તં દૃષ્ટ્વા પરમં જ્યોતિરાપ્રોતિ મનુજોત્તમઃ
જે શ્રેષ્ઠ મનુષ્ય તેને જુએ છે, તે પરમ પ્રકાશ પામે છે.
સત્પદ્વીપાસાબ્ધિશૈલા ભૂઃ પરિક્રમિતામુના
પવિત્ર દ્વીપો, સાગરો અને પર્વતોવાળી ધરતી તેની દ્વારા ફરાઈ ગઈ છે.
શિવસ્ય વાચ્યુતસ્યાપિ તાસુ સંનિહિતો હરિઃ
શિવ હોય કે અચ્યૂત, એ સ્થળોએ હરિ હાજર છે.
પુરાણપઠનં યત્ર યત્ર સંનિહિતો હરિઃ
જ્યાં ક્યાં પુરાણનું પઠન થાય છે, ત્યાં હરિ હાજર રહે છે.
તદ્ભક્તિં કુર્વતાં નૄણાં ગઙ્ગાસ્ત્રાનાં દિને દિને
જે લોકો તેની ભક્તિ કરે છે, તેમના માટે ગંગા રોજે રોજ રક્ષા આપે છે.
તદ્વક્તરિ ચ યા ભક્તિઃ સા પ્રયાગોપમા સ્મૃતા
જે શાસ્ત્રોનું વક્તા છે, તેની પ્રત્યેની ભક્તિ પ્રયાગ જેટલી મહાન ગણાય છે.
સંસારસાગરે મગ્નં સ હરિઃ પરિકીર્તિતઃ
જે સંસારના દરિયામાં ડૂબેલા છે, તેમને ઉગારનાર તરીકે હરિનું ગાન થાય છે.
નાસ્તિ વિષ્ણુસમં દૈવં નાસ્તિ તત્ત્વં ગુરોઃ પરમ્
વિષ્ણુ જેવો કોઈ દેવ નથી અને ગુરુથી ઊંચું કોઈ તત્વ નથી.
યથા પયોધિઃ સિન્ધૂનાં તથા ગઙ્ગા પરા સ્મૃતા
જેમ દરિયો બધા નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, તેમ ગંગા પણ સર્વોપરી ગણાય છે.
નાસ્તિ મોક્ષાત્પરો લાભો નાસ્તિ ગઙ્ગાસમા નદી
મોક્ષથી મોટો કોઈ લાભ નથી અને ગંગા જેટલી પવિત્ર નદી બીજી નથી.
ભવવ્યાધિહરા ગઙ્ગા તસ્માત્સેવ્યા પ્રયન્તતઃ
ગંગા જન્મમરણના દુઃખ દૂર કરે છે, તેથી તેને હંમેશા શ્રદ્ધાપૂર્વક સેવવી જોઈએ.
એતયોર્ભક્તિહીનો યસ્તં વિદ્યાત્પતિતં દ્વિજ
હે દ્વિજ, જેને આ બે પ્રત્યે ભક્તિ નથી, તેને પતિત જ માનવો.
ઉભે તે સર્વપાપાનાં નાશકારણતાં ગતે
આ બન્ને સર્વ પાપોનો નાશ કરવાની શક્તિ ધરાવે છે.
વિષ્ણુશક્તિયુતે તે દ્વે સમકામપ્રસિદ્ધેદે
વિષ્ણુની શક્તિથી યુક્ત, આ બંને ઇચ્છિત ફળ આપવામાં સમાન રીતે પ્રસિદ્ધ છે.
સર્વલોકાનુગ્રહાર્થં પ્રવર્તેતે મહોત્તમે
આ મહાન બન્ને સર્વ લોકના કલ્યાણ માટે પ્રવર્તે છે.
તથૈવ તુલસીભક્તિર્હરિભક્તિશ્ચ સાત્ત્વિકી
એ જ રીતે, તુલસીની ભક્તિ અને હરિની ભક્તિ પણ શુદ્ધ અને સાત્ત્વિક છે.
યત્ર સ્ત્રાતા નરા યાન્તિ વિષ્ણોઃ પદમનુત્તમમ્
જ્યાં રક્ષક છે, ત્યાં મનુષ્યો વિષ્ણુના સર્વોચ્ચ ધામે પહોંચે છે.
ગઙ્ગાસ્ત્રાનપરાણાં તુ વાઞ્છિતાર્થફલપ્રદઃ
ગંગા દ્વારા રક્ષાયેલા લોકોની ઇચ્છિત ફળો તે પૂરી પાડે છે.
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પ્રયાતિ પરમં પદમ્
જે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે, તે પરમ પદને પ્રાપ્ત કરે છે.
વિસૃજ્યરાક્ષસં ભાવં સંપ્રાત્પઃ પરમં પદમ્
અસુરભાવ છોડી દેતાં, મનુષ્ય સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે.
સગરઃ કો મુનિશ્રેષ્ઠ તન્મ્રમાખ્યાતુમર્હસિ
હે મુનિશ્રેષ્ઠ, સગર વિશે કૃપા કરીને મને કહો.
ગતં વિષ્ણુપદં વિપ્ર સર્વલોકોત્તમોત્તમમ્
હે વિદ્વાન, તે સર્વ લોકોથી શ્રેષ્ઠ એવા વિષ્ણુના ધામે પહોંચ્યો.
બુભુજે પૃથિવીં સર્વાં ધર્મતો ધર્મતત્પરઃ
તે ધર્મમાં સ્થિત રહી, આખી પૃથ્વીનો ધર્મપૂર્વક ભોગ માણતો હતો.
સ્થાપિતાઃ સ્વસ્વધર્મેષુ તેન બાહુર્વિશાંપતિઃ
તે વિરોના સ્વામી એ દરેકને પોતાના ધર્મમાં સ્થિર કર્યો.
અતર્પ્પયદ્ભૂમિદેવાન્ ગોભૂસ્વર્ણાશુકાદિભિઃ
તે ભૂદેવતાઓને ગાય, જમીન, સોનુ, વસ્ત્ર વગેરે આપી સંતોષ્યા.
મેને કૃતાર્થમાત્માનમન્યાતપનિવારણમ્
તેને લાગ્યું કે, બીજાના દુઃખ દૂર કરીને પોતે પૂર્ણ થયો છે.
ભૂષિતા ભૂષણૌર્દિવ્યૈસ્તદ્રાષ્ટ્રે સુખિનો મુને
દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન એ લોકો ખૂબ આનંદિત હતા, હે મુનિ.
અકૃષ્ટપચ્યા પૃથિવી ફલપુષ્પસમન્વિતા
પૃથ્વી ખેડાણ વિના જ ફળો અને ફૂલો આપતી હતી.
આધર્મનિરતાપાયે પ્રજા ધર્મેણ રક્ષિતાઃ
જ્યારે અધર્મ દૂર થયો, ત્યારે લોકો ધર્મથી સુરક્ષિત રહ્યા.
અહૄઙ્કારો મહાઞ્જજ્ઞે સાસૂયો લોપહેતુકઃ
મોટો અહંકાર ઊભો થયો, જેમાં ઈર્ષ્યા અને નુકસાનની લાગણી જોડાયેલી હતી.