાટ્ સવિભ્રદ્વપુઙ્મનઃ
આઠ, હે મુનિ, આ રાજા છે, જેનું સ્વરૂપ અને મન ચંચળ છે.
ઉશનાસાવિંમે પુંસિ સ્યારક્તલવિરામકાઃ
ઉશનાસ અને આવિ પુરુષમાં છે; તે લાલ છે અને વિરામનું ચિહ્ન ધરાવે છે.
ગૌર્નૌંરુપાન્ દૂદ્યૌર્ગોઃ ક્ષુત્ કકુપ્સંવિત્તુ વા ક્વચિત્
ગાય, નૌકું, રૂપો, દૂધ, ભૂખ, આકાશ અને ક્યારેક જ્ઞાન પણ.
ગ્રામણ્યંબુરવલપ્વેવં કર્તૃ ચાતિરિ વાતિનુ
ગ્રામના વડા, પાણી, વાણી, એમ કરીને કરનાર, વધારેપણું અને પવન.
એતદ્બ્રહ્માહશ્ચ દણ્ડી અસૃક્કિઞ્ચિત્ત્યદાદિ ચ
આ બ્રહ્મા છે, દંડધારી છે, લોહી છે, થોડું છે અને આરંભ છે.
તિર્યગ્યકૃચ્છકૃચ્ચૈવ દદદ્ભવત્પચત્તુદત્
આડું ચાલવું, કઠિન, અને આપવું; થવું, ખાવું અને મારવું.
ગુણદ્રવ્ય ક્રિયાયોગાંસ્રિલિઙ્ગાંશ્ચ કતિ બ્રુવે
કેટલા ગુણ, દ્રવ્ય, ક્રિયા, સંયોગ અને લિંગ છે, તે હું કહું છું.
પટુઃ સ્વયંભૂઃ કર્તા ચ માતા ચૈવ વ પિતા ચ ના
પારંગત, સ્વયંભૂ, કરનાર અને માતા છે, પણ પિતા નથી.
ધનાકૃસોમૌ ચાગર્હસ્તવિર્ગ્રથાસ્વર્ણન્બહૂ
ધન, ચંદ્ર અને ગાયનો હાથ; રથ, સોનું અને ઘણા બીજા.
રિમપવ્વિષાદ્વજાતાનહો તથા સર્વં વિશ્વોભયે ચોભૌ અન્યાન્તરેતરાણિ ચ
રિમમાંથી જન્મેલા, વિષ, વજ્ર, સાપ; તેમ જ બધું, વિશ્વ, બંને અને પરસ્પર બીજા.
પૂર્વોત્તરોત્તરાશ્ચૈવ દક્ષિણશ્ચોત્તરાધરૌ
પૂર્વ, ઉત્તર, દક્ષિણ, ઉપર અને નીચે.
યુષ્મદસ્મઞ્ચ પ્રથમશ્ચરમોલ્પસ્તથાર્ધકઃ
તમારા અને અમારા માટે, પહેલો, છેલ્લો, ઓછો અને અડધો એવો અર્થ થાય છે.
સ્વેકાભુવિરોધપરિ વિપર્યયશ્ચાવ્યયાસ્તથા
પોતાના અને બીજાના વિરોધ, ઉલટાવ અને જે ક્યારેય નાશ પામે નહીં, એ પણ આવેછે.
ગાર્ગ્યો નાડાયનાત્રેયૌ ગાઙ્ગેયઃ પૈતૃષ્વસ્રીયઃ
ગાર્ગ્ય, નાડાયન, આત્રેય અને ગાંગેય—all માતૃપક્ષના ભાઈઓ છે.
ક્રિયાયુજોઃ કર્મકર્ત્રોર્ધૈરિયઃ કૌઙ્કુમં તથા
કોઈ કાર્યમાં જોડાયેલા બે જણ, કર્મ કરનાર, ધીરજ અને કુંકુમ—આ બધા અર્થ થાય છે.
સ્વાર્થે ચૌરસ્તુ તુલ્યાર્થે ચન્દ્રવન્મુખમીક્ષતે
પોતાના ફાયદા માટે ચોર બને છે; સમાન હિતમાં ચાંદની જેવું ચહેરું જોઈને ખુશ થાય છે.
ગોમાન્ધની ચ ધનવાનસ્ત્યર્થે પ્રમિતૌ કિયાન્
ગાય એ ધન છે; ધનવાન માણસ મુશ્કેલીમાં કેટલો કામ આવે છે, એ માપી શકાય છે?
સ્રગ્વી તપસ્વી મેધાવી માયાવ્યસ્ત્યર્થ એવ ચ
માળાધારી, તપસ્વી, બુદ્ધિશાળી અને છલકપટ કરનાર—આ બધું વિષય પર આધાર રાખે છે.
ઈષદપરિસમાપ્તૌ કલ્પવ્દેશીય એવ ચ
જ્યારે કંઈક થોડું અધૂરૂં રહે છે, ત્યારે તેને 'લગભગ' કહેવાય છે.
પટુજાતીયઃ કુત્સાયાં વૈદ્યપાશઃ પ્રશંસને
પટુ જાતિના માણસને નિંદામાં, અને વૈદ્યની ફાંસને પ્રશંસામાં ઉલ્લેખાય છે.
પ્રાચુર્યાદિષ્વન્નમયો મૃણ્મયઃ સ્રીમયસ્તથા
ઘણાપણાંમાં અને એવા પ્રસંગે, અનાજથી બનેલું, માટીથી બનેલું અને સોનાથી બનેલું પણ કહેવાય છે.
કૃષ્ણતરઃ શુક્લતમઃ કિમ આખ્યાનતો ઽવ્યયાન્
કાળો, સૌથી વધુ સફેદ—એને નામથી શું કહે છે? એ અવિનાશી છે.
પરિમાણે જાનુદઘ્નં જાનુદ્વયસમિત્યપિ
માપમાં, 'ઘૂંટણ સુધી' અને 'બન્ને ઘૂંટણ જેટલું' પણ કહેવાય છે.