કામધેન્વા પુષ્યમાણશ્ચિત્રાભરણભૂષિતઃ
કામધેનુએ પોષિત અને અદભુત આભૂષણોથી શોભિત,
ગચ્છન્વિષ્ણુપદં દિવ્યંમનુજં પથિ દૃષ્ટવાન્
દિવ્ય વિષ્ણુધામ જતાં રસ્તામાં તેણે એક મનુષ્યને જોયો.
ઇતસ્તતઃ પ્રાધાવન્તં વિલપન્તમનાથવત્
તે માણસ અહીંથી ત્યાં દોડતો અને અનાથની જેમ દુ:ખી થઈને રડતો હતો.
ક્રોશન્તં ચ સુદન્તં ચ દૃષ્ટ્વા મનસિ વિવ્યથે
તેને રડતો અને શાંત દેખી, યજ્ઞમાળીને મનમાં દુ:ખ થયું.
કો ઽયં ભટૈર્બાધ્યમાનં ઇત્યપૃચ્છત્કૃતાઞ્જલિઃ
હાથ જોડીને તેણે પૂછ્યું: 'આ કોણ છે, જેને રક્ષકો ત્રાસ આપે છે?'
અસૌ સુમાલી ભ્રાતા તે પાપાત્મેતિ સમબ્રુવન્
તેઓએ કહ્યું: 'આ તમારો ભાઈ સુમાળી છે, જે પાપી છે.'
મનસા દુઃખમાપન્નઃ પુનઃ પપ્રચ્છ નારદ
મનથી દુ:ખી થઈ, તેણે ફરી પુછ્યું, હે નારદ,
તદુપાયંબદધ્વં મે યૂયં હિ મમબાન્ધવાઃ
'આ માટે શું ઉપાય છે, કહો, કેમ કે તમે તો મારા જ સંબંધીઓ છો.'
સતાં સાપ્તપદી મૈત્રી સત્સતાં ત્રિપદી તથા
સારા લોકોમાં સાત પગલાં સાથે મિત્રતા થાય છે; સજ્જનોમાં તો ત્રણ પગલાંથી પણ બની જાય છે.
સત્સતામપિ યે સંતસ્તેષાં મૈત્રઘી પદે પદે
સારા લોકો સાથે રહેતા હોય, ત્યારે દરેક પગલાંએ મિત્રતા અને ક્યારેક વિમુખતા પણ થાય છે.
યતો ઽયં મમ ભ્રાતાપિ મુચ્યતે તદિહોચ્યતામ્
મારા ભાઈને મુક્તિ મળે તે માટે શું કરવું, એ અહીં જણાવો.
પુનઃ સ્મિતામુખાઃ પ્રોચુર્યજ્ઞમાલિહરિપ્રિયમ્
પછી તેઓ હસતાં મુખે, હરિપ્રિય યજ્ઞમાળીને બોલ્યા.
ઉપાયં તવ વક્ષ્યામઃ સુમાલિપ્રેમમુક્તિદમ્
હું તને એક એવો ઉપાય કહું છું, સુમાલી, જે પ્રેમ અને મુક્તિ આપે છે.
પ્રવક્ષ્યામઃ સમાસેન તચ્છ્રણુષ્વ સમાહિતઃ
હું એ વાત ટૂંકમાં સમજાવીશ, તું ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ.
ત્વયા કૃતાનિ પાપાનિ અહન્ત્યગણિતાનિ વૈ
તારા દ્વારા કરેલા પાપો ખરેખર ગણતરીથી બહાર છે.
એકદા બન્ધુભિસ્ત્યક્તઃ શોકસંતાપપીડિતઃ
એક વખત, તારા સગાંએ તને છોડી દીધો હતો અને તું દુઃખ અને શોકમાં ગરકાવ થયો હતો.
તદા વૃષ્ટિરભૂત્તત્ર તત્સ્થાનં પઙ્કિલં હ્યભૂત
એ સમયે ત્યાં વરસાદ પડ્યો અને એ જગ્યા કાદવથી ભરાઈ ગઈ.
ઉપલેપનતાં પ્રાપ્તં તત્સ્થાનં વિષ્ણુમન્દિરે
એ જગ્યા, કાદવથી મસળી ગઈ હતી, અને એ વિષ્ણુના મંદિરમાં હતી.
દંશિતશ્ચૈવ સર્પેણ પ્રાપ્તં પઞ્ચત્વમેવ ચ
તને સાપે દંશ માર્યો અને તારી મૃત્યુ આવી ગઈ.
વિપ્રજન્મ ત્વયા પ્રાપ્તં હરિ ભક્તિસ્તથાચલા
પછી તને બ્રાહ્મણ તરીકે જન્મ મળ્યો અને હરિપ્રતિ અડગ ભક્તિ પ્રાપ્ત થઈ.
વસાદ્ય જ્ઞાનમાસાદ્ય પરં મોક્ષં ગમિષ્યસિ
ત્યાં રહીને અને જ્ઞાન મેળવીને, તું પરમ મુક્તિ સુધી પહોંચશે.
ઉપાયં તવ વક્ષ્યામસ્તં નિબોધ મહામતે
હું તને ઉપાય કહું છું, એ ધ્યાનથી સાંભળ, મહામતિ.
દત્ત્વોદ્ધર મહાભાગ ભ્રાતરં કૃપયાન્વિતઃ
હે ધન્ય, દયાથી તારા ભાઈને દાન આપી ઉદ્ધાર કર.
તત્ફલં પ્રદદૌ તસ્મૈ ભ્રાત્રે પાપવિમુક્તયે
પછી એ ફળ ભાઈને પાપમુક્તિ માટે આપ્યું.
બભૂવ યમદૂતાસ્તુ તં ત્યક્ત્વા પ્રપલાયિતાઃ
યમદૂતોએ તેને છોડી દીધો અને ભાગી ગયા.
તદા સુમાલી સ્વર્યાનમારુહ્ય મુમુદે મુને
એ સમયે, મુનિ, સુમાલી સ્વર્ગે ગયો અને આનંદ માણ્યો.
અવાપતુર્ભૃશં પ્રીતિં સમાલિઙ્ગ્ય પરસ્પરમ્
એમણે એકબીજાને ભેટીને ખૂબ આનંદ અનુભવ્યો.
ગીયમાનૌ ચ ગન્ધર્વૈર્વિષ્ણુલોકં પ્રજગ્મતુઃ
ગંધર્વો દ્વારા ગીત ગવાતા, તેઓ વિષ્ણુલોક ગયા.
યજ્ઞમાલી ચોષતુસ્તૌ કલ્પમેકં મુદાન્વિતૌ
યજ્ઞમાલી પણ આનંદથી એક કલ્પ સુધી ત્યાં રહ્યો.
તત્રૈવ જ્ઞાનસંપન્નઃ પરં મોક્ષમુપાગતઃ
ત્યાં જ જ્ઞાનથી પરિપૂર્ણ થઈને, તેણે પરમ મુક્તિ મેળવી.