રૈવતો નામ વિપ્રેન્દ્રો વેદવેદાઙ્ગપારગઃ
રૈવત નામનો એક બ્રાહ્મણ હતો, જે વેદ અને તેના અંગોમાં પારંગત હતો.
પિશુનો નિષ્ઠુરશ્ચૈવ હ્યપણ્યાનાં ચ વિક્રયી
તે દુર્ભાષી, કઠોર અને વેચવા યોગ્ય ન હોય તેવી વસ્તુઓ વેચતો હતો.
દરિદ્રો દુઃખિતશ્ચૈવ શીર્ણાઙ્ગો વ્યાધિતો ઽભવત્
તે ગરીબ બન્યો, દુઃખમાં ડૂબ્યો, શરીર દુર્બળ થઈ ગયું અને રોગથી પીડાતો રહ્યો.
મમાર નર્મદાતીરે શ્વાસકાસપ્રપીડિતઃ
શ્વાસ અને ઉધરસથી ત્રાસી, તે નર્મદા કાંઠે મૃત્યુ પામ્યો.
કામચારપરા સા તુ પરિત્યક્તા ચ બન્ધુભિઃ
તે સ્ત્રી પોતાની ઇચ્છાઓમાં જ મગ્ન રહી અને સંબંધીઓએ તેને છોડી દીધી.
મહાપાપરતો નિત્યં બ્રહ્મદ્વેષપરાયણઃ
એ હંમેશા મોટા પાપોમાં જ લાગેલો અને બ્રાહ્મણો પ્રત્યે દુશ્મનાવટ રાખતો હતો.
ગાવશ્ચ વિપ્રા બહવો નિહતા મૃગપક્ષિણઃ
ઘણી ગાયો, અનેક બ્રાહ્મણો અને અસંખ્ય હરણો તથા પક્ષીઓ મારી નાખવામાં આવ્યા.
મદ્યપાનરતો નિત્યં બહુશો માર્ગરોધકૃત્
એ હંમેશા દારૂ પીવામાં મગ્ન રહેતો અને વારંવાર રસ્તા અટકાવતો.
કદાચિત્કામસંતપ્તો ગન્તુ કામો રતિં સ્ત્રિયઃ
એક વખત કામવાસનાથી બળાતૂર થઈ, તેને સ્ત્રી સાથે સુખ માણવાની ઈચ્છા થઈ.
નિશિ રામોપભોગાર્થં શયિતં તત્ર કામિના
રાત્રે આનંદ માટે, તે ત્યાં પોતાના પ્રેમી સાથે સુતો હતો.
યાવન્ત્યઃ પાંશુકણિકાસ્તત્ર સંમાર્જિતા દ્વિજ
હે બ્રાહ્મણ, ત્યાં જેટલી ધૂળના કણો એકઠા થયા હતા—
પ્રદીપઃ સ્થાપિતસ્તત્ર સુરતાર્થં દ્વિજોત્તમ
હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, આનંદ માટે ત્યાં દીવો મુકાયો હતો.
એવં સ્થિતે વિષ્ણુગૃહે હ્યાગતાઃ પુરપાલકાઃ
એવી સ્થિતિમાં, વિષ્ણુના ઘરમાં શહેરના રક્ષકોએ આવી પહોંચ્યા.
આવાં નિહત્ય તે સર્વે નિવૃત્તાઃ પુરક્ષકાઃ
તેમણે અમને બન્નેને મારી નાખ્યા અને બધા શહેરના રક્ષકો પાછા ફર્યા.
કિરીટકુણ્ડલધરા વનમાલાવિભૂષિતાઃ
તેઓ મસ્તકમાળ અને કાનના કુંડળોથી શોભતા અને વનમાળાથી સજ્જ હતા.
દિવ્યં વિમાનમારુહ્ય સર્વભોગસમન્વિતમ્
તેઓ સર્વ સુખોથી ભરપૂર દિવ્ય વિમાનમાં ચઢ્યા.
તત્ર સ્થિત્વા બ્રહ્મકલ્પશતં સાગ્રં દ્વિજોત્તમ
ત્યાં તેઓ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, પૂરા બ્રહ્માના સો યુગ સુધી રહ્યા.
તતશ્ચ ભૂમિભાગેષુ દેવયોગેષુ વૈ ક્રમાત્
પછી દેવતાઓની ઈચ્છાથી, યોગ્ય સમયે, ધરતી પર જન્મ મળ્યો.
તેનૈવ મે ઽચ્યુતા સંપત્તથા રાજ્યમકણ્ટકમ્
એ જ કર્મથી, હે અચ્યૂત, મને સંપત્તિ અને નિર્વિઘ્ન રાજ્ય મળ્યું.
ભક્ત્યા કુર્વન્તિ યે સંતસ્તેષાં પુણ્યં ન વેદ્યહમ્
જે લોકો ભક્તિપૂર્વક એ કરે છે, તેમના પુણ્યની મર્યાદા હું જાણતો નથી.
યતિષ્યે પરયા ભક્ત્યા હ્યહં જાતિસ્મરો યતઃ
હું મારા ગયા જન્મોને યાદ રાખું છું, તેથી હું શ્રેષ્ઠ ભક્તિથી પ્રયત્ન કરીશ.
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ પ્રયાતિ પરમં પદમ્
જે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે, તે સર્વોચ્ચ અવસ્થાને પામે છે.
ભક્તિભદ્ભિઃ પ્રશાન્તૈશ્ચ કિં પુનઃ સમ્યગર્ચનાત્
પછી તો જે શાંત અને ભક્તજન સાથે યોગ્ય રીતે પૂજા કરે છે, તેમના વિશે શું કહેવું?
અનન્તતુષ્ટિમાપન્નો હરિપૂજાપરો ઽભવત્
હરિની પૂજામાં લીન રહીને, તેને અનંત સંતોષ પ્રાપ્ત થયો.
જ્ઞાનતો ઽજ્ઞાનતો વાપિ પૂજકાનાં વિમુક્તિદઃ
જાણીને કે અજાણતાં પણ, પૂજા કરનારા મુક્તિ પામે છે.
નિત્યં સન્નિહિતો મૃત્યુઃ કર્તવ્યો ધર્મસંગ્રહઃ
મૃત્યુ હંમેશા નજીક છે, તેથી ધર્મનું પાલન કરવું જોઈએ.
કાયઃ સંનિહિતાપાયો ધાનાદીનાં કિમુચ્યતે
જ્યારે શરીર જ હંમેશા જોખમમાં છે, ત્યારે ધન વગેરે વિશે શું કહેવું?
તેષાં ભક્તિર્ભવેચ્છુદ્ધા દેવદેવે જનાર્દને
તેમની ભક્તિ દેવોના દેવ જનાર્દન માટે શુદ્ધ રહે.
સુલભાઃ સર્વયજ્ઞાશ્ચ વિષ્ણુભક્તિઃ સુદુર્લભા
બધી યજ્ઞો સરળ છે, પણ વિષ્ણુભક્તિ ખૂબ જ દુર્લભ છે.
સર્વભૂતદયા વાપિ સુલભા યસ્ય કસ્ય ચિત્
પ્રત્યેકમાં સર્વજીવો પર દયા સરળતાથી મળી જાય છે.