પરં ચ વિદ્યાવિદ્યાભ્યાં હૃદંબુજનિવાસિનમ્
અને જે જ્ઞાન અને અજ્ઞાનથી પર છે, હૃદયના કમળમાં વસે છે, એ પરમાત્માનું પણ હું ભજન કરું છું.
અણોરણીયાંસમજં સર્વોપાધિવિવર્જિતમ્
જે જન્મ રહિત છે, અતિ સૂક્ષ્મથી પણ સૂક્ષ્મ છે અને સર્વ ઉપાધિથી મુક્ત છે.
વિષ્ણુસંજ્ઞં જગદ્ધામ તમસ્મિ શરણં ગતઃ
જેને વિશ્વનું આશ્રય કહેવાય છે, જેનું નામ વિષ્ણુ છે, એના શરણમાં હું ગયો છું.
પૂજ્યાત્પૂજ્યતરં શાન્તં ગતો ઽસ્મિ શરણં પ્રભુમ્
જે પૂજ્યમાં પણ વધુ પૂજ્ય છે, શાંત છે, એવા પ્રભુના શરણમાં હું ગયો છું.
સર્વસ્માદધિકં નિત્યં નતો ઽસ્મિ વિભુમવ્યયમ્
જે સર્વથી શ્રેષ્ઠ, શાશ્વત અને સર્વવ્યાપક, અવિનાશી છે, એને હું નમું છું.
અવિદ્યાકાર્ય રહિતઃ પરમાત્મેતિ ગીયતે
જે અજ્ઞાનના ફળથી રહિત છે, તેને પરમાત્મા તરીકે ગવાય છે.
વરં વરેણ્યમજનં પ્રણતો ઽસ્મિ પરાત્પરમ્
જે શ્રેષ્ઠમાં શ્રેષ્ઠ છે, જન્મ રહિત છે, પરમથી પણ પરમ છે, એને હું નમું છું.
જ્ઞાનાત્મકં જ્ઞાનનિધિં જ્ઞાનસંસ્થં વિભું ભજે
જે જ્ઞાન સ્વરૂપ છે, જ્ઞાનનો ખજાનો છે, જ્ઞાનમાં સ્થિર છે અને સર્વવ્યાપક છે, એનું હું ભજન કરું છું.
સૂર્યેદુવત્પ્રોજ્જ્વલને ત્રમિન્દ્રં રવગસ્વરુપં વપતિસ્વરૂપમ્
હે ઇન્દ્ર, તમે સૂર્ય જેવો તેજસ્વી પ્રકાશ ફેલાવો છો. તમે સૂર્યરૂપ અને યજ્ઞના સ્વામી રૂપે ઉજવાઈ રહેલા છો.
તંવાઙ્મનો ઽચિન્ત્યમનન્તશક્તિં જ્ઞાનૈકવેદ્યં પુરુષં ભજામિ
જે પરમાત્માને વાણી અને મનથી સમજવી અશક્ય છે, અનંત શક્તિ ધરાવે છે અને માત્ર જ્ઞાનથી જ ઓળખી શકાય છે, એવા પુરુષને હું ભજું છું.
યઃ પાતિ લોકાન્પરિપૂર્ણભાવસ્તમપ્રમેયં શરણં પ્રપદ્યે
જેની પૂર્ણતા સમગ્ર જગતને પોષે છે અને જે અપરિમિત છે, એવા ભગવાનના શરણમાં હું જઈ રહ્યો છું.
સમસ્તયજ્ઞૈઃ પરિજુષ્ટમાદ્યં નતો ઽસ્મિ તુષ્ટિપ્રદમુગ્રવીર્યમ્
જે પ્રાચીન છે, સર્વ યજ્ઞોથી પૂજિત છે, આનંદ આપનાર અને પ્રબળ શક્તિ ધરાવનાર છે, એવા પરમાત્માને હું નમું છું.
ગુણપ્રિયં કામદમસ્તસંગમતીન્દ્રિયં વિશ્વભઘુજં વિતૃષ્ણમ્
જે ગુણપ્રિય છે, ઇચ્છા પૂરી કરનાર છે, આસક્તિથી રહિત છે, ઇન્દ્રિયોથી પર છે, સમગ્ર વિશ્વને પોતાના હાથમાં ધરાવે છે અને જે તૃષ્ણાથી મુક્ત છે.
વિજ્ઞાનભેદં પ્રતિપન્નકલ્પં ન વાઙ્મયં પ્રાણમયં ભજામિ
હું એનું પૂજન કરતો નથી જે માત્ર વાણી કે શ્વાસથી બનેલું છે, પણ જે વિવિધ જ્ઞાનથી પ્રાપ્ત થાય છે અને કલ્પનામાં સ્થિર છે, એનું ભજન કરું છું.
જાનન્તિ દેવા કમલોદ્ભવાદ્યસ્તોષ્યામ્યહં તં કથમાત્મરૂપમ્
કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્મા સહિતના દેવતાઓ જેને જાણે છે, તો હું કેવી રીતે, તેને પ્રસન્ન કરવા ઈચ્છતો, તેની સાચી સ્વરૂપને સમજી શકું?
દયાંબુધે પાહિ ભયાકુલં માં પુનઃ પુનસ્ત્વાં શરણં પ્રપદ્યે
હે દયાના સાગર, હું ભયથી વ્યાકુળ છું, મને બચાવો. ફરી ફરી હું તમારા શરણમાં આવું છું.
પ્રત્યક્ષતામગાત્તસ્ય ભગવાંસ્તેજસાં નિધિઃ
પછી ભગવાન, જે તેજસ્વિતાનો ખજાનો છે, તે પ્રગટ થયા.
કિરીટિનં કુણ્ડલિનં હારકેયૂરભૂષિતમ્
તેમણે મુગટ, કુંડળ, હાર અને કાંડા પર કયૂર પહેરીને સુંદર શોભા પામી.
નાસાવિન્યસ્તમુક્તા ભવર્ધમાનતનુચ્છવિમ્
તેમની નાક પર મુક્તા જડેલી હતી, જે તેમના અર્ધદૈવી શરીરની કાંતિ વધારતી હતી.
તુલસીકોમલદલૈરર્ચિતાઙ્ઘ્નિં મહાદ્યુતિમ્
તેમના પગ તુલસીના કોમળ પાંદડાંથી પૂજવામાં આવ્યા હતા અને તે મહાન તેજથી ઝગમગતા હતા.
દૃષ્ટ્વા નાનામ વિપ્રેન્દ્રો દણ્ડવત્ક્ષિતિમણ્ડલે
તેમને જોઈને, બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ એ વિદ્વાન જમીન પર દંડવત્ નમસ્કાર કરવા લાગ્યા.
મુરારે રક્ષ રક્ષેતિ વ્યાહરન્નાન્યધીસ્તદા
'હે મુરારિ, મને બચાવો, બચાવો!' એમ બોલતા, એ સમયે તેમને બીજું કશુંય યાદ રહ્યું નહીં.
વરં વૃણુષ્વ વત્સેતિ પ્રોવાચ મુનિપુઙ્ગવમ્
પછી ભગવાને એ મહાન મુનિને કહ્યું: 'પુત્ર, તું જે ઈચ્છે તે વર માગ.'
પુનઃ પ્રણમ્ય તં પ્રાહ દેવદેવં જનાર્દ્દનમ્
પછી ફરી નમન કરીને, તેમણે દેવોના દેવ જનાર્દનને કહ્યું.
ત્વયિ ભક્તિર્દૃઢા મે ઽસ્તુ જન્મજન્માન્તરેષ્વપિ
મારે જન્મે જન્મે તમારી પર અડગ ભક્તિ રહે.
કીટેષુ પક્ષિષુ મૃગેષુ સરીસૃપેષુ રક્ષઃ પિશાચમનુજેષ્વપિ યત્ર તત્રજજાતસ્ય મે ભવતુ કેશવ તે પ્રસાદ્દાત્ત્વય્યેવ ભક્તિરચલાવ્યભિચારણી ચ
હે કેશવ, હું જીવ, પક્ષી, પશુ, સાપ, રાક્ષસ, ભૂત કે મનુષ્ય તરીકે જ્યાં પણ જન્મું, તમારી કૃપાથી મારી ભક્તિ માત્ર તમારી પર અડગ અને અવિચલિત રહે.
એવમસ્ત્વિતિ લોકેશઃ શઙ્ખપ્રાન્તેન સંસ્પૃશન્ દિવ્યજ્ઞાનં દદૌ તસ્મૈ યોગિનામપિદુર્લમભઘમ્
પ્રભુએ કહ્યું, 'જેમ કહ્યું તેમ જ થાઓ.' પછી શંખના કિનારે સ્પર્શ કરીને, તેણે તેને દૈવી જ્ઞાન આપ્યું, જે યોગીઓ માટે પણ દુર્લભ છે.
પુઃ સ્તુવન્તં વિપ્રેન્દ્રં દેવદેવો જનાર્દ્દનઃ ઇદમાહ સ્મિતમુખો હસ્તં તચ્છિરસિ ન્યસન્
જ્યારે તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ ભગવાનની સ્તુતિ કરી રહ્યો હતો, ત્યારે જનાર્દન દેવદેવીએ સ્મિત સાથે હાથ તેના માથા પર મુક્યો અને કહ્યું:
નરનારાયણસ્થાનં વ્રજ મોક્ષં ગમિષ્યસિ
તુ નર-નારાયણના આશ્રમમાં જા, તને મોક્ષ મળશે.
સર્વાન્કામાનવાપ્યાન્તે મોક્ષભાગી ભવેત્તતઃ
બધા ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થયા પછી અંતે મોક્ષ મળે છે.